Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

In Silico Χαρτογράφηση του Φορτίου Μεταλλαγών των Μελών της TP53 Γονιδιακής Οικογένειας στον Ανθρώπινο Καρκίνο

Abstract

dc:description

Ο καρκίνος, είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας, που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες, καθώς αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου, μετά τις καρδιοπάθειες. Το μεγαλύτερο ποσοστό των καρκίνων στον άνθρωπο, προκαλείται από μεταλλαγές σε γονίδια, που ελέγχουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, οι οποίες δεν επιτυγχάνουν να επιδιορθωθούν, από τους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA, που διαθέτουν όλα τα κύτταρα. Η παρούσα διπλωματική εργασία, επικεντρώνεται στη μελέτη μοριακής επιδημιολογίας στοιχείων, που αφορούν ασθενείς, οι οποίοι εμφάνισαν καρκίνο ήπατος, καρκίνο πνεύμονα ή καρκίνο μαστού. Ο καρκίνος ήπατος, είναι ο έκτος πιο κοινός καρκίνος παγκοσμίως. Προσβάλλει συχνότερα τους άνδρες από ότι τις γυναίκες και κυρίως τις ηλικίες 55 - 69 ετών. Εκτός από τη γενετική προδιάθεση, στην εμφάνιση αυτού του τύπου καρκίνου, παίζει ρόλο η έκθεση στους ιούς της ηπατίτιδας, ειδικά στον ιό ηπατίτιδας Β και στον ιό ηπατίτιδας C, αλλά και ο τρόπος ζωής π.χ. κατανάλωση αλκοόλ, λήψη φαρμάκων κλπ. Ο συνηθέστερος τύπος καρκίνου ήπατος, είναι το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα και δευτερευόντως το χολαγγειοκαρκίνωμα, που εντοπίζεται στα κύτταρα, που σχηματίζουν τα χοληφόρα τριχοειδή του ήπατος. Ο καρκίνος πνεύμονα, εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα και στα δύο φύλα. Συνδέεται στενά με το κάπνισμα και πολύ συχνά γίνεται μεταστατικός. Υπάρχουν δύο τύποι καρκίνου πνεύμονα, το μικροκυτταρικό καρκίνωμα, που συνδέεται επιδημιολογικά με το κάπνισμα και είναι μεταστατικό και το μη μικροκυτταρικό καρκίνωμα, που αφορά τα επιθηλιακά κύτταρα του πνεύμονα και συνήθως δεν κάνει μεταστάσεις. Σε αυτήν την δεύτερη κατηγορία, που αφορά και την πλειονότητα των περιστατικών (75%), ανήκουν οι δύο τύποι καρκίνου πνεύμονα, που εξετάζονται σε αυτή τη διπλωματική εργασία, το αδενοκαρκίνωμα και το πλακώδες καρκίνωμα πνεύμονα. Ο καρκίνος μαστού, αποτελεί για τις γυναίκες την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο, παρόλο που είναι ένας πολύ εύκολα διαγνώσιμος καρκίνος και με πολύ καλή πρόγνωση, αν διαγνωστεί εγκαίρως. Οι περισσότεροι τύποι καρκίνου μαστού είναι αδενοκαρκινώματα, που εντοπίζονται στους γαλακτοπαραγωγούς αδένες του μαστού και δευτερευόντως καρκινώματα, που εντοπίζονται στους γαλακτοφόρους πόρους. Ο πιο συχνός τύπος είναι ο πορογενής διηθητικός καρκίνος μαστού (50-70% των περιπτώσεων). Όλοι οι καρκινικοί όγκοι, ξεκινούν με την μεταλλαγή ενός πρωτο-ογκογονιδίου σε ογκογονίδιο ή τη μεταλλαγή ενός ογκοκατασταλτικού γονιδίου. Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι ο ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός του κυττάρου, που υπέστη τη μεταλλαγή και η δημιουργία όγκου, καθώς τα παραπάνω γονίδια, εμπλέκονται στον κυτταρικό κύκλο, ελέγχοντας την κυτταρική διαίρεση. Η παρούσα διπλωματική εργασία, επικεντρώνεται στη μελέτη τριών ογκοκατασταλτικών γονιδίων, των TP53, TP63 και TP73. Το γονίδιο TP53 είναι ένα ογκοκατασταλτικό γονίδιο, που εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 17 του ανθρώπου. Σε όλες τις περιπτώσεις καρκίνων, παρατηρείται υψηλή μεταλλακτικότητα σε αυτό το γονίδιο. Τα γονίδια TP63 (στο χρωμόσωμα 3) και TP73 (στο χρωμόσωμα 1), εμπλέκονται επίσης στους ανθρώπινους καρκίνους, καθώς μελέτες έχουν δείξει υπερέκφραση αυτών των δύο γονιδίων σε καρκινοπαθείς, ενώ απώλεια της έκφρασής τους, σχετίζεται με την προοδευτικότητα υπαρχόντων όγκων και τη μετάσταση. Οι πρωτεΐνες p53, p63 και p73, που κωδικοποιούνται από τα παραπάνω γονίδια, είναι μεταγραφικοί παράγοντες, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και εμπλέκονται σε διαδικασίες, όπως ο κυτταρικός πολλαπλασιασμός, η απόπτωση, η εμβρυϊκή ανάπτυξη, η κυτταρική διαφοροποίηση, η γήρανση κλπ. Οι μεταλλαγμένοι τύποι αυτών των πρωτεϊνών παρουσιάζουν, συνήθως, αντικαταστάσεις αμινοξέων, σε θέσεις που επηρεάζουν τη σύνδεση του μεταγραφικού παράγοντα με το DNA, εμποδίζοντας την έκφραση του αντίστοιχου γονιδίου, μία κατάσταση που συνδέεται άμεσα με την καρκινογένεση. Συγκρίνοντας τις μεταλλαγές, που παρουσιάζουν τα παραπάνω τρία γονίδια, σε όλους τους τύπους καρκίνου, που εξετάστηκαν στην παρούσα μελέτη, δηλαδή στον καρκίνο ήπατος, πνεύμονα και μαστού, παρατηρήθηκε ότι οι μεταλλαγές στο γονίδιο TP53 ήταν σημαντικά περισσότερες και εμφανίζονταν σε περισσότερους ασθενείς, σε σχέση με τις μεταλλαγές στα υπόλοιπα δύο γονίδια. Επίσης παρατηρήθηκε, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό από αυτές τις μεταλλαγές, αφορούσε παρερμηνεύσιμη αντικατάσταση βάσης (Missense). Τέλος, παρατηρήθηκε ότι οι περισσότεροι ασθενείς που καταχωρήθηκαν στην πλατφόρμα Μοριακής Βιοπληροφορικής CBioportal, έφεραν ταυτόχρονα με το TP53 και άλλες μεταλλαγές, σε ένα τουλάχιστον από τα γονίδια TP63 και TP73.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΠΟΡΤΟΚΑΛΗ ΦΙΛΙΩ
  • PORTOKALI FILIO

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5304465

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΠΟΡΤΟΚΑΛΗ ΦΙΛΙΩ; PORTOKALI FILIO. In Silico Χαρτογράφηση του Φορτίου Μεταλλαγών των Μελών της TP53 Γονιδιακής Οικογένειας στον Ανθρώπινο Καρκίνο. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5304465