National and Kapodistrian University of Athens
Η σύγχρονη κοινωνία υπό το πρίσμα της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας.
Abstract
dc:descriptionΗ σύγχρονη κοινωνία υπό το πρίσμα της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας. Περίληψη της Εργασίας Εισαγωγή Η εργασία τοποθετεί τη σύγχρονη δυτική κοινωνία, απέναντι στη μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησιολογίας, η οποία βλέπει τον άνθρωπο όχι απλά ως μια ύπαρξη, αλλά στην ιδιαίτερη οντολογική του σχέση με το Θεό λόγω της κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού δημιουργίας του. Λόγω δε των ιδιαίτερων χαρισμάτων με τα οποία είναι προικισμένος (το λογικό και το αυτεξούσιο), ως σημείο ενότητος των πάντων. Αν η κοινωνία νοείται ως σύνολο κοινωνικών δομών και αλληλεπιδράσεων, η Εκκλησία εκλαμβάνεται ως τρόπος ύπαρξης εν Χριστώ. Επιδιώκεται λοιπόν να φανερωθεί η προοπτική της ανακαίνισης και της θέωσης της Κοινωνίας μέσω του εκκλησιαστικού βιώματος. Κεφάλαιο 1: Άνθρωπος και Κοινωνία 1.1 Ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον Η κοινωνικότητα παρουσιάζεται ως θεμελιώδες στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης η οποία α) λόγω της κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν Θεού δημιουργίας του ενώνει το κτιστό με το άκτιστο β) λόγω της διφυούς από ψυχή και σώμα υπόστασής του ενώνει το ορατό και το αόρατο, γ) και λόγω της σωματικής διάκρισης σε άρρεν και θήλυ ενώνει τους ανθρώπους μεταξύ τους. Η Εκκλησία προβάλλεται ως κοινωνία ανθρώπων και Θεού. 1.2 Πτώση και κοινωνία Η πτώση διέρρηξε την ενότητα του ανθρώπου με το Θεού και προκάλεσε τον σκοτισμό του νου και την αλογία, εξασθένησε την βούληση, ακύρωσε το καθ’ ομοίωσιν, αλλοτρίωσε το κυριαρχικό του ανθρώπου ο οποίος απέκτησε γνωμικό θέλημα διαφοροποιημένο από το θέλημα του Θεού. Ο άνθρωπος έγινε θνητός και ο θάνατος ως συνέπεια της πτώσεως, προκάλεσε την πλήρη διάσπαση (με το Θεό, με τους αγγέλους, στα φύλα, της ψυχής από το σώμα και του σώματος στα στοιχεία του). 1.3 Η αποκατάσταση της κοινωνίας Η ενανθρώπιση του Θεού Λόγου θεραπεύει την ανθρώπινη φύση και η Εκκλησία λειτουργεί ως κοινωνία σωτηρίας και αποκατάστασης της ενότητας. Κεφάλαιο 2: Η δομή της μεταπτωτικής σύγχρονης κοινωνίας Εξετάζεται η κοινωνιολογική προσέγγιση της κοινωνίας, η λειτουργία των θεσμών, η διαφοροποίηση των κοινωνικών ομάδων και η προβληματική του κοινωνικού ελέγχου. 2.1 Κοινωνία και Κοινωνικότητα Εξετάζονται τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής συνοχής. Γίνεται εμφανής η ανάγκη ύπαρξης της κοινωνίας αλλά και ο κατακερματισμός της ανθρωπότητας σε ομάδες. Η ανάγκη επικοινωνίας αλλά και ο χωρισμός του εγώ από του εσύ φανερώνουν την διάσπαση. Οι κοινωνικοί ρόλοι και η κοινωνικοποίηση φανερώνουν επίσης την μεταπτωτική λειτουργία της εξουσίας που έχει χάσει τον αρχικό της ρόλο και ασκείται στους ανθρώπους. 2.2 Κοινωνικές ομάδες και θεσμοί Η ύπαρξη ομάδων ενώ φανερώνει την ανάγκη της κοινωνικότητας, αποκαλύπτει την δια-σπασμένη ανθρωπότητα σε εμείς και εσείς. Ο θεσμός της οικογένειας και η διαφορετική θεώρησή της από την Κοινωνία και την Εκκλησία. 2.3 Κοινωνικός έλεγχος και διαστρωμάτωση Εξετάζονται οι μηχανισμοί εξουσίας όπως αυτοί υπάρχουν πλέον στην μεταπτωτική κοινωνία και η κοινωνική διαφοροποίηση που αναδεικνύει κυρίαρχες τάξεις και κοινωνικές ανισότητες και διακρίσεις με κριτήρια α) βιολογικά (διάκριση φύλων, ηλικίας, φυλετική, νοημοσύνης) και β) κοινωνικά και πολιτιστικά (εθνικά, κοινωνικές και οικονομικές τάξεις). Κεφάλαιο 3: Η φύση της Εκκλησίας κατά την Ορθόδοξη Εκκλησιολογία Αναλύεται η Εκκλησία ως θεανθρώπινος οργανισμός, ως κοινωνία σωτηρίας, και η φύση και λειτουργία της εντός της ιστορίας. 3.1 Έννοια και φύση της Εκκλησίας Η Εκκλησία ως σώμα Χριστού, ως κοινωνία αγάπης και όχι απλώς ως κοινωνική ομάδα. Η έννοια του όρου Εκκλησία. Η ‘θεανθρώπινη’ φύση της Εκκλησίας ως ‘Λαός του Θεού’, ‘κοινωνία πιστών’, και ‘σώμα Χριστού’ και ο τρόπος ενσωμάτωσης σ’ αυτήν. 3.2 Οι ιδιότητες της Εκκλησίας ως πραγματικής κοινωνίας H ενότητα στην μία πίστη όπου εν Κυρίω ἕν ἐσμέν, η αγιότητα ως απόρροια της ενότητας με το Χριστό που θεραπεύει τον άνθρωπο, η καθολικότητα που αγκαλιάζει όλη την ανθρωπότητα χωρίς διακρίσεις, αναδεικνύουν την Εκκλησία ως τον μόνο τόπο θεραπείας της ανθρώπινης φύσης και κοινωνικότητας. 3.3 Οργάνωση της Εκκλησίας Οι τάξεις των κληρικών και λαϊκών και ο διακονικός ρόλος τους που φανερώνει το τριπλό αξίωμα του Χριστού και αποκλείει κάθε είδους κοσμική έκφραση εξουσίας. Έτσι και η σχέση Εκκλησίας και Πολιτείας προϋποθέτει διακριτούς ρόλους και μη ανάμιξη. Κεφάλαιο 4: Αντικοινωνικές παθογένειες στη σύγχρονη κοινωνία Ανιχνεύονται οι κοινωνικές παθογένειες της εποχής (υλισμός, ιδεολογικές παραχαράξεις, καταστροφή της κοινωνικής συνοχής) και η θεολογική ερμηνεία και πρόταση θεραπείας. 4.1 Η αιτία της κοινωνικής παθογένειας και ο ρόλος της Εκκλησίας Η σύγχρονη κοινωνία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο δυνάμεις. Από τη μία η διαβρωτική επίδραση του Κόσμου με την αρνητική έννοια του όρου που είναι η έκφραση της αλαζονείας, η απομάκρυνση από το Θεό, ο εγωκεντρισμός και η απόρριψης του θελήματος του Θεού. Και από την άλλη ο ευεργετικός φωτισμός της Εκκλησίας η οποία ως διαρκής Πεντηκοστή ενώνει τον εαυτό με τον πλησίον με την αγάπη του Χριστού. 4.2 Ο Δεκάλογος ως βάση εξυγίανσης της Κοινωνίας Παρουσιάζεται ο Δεκάλογος ως βάση οντολογικής θεραπείας του ανθρώπου και της κοινωνίας γιατί εκφράζει την αμετακίνητη βούληση του Θεού για τον άνθρωπο και η συμπλήρωσή του από τον Κύριο στην Καινή Διαθήκη. 4.3 Η σύγχρονη ειδωλολατρία Η σύγχρονη αθεΐα και ο υλισμός καπηλεύονται την επιστήμη και την τεχνολογία για να οδηγήσουν τον άνθρωπο μακριά από το Θεό. Όμως δεν υπάρχει καμιά αντίθεση ανάμεσα στη Πίστη και στην Επιστήμη, την θεολογική και την επιστημονική αλήθεια. Η δε τεχνολογία, ως εργαλείο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον αυτεξούσιο άνθρωπο για τον εγκλωβισμό του σε έναν ειδωλοποιημένο κόσμο ή την απελευθέρωση και θεραπεία του όπως φαίνεται αυτό στα σύγχρονα μέσα του πολιτισμού. 4.4 Η μεταμόρφωση των κοινωνικών ανθρώπινων σχέσεων Η οικογένεια και ο σεβασμός της καταγωγής ανάγεται στον σεβασμό του ίδιου του Δημιουργού. Ο σεβασμός του γάμου ανάγεται στον σεβασμό του προσώπου, χωρίς περιθώρια παρέκκλισης της ανθρώπινης σεξουαλικότητας έξω από το μυστήριο του γάμου όπως η μοιχεία και η ομοφυλοφιλία. Ο σεβασμός της περιουσίας και του περιβάλλοντος ανάγεται στον σεβασμό Εκείνου ο οποίος είναι ο μόνος ‘ιδιοκτήτης’ στη γη. Ο σεβασμός της ζωής (του εμβρύου, του ηλικιωμένου, του ασθενούς κλπ), επίσης ανάγεται στον σεβασμό Εκείνου ο οποίος είναι ο μόνος που την χορηγεί. Ο σεβασμός της αλήθειας και η ειλικρίνεια είναι η βάση για τις υγιείς ανθρώπινες σχέσεις. Τέλος η ανεξέλεγκτη ανθρώπινη επιθυμία είναι η ρίζα της αντικοινωνικότητας και ο έλεγχός της αρχή της θεραπείας της. 4.5 Παθογένειες στο χώρο της Εκκλησίας Εξετάζονται η απομάκρυνση από το εκκλησιαστικό ήθος, η εκκοσμίκευση, η θέση των λαϊκών, η γλώσσα της λατρείας και οι χειροτονίες. Επίλογος Η εργασία καταλήγει στο ότι η Εκκλησία μπορεί να θεραπεύσει τις κοινωνικές πληγές όταν ζει αυθεντικά την φύση της ως κοινωνία προσώπων εν Χριστώ. Η Εκκλησία προσφέρει εσχατολογική και σωτηριολογική προοπτική στην κοινωνία, μεταμορφώνοντας την όχι με κοινωνικά προγράμματα, αλλά με τη Χάρη του Θεού και το βίωμα των Αγίων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΓΙΑΝΝΑΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
- GIANNAKAS VASILEIOS
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5306628