Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανάπτυξη και χαρακτηρισμός ανθρώπινων μονοκλωνικών φυσικών lgM από υβριδωματικούς κλώνους

Abstract

dc:description

Τα φυσικά αντισώματα (ΦΑ) ανευρίσκονται στον ορό υγιών οργανισμών και παράγονται χωρίς προηγούμενη εξωγενή διέγερση (ανοσοποίηση ή εξωγενή έκθεση σε αντιγόνο). Βασικό χαρακτηριστικό τους είναι η πολυδραστικότητα, αναγνωρίζοντας με χαμηλή συγγένεια -in vitro- μια ποικιλία από δομικά μη σχετιζόμενα αντιγόνα του εαυτού και του ξένου. Τα ΦΑ αποτελούν πεδίο βασικής αλλά και εφαρμοσμένης έρευνας και μπορούν να εξελιχθούν σε αξιόλογα εργαλεία στη θεραπεία διαφόρων ασθενειών αυτοάνοσων, φλεγμονωδών αλλά και του καρκίνου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη (Intravenous Immunoglobulin-IVIg) που παρασκευάζεται από τεράστιο αριθμό υγιών δοτών, και χορηγείται εδώ και 30 χρόνια σε περισσότερες από 100 ασθένειες. Αντίθετα, μονοκλωνικά ΦΑ, έχουν πολύ λιγότερο χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα στη θεραπεία. Στο εργαστήριο Ανοσολογίας του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ απομονώθηκαν για πρώτη φορά μονοκλωνικά ΦΑ με ικανότητα κυτταροδιείσδυσης (CPAbs) από ποντίκια BALB/c καθώς και ανθρώπινα πολυκλωνικά φυσικά CPAbs από υγιείς δότες (στο θεραπευτικό σκεύασμα της IVIg). Για την ανεύρεση και τον χαρακτηρισμό αντίστοιχων ανθρώπινης προέλευσης μονοκλωνικών φυσικών CPAbs επιλέχθηκε η οδός της απομόνωσης μονοκλωνικών Ig, από ορούς ασθενών με πλασματοκυτταρικές δυσκρασίες (PCDs), καθώς σύμφωνα με αρκετές βιβλιογραφικές ενδείξεις οι μονοκλωνικές Ig που παράγονται στους ασθενείς με PCDs προέρχονται από Β-κλώνους, οι οποίοι υπό φυσιολογικές συνθήκες παρήγαγαν ΦΑ. Οι μελέτες τέτοιων μονοκλωνικών Ig έδωσαν ενδιαφέροντα αποτελέσματα σε ότι αφορά την πολυδραστικότητα και τις βιολογικές δράσεις τους. Η παρούσα εργασία στράφηκε σε μια άλλη μεθοδολογία, αυτήν της τεχνικής των υβριδωμάτων για την ανάπτυξη και τον χαρακτηρισμό ανθρώπινων μονοκλωνικών ΦΑ τάξης M με στόχο την σύγκριση με μονοκλωνικές Ig από PCDs, αλλά και την αέναη παραγωγή τους. Η τεχνική των υβριδωμάτων, αποτελεί τον κλασικό τρόπο απομόνωσης μονοκλωνικών αντισωμάτων έχοντας όμως ορισμένους περιορισμούς στην εφαρμογή της στα ΦΑ, κυρίως λόγω της πολυπλοκότητας και της αστάθειας των υβριδωματικών κλώνων στην κυτταροκαλλιέργεια. Παρόλα αυτά, η τεχνική παραμένει σημαντικό εργαλείο στην παραγωγή υψηλής συγγένειας αντισωμάτων για ερευνητικούς και θεραπευτικούς σκοπούς. Οι υβριδωματικοί κλώνοι της εργασίας, είχαν δωρηθεί από τον Καθηγητή Antoine Blancher, πρώην συνεργάτη του εργαστηρίου, ο οποίος ήταν μάλιστα ο πρώτος διεθνώς που παρασκεύασε τέτοια μονοκλωνικά από «ετερο-υβριδώματα» ανθρώπου-ποντικού. Από τις μελέτες του ερευνητή Blancher, ήταν ήδη γνωστό ότι τα μονοκλωνικά αυτά τάξης Μ ήταν πολυδραστικά. Για το λόγο αυτό επελέγησαν για περαιτέρω διερεύνηση των βιολογικών ιδιοτήτων τους, όπως είχε προηγουμένως γίνει με τις μονοκλωνικές Ig από PCDs. Η μελέτη ξεκίνησε με πέντε (5) υβριδώματα, αλλά εστιάστηκε στην ανάπτυξη και τον χαρακτηρισμό ενός κλώνου, του TAK-12, που προήλθε από την σύντηξη Β λεμφοκυττάρων από το περιφερικό αίμα υγιών ατόμων που εμβολιάστηκαν έναντι του τετάνου (Tetanus Toxoid) και μη εκκριτικών καρκινικών κυττάρων μυελώματος ποντικού (ετερο-υβριδώματα ανθρώπου-ποντικού), ο οποίος εμφάνιζε στην καλλιέργεια την απαραίτητη ζωτικότητα και ικανότητα πολλαπλασιασμού. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του παρατηρήθηκε μειωμένη παραγωγή αντισώματος από τον έλεγχο των υπερκείμενων καλλιέργειας, συνεπώς ακολούθησαν προσπάθειες αύξησης του εκκρινόμενου αντισώματος σε συνθήκες απουσίας εξωγενών ανοσοσφαιρινών τάξης Μ οι οποίες όμως δεν απέδωσαν, γι αυτό και αναζητήθηκε εναλλακτική μέθοδος παραγωγής του αντισώματος. Η μικρή ποσότητα του εκκρινόμενου αντισώματος που λάβαμε από τον υβριδωματικό κλώνο στην καλλιέργεια χρησιμοποιήθηκε ως μάρτυρας σε επακόλουθες συγκριτικές μελέτες. Εναλλακτικά, με τα ζώντα υβριδωματικά κύτταρα που διαθέταμε, προχωρήσαμε στην ανάπτυξη του ανασυνδυασμένου μονοκλωνικού αντισώματος που παρήγαγε ο κλώνος TAK-12, σε συνεργασία με το εργαστήριο του Δρ Κωνσταντίνου Σταματόπουλου στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), στη Θεσσαλονίκη, όπου εφαρμόζεται η μέθοδος ανασυνδυασμού με χρήση πλασμιδιακών φορέων. Το ανασυνδυασμένο μονοκλωνικό αντίσωμα TAK-12 αν και παράχθηκε σε θρεπτικό μέσο με παρουσία 10% FBS, βρισκόταν σε πιο πυκνή μορφή από αυτήν που παρήγαγε το υβρίδωμα στην καλλιέργεια, και έτσι μπόρεσε να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω διερεύνηση των ιδιοτήτων του. Ο βιοχημικός έλεγχος για την παρουσία του μονοκλωνικού τάξης IgM στο παρασκεύασμα έγινε με ηλεκτροφόρηση σε πήκτωμα πολυακρυλαμιδίου παρουσία αποδιατακτικού παράγοντα SDS (SDS-PAGE) συνδυασμένη με ανοσοαποτύπωση (Western Blotting). Η αντισωματική δράση και η πολυδραστικότητα του ανασυνδυασμένου μονοκλωνικού αντισώματος και του εκκρινόμενου αντισώματος από τον υβριδωματικό κλώνο ελέγχθηκαν συγκριτικά με τέσσερεις (4) ήδη μελετημένες πολυδραστικές mIgMs -2 απομονωμένες από ορούς ασθενών με μακροσφαιριναιμία Waldenstrom και 2 ανασυνδυασμένες mIgMs από το ίδιο εργαστήριο όπως το ανασυνδυασμένο ΤΑΚ-12-. Με ανοσοενζυμική δοκιμασία ELISA μελετήθηκε η δραστικότητα έναντι ενός πάνελ αντιγόνων-στόχων του εαυτού (ακτίνη, τουμπουλίνη, μυοσίνη, DNA, ιστόνη,) και του ξένου [τρινιτροφαινόλη (ΤΝΡ)], και με έμμεσο ανοσοφθορισμό σε μονιμοποιημένα κύτταρα MDA-MB-231 μελετήθηκε η δράση τους έναντι κυτταρικών αντιγονικών στόχων. Ο έλεγχος της προαποπτωτικής δράσης του ανασυνδυασμένου μονοκλωνικού ΤΑΚ-12 σε καρκινικά κύτταρα MDA-MB-231 με κυτταρομετρία ροής (διαχωρισμός του κυτταρικού πληθυσμού σε ζωντανά, νεκρωτικά, αποπτωτικά και νεκρωτικά/όψιμα αποπτωτικά κύτταρα) δεν πραγματοποιήθηκε λόγω της περιορισμένης ποσότητάς του. Το ανασυνδυασμένο TAK-12 παρουσίασε ειδικότητα έναντι ιστονών και ακτίνης, και χαμηλή δραστικότητα για τα υπόλοιπα αντιγόνα του πάνελ (μυοσίνη, τουμπουλίνη, DNA & TNP), σε αντίθεση με το συμπυκνωμένο υπερκείμενο του υβριδώματος TAK-12 το οποίο δεν αντέδρασε με κανένα από τα αντιγόνα αυτά. Στον έμμεσο ανοσοφθορισμό το ανασυνδυασμένο TAK-12 παρουσίασε στικτό φθορισμό με πυρηνική και περιπυρηνική χρώση, η οποία συνάδει με τη δραστικότητα έναντι ιστονών που αναδείχθηκε στην ELISA, ενώ και πάλι το υπερκείμενο του κλώνου TAK-12 δεν έδειξε κάποια ειδική κυτταρική χρώση. Το συγκεκριμένο μονοκλωνικό αντίσωμα, προϊόν του υβριδωματικού κλώνου TAK-12, σύμφωνα με τον δημιουργό του Δρ. Antoine Blancher παρουσίαζε πολυδραστικότητα, η οποία επίσης ταυτοποιήθηκε στην παρούσα εργασία μέσω της τεχνολογίας παραγωγής ανασυνδυασμένων μονοκλωνικών αντισωμάτων με χρήση πλασμιδιακών φορέων. Το εκκρινόμενο αντίσωμα από τον υβριδωματικό κλώνο TAK-12 είχε ιδιαίτερα χαμηλή συγκέντρωση στο υπερκείμενο και απαιτούσε μεγάλη συμπύκνωση και σε συνδυασμό με την μεγάλη συγκέντρωση που απαιτούσαν τα πειράματα ελέγχου βιολογικής δράσης του αντισώματος εμπόδισαν τον ολοκληρωμένο χαρακτηρισμό του. Πιθανή κρίνεται και η απώλεια δραστικότητάς του με την πάροδο των χρόνων έναντι των αντιγόνων-στόχων, τα οποία αναγνώριζε στα αρχικά χρόνια δημιουργίας του κλώνου το εκκρινόμενο αντίσωμα. Στους μελλοντικούς στόχους του εργαστηρίου είναι η δημιουργία νέων υβριδωματικών κλώνων, που θα εκκρίνουν μονοκλωνικά ΦΑ, και ο περαιτέρω χαρακτηρισμός τους ως προς την πολυδραστικότητα και στη συνέχεια τις βιολογικές ιδιότητες, όπως η επαγωγή απόπτωσης ή/και κυτταροτοξικότητας σε καρκινικά κύτταρα και η δυνητική χρήση των αντισωμάτων αυτών στην εφαρμοσμένη έρευνα και ειδικότερα στην ανοσοθεραπεία. Έως σήμερα η θεραπεία του καρκίνου στηρίζεται σε επαγόμενα αντισώματα (Immune Antibodies), τα οποία αποτελούν προϊόντα υπερανοσοποίησης, αλλά συνδέονται συχνά με ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Η χρήση των ΦΑ (Natural Antibodies) στη θεραπεία είναι πολλά υποσχόμενη, καθώς λόγω της φύσης τους, ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος παρενεργειών, όπως στην περίπτωση των επαγόμενων αντισωμάτων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πολυχρονοπούλου Αθηνά
  • Polychronopoulou Athina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5302896

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πολυχρονοπούλου Αθηνά; Polychronopoulou Athina. Ανάπτυξη και χαρακτηρισμός ανθρώπινων μονοκλωνικών φυσικών lgM από υβριδωματικούς κλώνους. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5302896