Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Αίτιο και ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60ετών που επισκέπτονται ένα τριτοβάθμιο ειδικό ιατρείο επιληψίας

Abstract

dc:description

Εισαγωγή Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των κλινικών εκδηλώσεων και στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Μπορεί να είναι ενδεικτικό γενικευμένης εγκεφαλοπάθειας, εστιακής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας ή επιληπτικής δραστηριότητας αλλά να έχει και προγνωστική αξία στην παρακολούθηση των ασθενών (R P Brenner, 1987). Καλοήθεις παροξυσμοί που δεν συνεπάγονται παθολογική δραστηριότητα μπορεί να ανακύψουν και είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται διαγνωστικά λάθη. Η ηλικία επηρεάζει τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα. Μεθοδολογία Επιλέχθησαν για τη μελέτη 63 ασθενείς άνω των εξήντα ετών που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2021 2022 και στους οποίους διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα εξαιτίας ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων που ταξινομήθηκαν σε 5 βασικές κατηγορίες. Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τα απεικονιστικά και με το διαθέσιμο ατομικό αναμνηστικό, με σκοπό να αξιολογηθεί το ποσοστό και ο τύπος των ενδεχόμενων παθολογικών ευρημάτων κάθε περιστατικού που ενισχύουν την ενδεχόμενη διάγνωση ή οδηγούν σε άλλη. Από το σύνολο των ασθενών οι 11 είχαν κλινική εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας, οι 21 εκδήλωσαν επιληπτικές κρίσεις, οι 18 εξετάστηκαν λόγω διαταραχής επιπέδου συνείδησης (σύγχυση, κυμαινόμενο επίπεδο συνείδησης ή απώλεια επαφής με το περιβάλλον), οι 10 διερευνήθηκαν λόγω σταδιακής έκπτωσης των κινητικών και των νοητικών λειτουργιών τους στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και οι 3 εμφάνισαν μόνο κινητικά φαινόμενα (αδυναμία ή τρόμο άκρων, κυστικές διαταραχές ή διαταραχές στην οφθαλμοκινητικότητα). Αποτελέσματα Οι 4 από τους 11 ασθενείς με παροδική σφαιρική αμνησία είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στα υπόλοιπα 7 διαγράμματα καταγράφηκαν παθολογικά ευρήματα που περιελάμβαναν απλές βραδυρρυθμίες (κύματα θήτα και δέλτα με επικρατούντα τα θήτα), παροξυσμικές βραδυρρυθμίες θήτα δραστηριότητας, αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύμα με εντόπιση κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές. Στο 1 από τα 11 διαγράμματα καταγράφηκε επιληπτική δραστηριότητα, σε 4 από τα 11 πιθανή αλλά όχι βέβαιη επιληπτική δραστηριότητα και σε 2 από τα 11 ήπια υποκείμενη εγκεφαλική δυσλειτουργία με χαμηλή υποψία επιληπτικής δραστηριότητας. Οι 9 στους 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα είχαν τυπικά επιληπτικά ευρήματα (αιχμές και αιχμές-κύμα) ως επί το πλείστον εστιακά, ενώ μόνο 1 ασθενής είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα. Στους υπόλοιπους 11 στους 21 ασθενείς τα ευρήματα ήταν μη ειδικά: Οι 4 είχαν εστιακές απλές ή παροξυσμικές βραδυρρυθμίες, οι 5 μόνο εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα, 1 ασθενής διάγραμμα με χαμηλό δυναμικό και άλλος 1 διάγραμμα με ασυμμετρία μεταξύ των 2 ημισφαιρίων με χαμηλότερο δυναμικό στο ένα. Οι ασθενείς που συμπεριλήφθησαν υπεβλήθησαν σε έλεγχο λόγω απλών εστιακών κρίσεων (2 ασθενείς), σύνθετων εστιακών (2 ασθενείς), εστιακής με δευτερογενή επέκταση αμφοτερόπλευρα (1 ασθενής), γενικευμένων τονικοκλονικών κρίσεων (9 ασθενείς) και επιληπτικών καταστάσεων είτε εστιακών (2 ασθενείς) είτε γενικευμένων με σπασμούς (3 ασθενείς). Στους συνολικά 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα οι 10 είχαν ως αίτιο μία ή περισσότερες δομικές βλάβες, οι 5 υποκείμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα ως επί το πλείστον Alzheimer, οι 2 μεταβολική διαταραχή, οι 2 περισσότερα από ένα αίτια και σε άλλους 2 δεν αναδείχθηκε η αιτία της κρίσης. Οι 3 ασθενείς που εξετάστηκαν λόγω προεξάρχουσας κινητικής σημειολογίας δεν εμφάνισαν επιληπτικά στοιχεία στο διάγραμμα τους. Στους 2 απο τους 18 ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης εντοπίστηκαν επιληπτικά στοιχεία. Οι 4 εξ αυτών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στην πλειοψηφία τους (12 στους 18) το διάγραμμα είχε βραδυρρυθμίες, είτε εστιακές είτε σε γενικευμένη κατανομή, και ήταν είτε εγκεφαλοπαθητικό είτε χαμηλού δυναμικού. Στην πλειοψηφία τους τα παθολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές. Στους 7 από τους 18 ασθενείς το διάγραμμα ήταν μόνο εγκεφαλοπαθητικό χωρίς τη παρουσία εντοπισμένων βραδυρρυθμιών ή παροξυσμών. Τα αίτια ήταν ποικίλα με ήπια επικράτηση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Οι 3 απο τους 10 ασθενείς με σταδιακή έκπτωση των γνωσιακών και κινητικών λειτουργιών τους είχαν επιληπτικά ευρήματα με κύρια εντόπιση αμφιμετωπιαία και ανευρέθησαν στους ασθενείς με κύριο υποκείμενο νόσημα τον υδροκέφαλο, ενώ στους 5 εξ αυτών το διάγραμμα ήταν φυσιολογικό. Στους υπόλοιπους 2 ήταν είτε μόνο εγκεφαλοπαθητικό είτε μόνο χαμηλού δυναμικού. Συμπεράσματα Το 25,4% των ασθενών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, το 23,8% επιληπτικά ευρήματα και το υπόλοιπο 50,8% παθολογικά αλλά όχι επιληπτικά ευρήματα. Επομένως, σε ασθενείς άνω των 60 ετών, χωρίς απαραιτήτως συνυπάρχουσα υποκείμενη επιληπτική δραστηριότητα, συναντώνται παθολογικά ευρήματα στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα πιο συχνά σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Δεν υπήρξε αξιόλογη προς αναφορά διαφορά στον αριθμό των ασθενών ανάμεσα στα 2 φύλα της μελέτης (34 γυναίκες και 29 άνδρες). Οι ασθενείς με εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας είχαν σε μεγάλο ποσοστό βραδυρρυθμίες και αυτές εντοπίζονταν κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές, ως πιθανή ένδειξη παροδικής υποαιμάτωσης που επισυμβαίνει στις περιοχές αυτές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύματος αριστερά κροταφικά δηλωτικά επιληπτικής δραστηριότητας εμφάνισε 1 ασθενής, γεγονός που αποδεικνύει πως μόνο οι επιληπτικοί ασθενείς έχουν επιληπτόμορφα στοιχεία στο διάγραμμα τους όταν διερευνώνται για επεισόδιο παροδικής σφαιρικής αμνησίας. Πάνω από τους μισούς ασθενείς στο σύνολο των εξετασθέντων που είχε επιληπτόμορφα ευρήματα διερευνήθηκαν λόγω επιληπτικής κρίσης. Επίσης, μόνο ένας ασθενής στην ομάδα των ασθενών με επιληπτική κρίση είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη. Επομένως, η ευαισθησία και η ειδικότητα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αυξάνονται όταν αυτό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την τεκμηρίωση επιληπτικής δραστηριότητας σε ασθενείς με κρισικά φαινόμενα. Οι δομικές βλάβες ήταν το αίτιο της κρίσης στους μισούς περίπου ασθενείς με εκδήλωση επιληπτικής κρίσης, χωρίς όμως να αναδειχθεί αναλόγως σαφής επικράτηση των επιληπτόμορφων στοιχείων στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες. Τα παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη, είχαν εστιακή εντόπιση κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς προτίμηση στην πλαγίωση των ευρημάτων. Η τοπογραφία των ευρημάτων συνάδει με την έκφραση των συμπτωμάτων που συμπεριλάμβανε κυρίως αισθητικοκινητικές εκδηλώσεις και διατήρηση ή μη της επίγνωσης. Λόγω της υπερίσχυσης των δομικών βλαβών ως αιτία της κρίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην πλαγίωση (δεξιά ή αριστερά) των παθολογικών ευρημάτων. Η εστιακή εντόπιση αυτών, στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών της ομάδας αυτής ακόμα και σε κρίσεις μεταβολικής αιτιολογίας, δεικνύει πιθανή εστιακή έναρξη του κρισικού φαινομένου σε όλες τις περιπτώσεις. Στους ασθενείς με γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και διαταραχή της επίγνωσης (σύνθετες εστιακές), καθώς και στους ασθενείς σε επιληπτική κατάσταση, με σπασμούς ή χωρίς, η πιθανότητα εντοπισμού επιληπτόμορφων στοιχείων στο συμβατικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με ασθενείς με απλές εστιακές κρίσεις ή εστιακό status. Οι ασθενείς με διαταραχή επιπέδου συνείδησης υποδιαιρέθηκαν σε 3 ομάδες: 1) ασθενείς με επεισόδια απώλειας συνείδησης και συγκοπτικά, 2) ασθενείς σε σύγχυση, 3) ασθενείς με διακυμάνσεις του επιπέδου συνείδησης. Οι ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια ή σύντομης διάρκειας απώλεια συνείδησης δεν είχαν ουσιαστικά παθολογικά ευρήματα. Στους υπόλοιπους σημαντικός αριθμός ασθενών είχε ως μόνο εύρημα διάγραμμα εγκεφαλοπαθητικό και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο οτι το επικρατητικό αίτιο ήταν η νευροεκφύλιση, και πιο συγκεκριμένα η άνοια με σωμάτια Lewy. Βραδυρρυθμίες εντοπίστηκαν κυρίως στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές σε ασθενείς της ομάδας αυτής (4 στους 18) και σε έναν ακόμα μικρότερο αριθμό ασθενών εστιακά επιληπτόμορφα στοιχεία (2 στους 18). Ποικίλα ήταν τα αίτια που επισημάνθηκαν με προεξάρχον τη νευροεκφύλιση χωρίς όμως με μεγάλη διαφορά. Οι μισοί ασθενείς με εξελισσόμενη έκπτωση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, κι επομένως σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους ασθενείς των υπόλοιπων ομάδων. Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή αποφρακτικός και η νευροεκφύλιση αποτέλεσαν τα κύρια αίτια της κλινικής εικόνας. Επιληπτικά στοιχεία εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με υποκείμενο υδροκέφαλο, είτε ως μοναδικό αίτιο συμπτωμάτων είτε ως συνυπάρχουσα πάθηση, με εντόπιση στις μετωπιαίες περιοχές. Εγκεφαλοπαθητικά διαγράμματα καταγράφησαν αλλά σε μικρότερο ποσοστό στην ομάδα αυτών των ασθενών, πιθανόν εξαιτίας του γεγονότος πως το προεξάρχον αίτιο νευροεκφύλισης ήταν η άνοια τύπου Alzheimer. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας αλλά και της προηγούμενης που έπασχαν μόνο από νευροεκφύλιση δεν είχαν επιληπτικά στοιχεία. Οι ασθενείς με αιφνίδια κινητική διαταραχή και συνοδές ατυπίες στην κλινική εκδήλωση που έθεταν αμφιβολίες ως προς την τελική διάγνωση ενός αγγειακού επεισοδίου είχαν ως επί τον πλείστον φυσιολογικά διαγράμματα, τονίζοντας τη σημασία της ηλεκτροεγκεφαλογραφικής εξέτασης στη διαφορική διάγνωση. Εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα αλλά καθόλου επιληπτικά στοιχεία καταγράφηκαν σε αυτή την ομάδα ασθενών, όμως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού ασθενών που αποτέλεσαν το δείγμα δε δύναται να εξαχθεί στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Τσιλιπουνιδάκη Ειρήνη
  • Tsilipounidaki Irini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5299175

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Τσιλιπουνιδάκη Ειρήνη; Tsilipounidaki Irini. Αίτιο και ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60ετών που επισκέπτονται ένα τριτοβάθμιο ειδικό ιατρείο επιληψίας. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299175