National and Kapodistrian University of Athens
Η ευεργετική μοναξιά και η ικανότητα του παιδιού να είναι μόνο του στη μέση και ύστερη παιδική ηλικία
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα ερευνητική εργασία πραγματεύεται μία όψη της παιδικής ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης που παραμένει εν πολλοίς υποτιμημένη τόσο θεωρητικά όσο και εμπειρικά: την ευεργετική μοναξιά και την ικανότητα του παιδιού να είναι μόνο του κατά τη μέση και ύστερη παιδική ηλικία. Σε ένα επιστημονικό πεδίο όπου η μοναξιά σχεδόν αποκλειστικά συνδέεται με παθολογικές εκδηλώσεις ή κοινωνική απόρριψη (Asher et al., 1984; Boivin et al., 1995), η συγκεκριμένη μελέτη επιλέγει να στραφεί στην αναπτυξιακά ωφέλιμη διάσταση της μόνωσης. Πρόκειται για ένα πρωτότυπο εγχείρημα που γεφυρώνει την έννοια της μοναξιάς με την ψυχολογική αυτονομία, την αυτογνωσία και τη συναισθηματική ωρίμανση του παιδιού (Winnicott, 1958/1965; Buchholz, 1997). Η σπουδαιότητα της εργασίας έγκειται στο ότι είναι από τις πρώτες που επιχειρούν να αποτυπώσουν εμπειρικά και να μετρήσουν ποσοτικά αυτή τη μορφή μοναξιάς στα παιδιά, μέσω της Κλίμακας Ευεργετικής Μοναξιάς των Παιδιών (Galanaki, Mylonas & Vogiatzoglou, 2008). Η εν λόγω κλίμακα αποτελεί το πρώτο διεθνώς ψυχομετρικό εργαλείο που εστιάζει σε αυτή την πλευρά της εμπειρίας του να είναι κανείς μόνος και αξιολογεί την προσωπική σημασία που αποδίδουν τα παιδιά στη μοναχικότητα. Τα δεδομένα της μελέτης συλλέχθηκαν από παιδιά Δ΄ και Στ΄ τάξης του δημοτικού και κατέδειξαν ότι τα παιδιά αυτά διαθέτουν γνωστική ικανότητα διάκρισης ανάμεσα στην επώδυνη μοναξιά και στην επιθυμητή μόνωση (Galanaki, 2004). Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ευεργετική μοναξιά ως έναν λειτουργικό αναπτυξιακό μηχανισμό. Τα παιδιά φαίνεται να την αναζητούν συστηματικά και να την αξιοποιούν για τέσσερις βασικούς σκοπούς: (α) νοητική επεξεργασία και αυτοστοχασμός, όπως ονειροπόληση και επίλυση προβλημάτων, (β) προστασία της ιδιωτικότητας, αποφυγή κοινωνικής κριτικής και ενίσχυση της αίσθησης ελευθερίας, (γ) ατομικές δημιουργικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες, όπως παιχνίδι ή κατασκευές και (δ) ανάπτυξη συγκέντρωσης και βελτίωση σχολικών επιδόσεων. Επιπλέον, εντοπίστηκε μία ακόμα σημαντική διάσταση, που συνδέεται με την πορεία αναζήτησης ταυτότητας. Τα παιδιά επιλέγουν να είναι μόνα τους προκειμένου να διατηρήσουν μυστικά, να οργανώσουν προσωπικές σκέψεις ή να ασκήσουν έλεγχο στο περιβάλλον τους —συμπεριφορές που ενισχύουν την αίσθηση προσωπικής κυριαρχίας (Erikson, 1968; Buchholz & Sorter, 2000). Η επιθυμία για μόνωση, υπό αυτές τις συνθήκες, αποτελεί έκφραση αυτονομίας και συνειδητής επιλογής και όχι κοινωνικής απομόνωσης. Έτσι, η εργασία αυτή συμβάλλει σημαντικά στην ανατροπή του κυρίαρχου ερμηνευτικού πλαισίου γύρω από τη μοναξιά στην παιδική ηλικία, υποδεικνύοντας ότι η ικανότητα του παιδιού να είναι μόνο του αποτελεί όχι μόνο ένδειξη συναισθηματικής ωριμότητας αλλά και κρίσιμο αναπτυξιακό στόχο.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καλέμης Κωνσταντίνος
- Kalemis Konstantinos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5295793