Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ο σεισμός μεγέθους Mw=9 στη Λισαβόνα την 1η Νοεμβρίου του 1755, γεωδυναμικό καθεστώς, επιπτώσεις στο δομημένο και φυσικό περιβάλλον και η συμβολή του σεισμού στη θεμελίωση της Σεισμολογίας.

Abstract

dc:description

Ο σεισμός της Λισαβόνας της 1ης Νοεμβρίου 1755 ήταν ένας από τους πιο καταστροφικούς ιστορικούς σεισμούς, με σημαντικές δευτερογενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις, κυρίως θαλάσσια κύματα βαρύτητας (tsunamis), που προκάλεσαν καταστροφές στις ακτές της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και του Μαρόκου, με επίκεντρο τον Κόλπο του Κάντιθ. Ιστορικές πληροφορίες αναφέρουν ότι οι υδρολογικές επιπτώσεις φτάνουν μέχρι τις ακτές της Βαλτικής της Γερμανίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Ο σεισμός σημειώθηκε την Ημέρα των Αγίων Πάντων, 1 Νοεμβρίου 1755. Κατά τη διάρκεια του σεισμού οι ενορίτες της Λισαβόνας παρακολουθούσαν τη λειτουργία της εκκλησίας στους καθεδρικούς ναούς. Ο σεισμός διάρκειας 6 λεπτών κατέστρεψε τους καθεδρικούς ναούς και το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών στην πόλη της Λισαβόνας με αποτέλεσμα την εκδήλωση αστικών πυρκαγιών. Το τσουνάμι, το μέγιστο ύψος του οποίου έφτασε τα 6 m, σημειώθηκε 60 λεπτά μετά τον σεισμό με καταστροφικές επιπτώσεις στις παράκτιες υποδομές και τον θάνατο εκατοντάδων που είχαν συγκεντρωθεί εκεί για ασφάλεια. Όμως, υπάρχουν ακόμα αναπάντητα ερωτήματα για την πλήρη ερμηνεία του σημαντικού αυτού ιστορικού σεισμού, όπως η σεισμική πηγή, το μέγεθός του κ.λπ. Τα ερωτήματα αυτά θα καλύψει η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή ειδίκευσης με βάση την ανασκόπηση και την επαναξιολόγηση της υπάρχουσας επιστημονικής γνώσης. Η παρούσα διατριβή θα περιλαμβάνει και την επίδραση του σεισμού και των επιπτώσεων του στη θεμελίωση της σεισμολογίας και πως σχετίζεται η εξέλιξή της με τον σεισμό της Λισαβόνας. Η σύγχρονη προσέγγιση στην επιστημονική ανάλυση των σεισμών ξεκίνησε μετά τον σεισμό της Λισαβόνας του 1755. Η αποκατάσταση ξεκίνησε με την ταφή των εκατοντάδων νεκρών για την προστασία της δημόσιας υγείας, την οικοδόμηση των κατεστραμμένων περιοχών με νέους και καινοτόμους για την εποχή κανόνες αρχιτεκτονικής, ανθεκτικότητας όπου η αντοχή των κτηρίων δοκιμάστηκε με τον βηματισμό στρατευμάτων (προσομοίωση σεισμού). Η μοντελοποίηση του tsunami βασίστηκε σε επιστολές και στην έρευνα του υπουργείου εξωτερικών μέσω ερωτηματολογίου που απαιτούσε να τεκμηριωθούν οι παρατηρήσεις για την ώρα, την διάρκεια, την κατεύθυνσή του σεισμού, των μετασεισμών, το μέγεθος των καταστροφών, την αίσθηση της έντασης, τις ανωμαλίες του εδάφους, των λιμνών, των ποταμών και της επιφάνειας της θάλασσας. Έρευνες μέχρι σήμερα διαπιστώνουν ότι σύμφωνα με την κλίμακα Mercalli, ο σεισμός της Λισαβόνας ήταν μέγιστης έντασης Χ, ενώ σε περιοχές του Μαρόκου η αντίστοιχη ένταση ήταν ΧΙ. Στο πλαίσιο της διατριβής, θα περιγραφούν οι καταστροφές που επηρέασαν την σεισμολογία και στις πολιτικές κοινωνικές και οικονομικές καταστάσεις που επηρέασαν την εξέλιξη της. Ο κατάλληλος σχεδιασμός, η προετοιμασία και η αντίστοιχη ετοιμότητα είναι οι παράγοντες που θα μετριάσουν τις επιπτώσεις στις υποδομές, τις ανθρώπινες απώλειες, τα συστήματα υγείας και θα οδηγήσουν στην ταχεία ανάκαμψη της κοινότητας. Στο ίδιο πλαίσιο, θα αναλυθεί η συμβολή της σεισμολογίας στο αύριο. Οι γεωδυναμικοί κίνδυνοι και τα συνοδά φαινόμενα τους, έχουν τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, νοσηρότητας και ζημιών σε σύγκριση με άλλους φυσικούς κινδύνους. Η έκθεση της ανθρώπινης κοινότητας σε γεωδυναμικούς κινδύνους έχει οδηγήσει σε μαθήματα και νέες πρακτικές για την αποφυγή ή την ελαχιστοποίηση των ζημιών. Θα γίνει επίσης αναφορά στις επιπτώσεις του σεισμού, την ανάγκη για το σχέδιο ανασυγκρότησης της Λισαβόνας και σύγκριση με τις τρέχουσες πρακτικές προκαταστροφικών, συν-καταστροφικών και μετακαταστροφικών σταδίων. Θα εξεταστούν επίσης οι επιπτώσεις στο τοπικό πληθυσμό και τη δημόσια υγεία (θνησιμότητα – νοσηρότητα) του σεισμού, της πυρκαγιάς και του τσουνάμι του 1755, ώστε να συμβάλει στη γνώση αυτού του ιστορικού γεγονότος και να ευαισθητοποιήσει για μελλοντικές καταστροφές στην περιοχή. Το σχέδιο ανασυγκρότησης του Pombal έχει πολλές ομοιότητες με τις σημερινές κατευθυντήριες αρχές, και αναδεικνύει τη σημασία του πολεοδομικού σχεδιασμού στη μείωση της σεισμικής διακινδύνευσης και των σχετικών κινδύνων από πρωτογενείς και δευτερογενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις και αστοχίες στοιχείων του δομημένου περιβάλλοντος καθώς και στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ζιάγγα Μαρία
  • Zianga Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5301812

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ζιάγγα Μαρία; Zianga Maria. Ο σεισμός μεγέθους Mw=9 στη Λισαβόνα την 1η Νοεμβρίου του 1755, γεωδυναμικό καθεστώς, επιπτώσεις στο δομημένο και φυσικό περιβάλλον και η συμβολή του σεισμού στη θεμελίωση της Σεισμολογίας.. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5301812