Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

«Μελέτη καινοτόμων οξειδοαναγωγικών ενζύμων μυκητιακής προέλευσης και αξιοποίηση αυτών στη παραγωγή ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας από φουράνια που προέρχονται από τη λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα»

Abstract

dc:description

Η φυτική λιγνοκυτταρινούχος βιομάζα αποτελεί μία από τις πλέον άφθονες ανανεώσιμες πηγές οργανικού υλικού στη φύση. Η διάσπαση της στα επιμέρους συστατικά της όπως - η κυτταρίνη, η ημικυτταρίνη και η λιγνίνη - δίνει την δυνατότητα παραγωγής ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας, οι οποίες σε συνέχεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρόδρομες ουσίες για την σύνθεση ποικίλων βιοπροϊόντων. Ανάμεσα στις ενώσεις αυτές ξεχωρίζουν τα φουράνια, τα οποία, μέσω χημικής ή/και βιοκαταλυτικής μετατροπής μπορούν να δώσουν σημαντικά παράγωγα με πληθώρα εφαρμογών στην βιομηχανία των προηγμένων υλικών, των πολυμερών και των βιοπλαστικών. Η βιοκατάλυση παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, έναντι της συμβατικής χημικής κατάλυσης, όπως υψηλή εκλεκτικότητα, χαμηλό σχηματισμό παραπροϊόντων και διεξαγωγή υπό ήπιες, φιλικές προς το περιβάλλον συνθήκες, καθιστώντας την μέθοδο με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στα πλαίσια της αειφόρου βιοτεχνολογίας και της πράσινης χημείας, η εύρεση και αξιοποίηση νέων οξειδωτικών ενζύμων με ικανότητα τροποποίησης των φουρανικών υποστρωμάτων προς οξειδωμένα παράγωγα, καθίσταται επιθυμητή. Τα προϊόντα αυτά μπορούν να ενισχύσουν την σταδιακή αποκατάσταση των ουσιών χημικής με ενώσεις βιολογικής προέλευσης, οδεύοντας έτσι σε ευνοϊκότερες για το περιβάλλον λύσεις. Τέτοιου είδους οξειδωτικά ένζυμα, παράγονται και εκκρίνονται - εξωκυτταρικά - από διάφορα είδη μυκήτων, οι οποίοι έχουν εξελιχθεί και αναπτύξει ενζυμικούς μηχανισμούς, ιδιαιτέρως ικανούς στην αποικοδόμηση της φυτικής βιομάζας και των επιμέρους συστατικών της. Στην παρούσα μελέτη επιλέχθηκε ο μύκητας λευκής σήψης Ganoderma lucidum, καθώς διαθέτει ένα ισχυρό οξειδωτικό ενζυμικό σύστημα για την αποικοδόμηση της λιγνίνης. Πιο συγκεκριμένα, διεξήχθη ετερόλογη έκφραση, παραγωγή, καθαρισμός και απομόνωση μιας πρωτεΐνης με ενεργότητα οξειδάσης της αρυλικής αλκοόλης (GlAAOx) από το μύκητα G. lucidum. Το γονίδιο που κωδικοποιεί το ένζυμο επιλέχθηκε από την οικογένεια ΑΑ3_2, όπου εντοπίζονται τα ένζυμα με δράση οξειδάσης της αρυλικής αλκοόλης, που καταλύουν οξειδωτικές τροποποιήσεις σε φουράνια και παράγωγα αυτών. Ύστερα από τη βιοπληροφορική ανάλυση για την πρόβλεψη του σηματοδοτικού πεπτιδίου, τη πρόβλεψη των φυσικοχημικών ιδιοτήτων της πρωτείνης και την εύρεση των θέσεων γλυκοζυλίωσης, ξεκίνησε η ετερόλογη έκφραση στο σύστημα έκφρασης που επιλέχθηκε, στον ζυμομύκητα P. pastoris. Η ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη παράχθηκε σε υγρή καλλιέργεια, καθαρίστηκε, απομονώθηκε και χαρακτηρίστηκε βιοχημικά. Από την ηλεκτροφόρηση που πραγματοποιήθηκε σε πήκτωμα πολυακρυλαμίδης SDS-PAGE προέκυψε ότι το μοριακό βάρος της GlAAOx είναι 75 kDa. Η οξειδωτική της δράση εξετάστηκε στο φυσικό της υπόστρωμα (βερατρυλική αλκοόλη), το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως δότης ηλεκτρονίων και το παραγόμενο H2O2 ανιχνεύθηκε από την υπεροξειδάση (HRP) μέσω συζευγμένης αντίδρασης οξείδωσης του ABTS (2,2'-αζινο-δις (3-αιθυλ βενζοθειαζολίνη-6-σουλφονικό διαμμώνιο). Η αξιολόγηση της δραστικότητας στα υποστρώματα φουρανίων έγινε μεμονωμένα για τη GlAAOx και σε συνέργεια με το ένζυμο υπεροξειδάση. Από τα αποτελέσματα αποδείχθηκε ότι πρόκειται για ένα ενεργό ένζυμο που παρουσιάζει καταλυτική δράση, με σαφή εξειδίκευση στην οξείδωση του DFF (2,5-Diformylfuran) σε FFCA (5-Formyl-2-furancarboxylic acid) και σε μικρότερο βαθμό του FFCA σε FDCA (2,5-Furandicarboxylic acid). Σε όλες τις περιπτώσεις, η παρουσία της HRP δεν φάνηκε να ευνοεί την αντίδραση, αλλά αντιθέτως δρούσε ανασταλτικά. Εν κατακλείδι, το ένζυμο GlAAOx αποτελεί μια νέα πρωτεΐνη με ενεργότητα οξειδάσης της αρυλικής αλκοόλης, η οποία είναι ικανή να οξειδώσει υποστρώματα φουρανίων που προέρχονται από τη λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα προς την παραγωγή ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας με πληθώρα εφαρμογών σε διαφορετικούς βιομηχανικούς τομείς.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μπαρτσώκα Κερασία-Βασιλεία
  • Bartsoka Kerasia-Vasileia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5297042

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μπαρτσώκα Κερασία-Βασιλεία; Bartsoka Kerasia-Vasileia. «Μελέτη καινοτόμων οξειδοαναγωγικών ενζύμων μυκητιακής προέλευσης και αξιοποίηση αυτών στη παραγωγή ενώσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας από φουράνια που προέρχονται από τη λιγνοκυτταρινούχο βιομάζα». 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297042