Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

« Η θέση της γυναίκας του 19ου και 20ού αιώνα μέσα από το πεζογραφικό έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Η Τιμή και το Χρήμα και του Άγγελου Τερζάκη Η Μενεξεδένια Πολιτεία »

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει στόχο να καταδείξει τη θέση της γυναίκας και τις κοινωνικές συνθήκες στην Ελλάδα από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, με εστίαση στα έργα Η τιμή και το χρήμα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και Η Μενεξεδένια Πολιτεία του Άγγελου Τερζάκη. Αρχικά παρουσιάζεται το ιστορικό, κοινωνικό και ιδεολογικό πλαίσιο, όπου η γυναίκα ζει σε ένα πατριαρχικό σύστημα, με περιορισμένες δυνατότητες εκπαίδευσης, επαγγελματικής απασχόλησης και κοινωνικής ανέλιξης. Οι πρώτες οργανωμένες προσπάθειες για την αναβάθμιση της θέσης της γυναίκας εκδηλώνονται στα τέλη του 19ου αιώνα, κυρίως από μορφωμένες αστές, όπως η Καλλιρρόη Παρρέν, η οποία με το έργο της (Εφημερίς των Κυριών) αναδεικνύει τα αιτήματα για ισότητα στην εκπαίδευση, στο δικαίωμα ψήφου και στις επαγγελματικές δυνατότητες. Παράλληλα, οι γυναίκες της υπαίθρου ασχολούνται με τις αγροτικές εργασίες και αυτές των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων στις πόλεις εργάζονται, κατά κύριο λόγο, σε εργοστάσια. Γενικά παραμένουν εγκλωβισμένες στους παραδοσιακούς ρόλους της μητέρας και της συζύγου. Στη συνέχεια ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης, με έντονη σοσιαλιστική ιδεολογική τοποθέτηση, προβάλλει μέσα από το έργο του Η Τιμή και το Χρήμα την ταξική ανισότητα και την υποκρισία της κοινωνίας. Οι άκαμπτοι κοινωνικοί κανόνες δεν εμποδίζουν τις ηρωίδες, όπως την Ρήνη και την σιόρα Επιστήμη να διεκδικήσουν τον ρόλο τους και να επιχειρήσουν να διαμορφώσουν οι ίδιες τη μοίρα τους, σε αντίθεση με τις γυναίκες της αγροτικής κοινωνίας των οποίων η «τύχη» εξαρτάται από την προίκα, την τιμή και την ανάγκη κοινωνικής αποκατάστασης μέσω του γάμου. Ο Θεοτόκης καταγγέλλει την οικονομική εκμετάλλευση, την τοκογλυφία και τη διαφθορά που συνδέονται άμεσα με την ηθική παρακμή. Ακολούθως, ο Άγγελος Τερζάκης επικεντρώνεται στη μικροαστική Αθήνα του Μεσοπολέμου, όπως αυτή απεικονίζεται στη Μενεξεδένια Πολιτεία. Το έργο παρουσιάζει τη διάλυση της παραδοσιακής οικογένειας και την ψυχολογική φθορά των ηρώων που εγκλωβίζονται σε έναν κόσμο ματαιώσεων και συμβιβασμών. Η Όλγα Βέλμερη, η σύζυγος του Μελέτη Μαλβή, ενσαρκώνει την γυναίκα που επιδιώκει την κοινωνική άνοδο μέσω του γάμου, ενώ η κόρη της, η Σοφία, παραμένει δεμένη με αξίες όπως η αφοσίωση και η αξιοπρέπεια, παλεύοντας να διατηρήσει την ηθική της ακεραιότητα. Ο Τερζάκης σκιαγραφεί τις μικροαστικές φιλοδοξίες, την υποκρισία και τον εγκλωβισμό σε συμβατικά πρότυπα. Τέλος, αφού συγκριθούν οι θέσεις των δυο συγγραφέων αναδεικνύονται κοινοί προβληματισμοί όπως είναι: η ανισότητα των φύλων, η ταξική καταπίεση, η αλλοτρίωση και η ηθική παρακμή μιας κοινωνίας που μετασχηματίζεται αργά και με αντιφάσεις.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σταματοπούλου Βασιλική
  • Stamatopoulou Vassiliki

Subjects

dc:subject × 1

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5300226

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
related terms
citation

Σταματοπούλου Βασιλική; Stamatopoulou Vassiliki. « Η θέση της γυναίκας του 19ου και 20ού αιώνα μέσα από το πεζογραφικό έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη Η Τιμή και το Χρήμα και του Άγγελου Τερζάκη Η Μενεξεδένια Πολιτεία ». 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5300226