Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Χρήση Αντιοιστρογόνων για την Ενίσχυση της Αθλητικής Απόδοσης και Ανίχνευσή τους στον Οργανισμό

Abstract

dc:description

Η χρήση φαρμάκων που ενισχύουν την απόδοση παρατηρείται ολοένα και συχνότερα στο χώρο του αθλητισμού, γεγονός που καταστρέφει το πνεύμα του ανταγωνισμού και της ευγενούς άμιλλας. Στην παρούσα Διπλωματική Εργασία γίνεται αναφορά σε φαρμακευτικές ουσίες που υπάγονται στην κατηγορία των Αντι-Οιστρογονικών Φαρμάκων. Επεξηγούνται δομικά τους χαρακτηριστικά, ο μηχανισμός δράσης τους και η φυσιολογική χρήση τους για τη θεραπεία καρκίνου του μαστού, αλλά και άλλων παθήσεων, όπως ο καρκίνος των οωθηκών ή του ενδομητρίου, η οστεοπόρωση, ο υπογοναδισμός κά. Περεταίρω, γίνεται επισκόπηση της φαρμακοκινητικής τους συμπεριφοράς και πώς οι μεταβολίτες ορισμένων από αυτών των ουσιών συμβάλουν στην δράση τους στον οργανισμό, αλλά και πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές που ελλοχεύει η χρήση τους. Τα φάρμακα αυτά ανήκουν στην S4 ομάδα (Ορμονικοί και Μεταβολικοί Τροποποιητές) της «Λίστας Απαγορευμένων Ουσιών και Μεθόδων» της WADA (World Anti-Doping Agency). Ως υποκατηγορία, οι Ορμονικοί και Μεταβολικοί Τροποποιητές περιλαμβάνουν πολλά αντιοιστρογόνα, στα οποία υπάγονται οι Εκλεκτικοί Τροποποιητές Υποδοχέων των Οιστρογόνων (πχ ταμοξιφαίνη, ραλοξιφαίνη, αρζοξιφαίνη), οι Ανταγωνιστές Οιστρογονικών Υποδοχέων Στεροειδούς δομής πχ fulvestrant) και οι Αναστολείς της Αρωματάσης (πχ λετροζόλη, αναστροζόλη). Σε αντίθεση με τα οιστρογόνα, τα οποία δρουν αποκλειστικά ως αγωνιστές των υποδοχέων των οιστρογόνων, οι SERMs διαθέτουν τη μοναδική ικανότητα να δρουν επιλεκτικά είτε ως αγωνιστές είτε ως ανταγωνιστές, ανάλογα με τον ιστό-στόχο στον οποίο επιδρούν. Η μεικτή αυτή συμπεριφορά αγωνιστικής/ανταγωνιστικής δράσης αποτελεί φαρμακολογικό πλεονέκτημα, καθώς επιτρέπει τη διατήρηση των ευεργετικών επιδράσεων στους επιθυμητούς ιστούς, ενώ ταυτόχρονα αποφεύγει ανεπιθύμητες ενέργειες εκτός του στόχου. Όμως, φάρμακα όπως τα αντι-οιστρογόνα στεροειδούς μορφής, σε αντίθεση με τους SERMs, δεν παρουσιάζει καμία οιστρογονική δράση σε κανένα ιστό. Τέλος, φάρμακα όπως οι Αναστολείς της Αρωματάσης δεν ασκούν τη δράση τους επεμβαίνοντας στη λειτουργία των υποδοχέων, αλλά αναστέλλουν τη μετατροπή των ανδρογόνων σε οιστρογόνα, που αποτελεί κρίσιμο στάδιο στη βιοσύνθεση των οιστρογόνων. Δυστυχώς, παρατηρείται ανοδική τάση στο φαινόμενο του ντόπινγκ τόσο στον επαγγελματικό αθλητισμό, όσο και από ερασιτέχνες αθλητές. Η χρήση αντι-οιστρογονικών φαρμάκων αποτελεί τη μέθοδο επιλογής κάποιων από αυτών, ως μία προσπάθεια «έμμεσου» ανδρογονικού ντόπινγκ. Η χρήση τους έχει απαγορευθεί από τη WADA, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αυξήσουν την ενδογενή τεστοστερόνη, με σκοπό να παρακάμψουν τα πρωτόκολλα ελέγχου για τυχόν γνωστά συνθετικά ανδρογόνα. Αν και οι Αναστολείς των Οιστρογόνων διαφέρουν στον μηχανισμό δράσης και σε ορισμένα φαρμακολογικά χαρακτηριστικά, όσον αφορά το ντόπινγκ, κατατάσσονται στην ίδια ομάδα ουσιών και τους αποδίδονται παρόμοια αποτελέσματα σε ομάδες ίδιας τάξης, φύλου κα. Ωστόσο, η αύξηση της ενδογενούς συγκέντρωσης της τεστοστερόνης με αυτό τον τρόπο είναι σημαντικά χαμηλότερη από την αύξηση που προκαλεί η εξωγενής χορήγηση της ουσίας, ενώ έχει υποστηριχθεί ότι οι αναστολείς οιστρογόνων δεν προκαλούν βιολογικά σημαντική αύξηση των επιπέδων τεστοστερόνης στο αίμα των γυναικών. Οι παγκόσμιοι οργανισμοί σε συνεργασία με τους επιστήμονες προσπαθούν να αναπτύξουν Αναλυτικές Τεχνικές αλλά και βιολογικά εργαλεία, όπως το Βιολογικό Διαβατήριο Αθλητή, ως μία προσπάθεια εξάλειψης του ανεξέλεγκτου ντόπινγκ. Σήμερα είναι δυνατή η ανίχνευση ενός διαρκώς αυξανόμενου αριθμού απαγορευμένων ουσιών, χρησιμοποιώντας τόσο τα ούρα όσο και το αίμα ως βασικά βιολογικά δείγματα. Η κύρια αναλυτική τεχνική που εφαρμόζεται για την ανάλυση δειγμάτων που περιέχουν αντι-οιστρογόνα είναι Υγροχρωματογραφία συνδυασμένη με Διαδοχική Φασματομετρία Μάζας. Η τεχνική παρουσιάζεται αναλυτικά και ακολουθούν ευρήματα από ομάδες ερευνητών για την ανίχνευση ελεύθερης ταμοξιφαίνης και μεταβολιτών της αλλά και ραλοξιφαίνης συζευγμένης με γλυκουρονικό οξύ σε δείγματα ανθρώπινων ούρων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μαραβελή Αλεξάνδρα
  • MARAVELI ALEXANDRA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5301231

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μαραβελή Αλεξάνδρα; MARAVELI ALEXANDRA. Χρήση Αντιοιστρογόνων για την Ενίσχυση της Αθλητικής Απόδοσης και Ανίχνευσή τους στον Οργανισμό. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5301231