Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η τεχνολογία των pH-αποκρινόμενων λιποσωμάτων (pH-responsive liposomes)

Abstract

dc:description

Η ανάπτυξη των pH-αποκρινόμενων λιποσωμάτων συνιστά μία προηγμένη και πολλά υποσχόμενη προσέγγιση στον τομέα της φαρμακευτικής τεχνολογίας και συγκεκριμένα στη στοχευμένη χορήγηση φαρμάκων. Τα συγκεκριμένα νανοσυστήματα, λόγω της ικανότητάς τους να αποκρίνονται σε μεταβολές του pH, καθίστανται ιδανικά για τη μεταφορά ΦΔΟ σε παθολογικές περιοχές του οργανισμού. Ο μηχανισμός δράσης τους αξιοποιεί το όξινο μικροπεριβάλλον που αναπτύσσεται στις συγκεκριμένες περιοχές, όπως οι όγκοι ή οι φλεγμονώδεις ιστοί , διευκολύνοντας την εκλεκτική αποδέσμευση του φαρμάκου. Πιο συγκεκριμένα βασίζεται στις αλλαγές pH του μικροπεριβάλλοντος που πυροδοτούν την αναδιαμόρφωση της μεμβράνης των λιποσωμάτων. Έτσι, κατά την κυκλοφορία στην κυκλοφορία του αίματος, σε συνθήκες φυσιολογικού pH (~7.4), τα λιποσώματα διατηρούν τη σταθερότητά τους. Ωστόσο, σε περιβάλλον χαμηλότερου pH, όπως αυτό των καρκινικών ιστών (~6.5–6.8), υφίστανται πρωτονίωση συγκεκριμένων λειτουργικών ομάδων, οδηγώντας σε αποσταθεροποίηση της μεμβράνης και ελεγχόμενη αποδέσμευση της εγκλωβισμένης ΦΔΟ. Σε σύγκριση με τα συμβατικά λιποσώματα πλεονεκτούν καθώς αυξάνουν το θεραπευτικό εύρος, μειώνοντας παράλληλα τη συστημική τοξικότητα, όπως αποδεικνύεται από αναφορές και κλινικές μελέτες που αναλύονται στην παρούσα διπλωματική εργασία. Τα pH-αποκρινόμενα λιποσώματα είναι βιοσυμβατά, βιοαποικοδομήσιμα και παρουσιάζουν τη δυνατότητα εγκλωβισμού τόσο υδρόφιλων όσο και υδρόφοβων μορίων. Ποικίλα λιποσωμιακά συστήματα έχουν μελετηθεί, τα οποία συνιστούν συνθέσεις από φωσφολιπίδια σε συνδυασμό με σταθεροποιητές, πολυμερή ή επιφανειοδραστικές ουσίες, που ενισχύουν την ευαισθησία τους στο pH και τη σταθερότητά τους. Μάλιστα, δύνανται να τροποποιηθούν περαιτέρω με μακρομόρια στόχευσης στην εξωτερική μεμβράνη των λιποσωμάτων, ώστε να αποκτήσουν ιδιότητες απόκρισης σε πολλαπλά ερεθίσματα. Συνήθως παρασκευάζονται με τη μέθοδο ενυδάτωσης λεπτού λιπιδικού υμενίου, ωστόσο αναφέρονται κι άλλες τεχνικές που οδηγούν στα επιθυμητά νανοσωματίδια. Η παρούσα εργασία, μέσω βιβλιογραφικής ανασκόπησης στην περίοδο 2020-2025 από τις βάσεις PubMed και Google Scholar, αναλύει εκτενώς τον μηχανισμό δράσης των pH- αποκρινόμενων λιποσωμάτων. Επιπλέον, παρουσιάζει τις βασικές συνθέσεις που επικρατούν, τα κύρια συστατικά τους, καθώς και τις μεθόδους σύνθεσης και χαρακτηρισμού τους. Παράλληλα, εξετάζονται κρίσιμοι φυσικοχημικοί παράγοντες, όπως το μέγεθος σωματιδίου, το ζ-δυναμικό, ο δείκτης πολυδιασποράς και ο βαθμός ενθυλάκωσης, οι οποίοι επηρεάζουν καθοριστικά τη συμπεριφορά των λιποσωμάτων τόσο in vitro όσο και in vivo. Επιπλέον, επισημαίνονται οι παράμετροι που επιδρούν στην αποδέσμευση της ΦΔΟ, όπως η περιεκτικότητα χοληστερόλης, το μήκος PEG-αλυσίδων και η μορφολογία της μεμβράνης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εφαρμογές των συστημάτων αυτών στην αντικαρκινική θεραπεία, στη γονιδιακή θεραπεία, στην θεραπευτική αντιμετώπιση βακτηριακών λοιμώξεων, στην ανάπτυξη εμβολίων, καθώς και στο ρόλο τους ως διαγνωστικοί παράγοντες. Πολλαπλές μελέτες τεκμηριώνουν την αυξημένη αποτελεσματικότητα των pH-αποκρινόμενων λιποσωμάτων στην αντικαρκινική θεραπεία έναντι συμβατικών μεθόδων, λόγω της στοχευμένης δράσης και της ελεγχόμενης αποδέσμευσης. Επιπλέον, έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στη χορήγηση γονιδιακών θεραπειών, όπου η προστασία του γενετικού υλικού και η στοχευμένη παράδοσή του στα κύτταρα-στόχους αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις, όπως η ανοσολογική αναγνώριση και οι πιθανές αλληλεπιδράσεις με πρωτείνες του πλάσματος, η κυτταροτοξικότητα ορισμένων υλικών, και οι δυσκολίες σε κλίμακα βιομηχανικής παραγωγής. Συμπερασματικά, τα pH-αποκρινόμενα λιποσώματα αποτελούν ένα σύστημα χορήγησης φαρμάκων, με ευρεία εφαρμογή και προοπτικές. Η περαιτέρω βελτιστοποίηση της σύστασης και της λειτουργικότητάς τους, σε συνδυασμό με την εντατικοποίηση των προκλινικών και κλινικών μελετών, κρίνεται αναγκαία για την πλήρη αξιοποίησή τους στη σύγχρονη νανοϊατρική.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ
  • TSIROGIANNI ANTONIA-GEORGIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5301387

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΤΣΙΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ; TSIROGIANNI ANTONIA-GEORGIA. Η τεχνολογία των pH-αποκρινόμενων λιποσωμάτων (pH-responsive liposomes). 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5301387