National and Kapodistrian University of Athens
Η έννοια του κτίζειν και του κατοικείν από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ στη Χάνα Άρεντ
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα μελέτη επιχειρεί να αναδείξει και να συγκρίνει τις έννοιες του κτίζειν (οικοδόμηση) και του κατοικείν (διαβίωση/κατοίκηση) στη φιλοσοφία του Martin Heidegger (Μ.Η.) και της Hannah Arendt (Η.Α.), απαντώντας σε θεμελιώδη ερωτήματα για την ανθρώπινη ύπαρξη, τη σχέση της με τον φυσικό κόσμο και τον ρόλο της πρακτικής ζωής (vita activa). Για τον Μ.Η., το κτίζειν και το κατοικείν είναι αλληλένδετες και ουσιώδεις έννοιες, καθώς ο άνθρωπος τίθεται εξ ορισμού μέσα στον κόσμο. Το κτίζειν είναι ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος διαμορφώνεται σύμφωνα με τις ανθρώπινες ανάγκες, περιλαμβάνοντας τη μετατροπή πρώτων υλών και την καλλιέργεια μιας αίσθησης κυριαρχίας. Ωστόσο, μπορεί να έχει και μια αρνητική πλευρά, αν αντιμετωπίζει τη φύση απλώς ως πόρο. Το κατοικείν, αντίθετα, αποτελεί τον πρωταρχικό τρόπο ύπαρξης στον κόσμο, που συντονίζεται με τους ρυθμούς της φύσης και τις ανάγκες των άλλων, δηλώνοντας μια δεκτικότητα και «άνοιγμα» προς τον κόσμο. Προτείνεται ως λύση για την καλλιέργεια μιας πιο ουσιαστικής σχέσης με το περιβάλλον. Στην χαϊντεγκεριανή σκέψη, η Φύση (Umweltnatur) υπάρχει ανεξάρτητα από τη συνείδηση, ενώ ο Κόσμος είναι βαθιά συνυφασμένος με το Dasein (την ανθρώπινη ύπαρξη) και αποκτά νόημα μόνο μέσω της ανθρώπινης εμπλοκής. Αντίθετα, η Η.Α. προσεγγίζει τις έννοιες διαφορετικά, τοποθετώντας το κτίζειν ως προϋπόθεση για τη μετάβαση στην εγκόσμια ύπαρξη και τη δυνατότητα του κατοικείν. Το κτίζειν συνδέεται με το πεδίο της Εργασίας (Work), την παραγωγή διαρκών αγαθών και την υλική κατασκευή του κόσμου, ενώ το κατοικείν συνδέεται άρρηκτα με το πεδίο της Δράσης (Action), δηλαδή την καλλιέργεια σχέσεων και την επιδίωξη ουσιαστικών στόχων που υπερβαίνουν την απλή επιβίωση. Η Αρέντ διακρίνει τρεις θεμελιώδεις ανθρώπινες δραστηριότητες (vita activa): Τον Μόχθο (Labor): Εξασφαλίζει την άμεση επιβίωση και τα προϊόντα του καταναλώνονται σχεδόν αμέσως. Την Κατασκευή (Work): Δημιουργεί διαρκή αντικείμενα (τεχνουργήματα) που συμβάλλουν στην κοσμικότητα και στο σταθερό περιβάλλον για την ανθρώπινη αλληλεπίδραση. Την Πράξη και Ομιλία (Action and Speech): Την πιο διακριτή και κορυφαία δραστηριότητα, που είναι εγγενώς κοινωνική, λαμβάνει χώρα στη δημόσια σφαίρα (πληθύς) και μέσω της οποίας εκφράζεται η ανθρώπινη ελευθερία. Η Η.Α. υποστηρίζει ότι η έμφαση στον μόχθο και την κατασκευή (κτίζειν) στην κοινωνική πραγματικότητα επισκιάζει τη σημασία του κατοικείν (δράση/πράξη), οδηγώντας στην αποξένωση του ατόμου από τον κόσμο. Τονίζει την αντοχή και την υλικότητα του τεχνουργήματος και του κόσμου, τα οποία γίνονται πραγματικά και διαρκή μέσω της πολιτικής δράσης και της συμμετοχής στη δημόσια ζωή. Συνολικά, αν και οι δύο φιλόσοφοι συνδέονται βαθιά προσωπικά και διανοητικά, διαφέρουν στον τρόπο εννοιολόγησης: ο Μ.Η. βλέπει το κτίζειν και το κατοικείν ως αλληλένδετες εκφράσεις του Είναι εν τω κόσμω, ενώ η Η.Α. βλέπει το κτίζειν ως απαραίτητη προϋπόθεση για να ανοίξει ο δρόμος για το κατοικείν, το οποίο ταυτίζεται με την ανώτερη σφαίρα της πολιτικής δράσης.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΚΟΤΣΕΤΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
- KOTSETAS KONSTANTINOS
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5305375