National and Kapodistrian University of Athens
Σχολικό Οργανωσιακό Κλίμα, Ανθεκτικότητα και Ευημερία των Εκπαιδευτικών: Μια Διεπιστημονική Προσέγγιση από την Κοινωνική Παιδαγωγική και τη Θετική Ψυχολογία.
Abstract
dc:descriptionΣε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και απαιτητικό εκπαιδευτικό περιβάλλον, ο σύγχρονος εκπαιδευτικός καλείται να ανταποκριθεί σε ολοένα πιο σύνθετες απαιτήσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ευημερίας του, για την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας του, την εύρυθμη λειτουργία του σχολείου και την ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η ανθεκτικότητα και η ευημερία βρίσκονται σε δυναμική αλληλεπίδραση, καθώς η ενίσχυση της μίας μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για την ανάπτυξη της άλλης. Υπο αυτό το πρίσμα, το σχολικό οργανωσιακό κλίμα, ως σύνολο στάσεων, σχέσεων και διαδικασιών εντός μιας σχολικής μονάδας, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, καθώς ένα υποστηρικτικό περιβάλλον ενισχύει την ανθεκτικότητα και την ευημερία των εκπαιδευτικών, ενώ ένα δυσλειτουργικό κλίμα εντείνει το άγχος και την επαγγελματική εξουθένωση. Η Κοινωνική Παιδαγωγική και η Θετική Ψυχολογία προσφέρουν ένα κοινό πεδίο αναφοράς και παρέμβασης, με στόχο την καλλιέργεια των κατάλληλων πόρων και στρατηγικών για την ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών, η οποία σχετίζεται άμεσα με την ικανότητά τους να παραμένουν ανθεκτικοί και να ανταποκρίνονται με επάρκεια στις αυξημένες απαιτήσεις, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός υγιούς σχολικού κλίματος. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως στόχο να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ του σχολικού οργανωσιακού κλίματος, της ανθεκτικότητας και της ευημερίας των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, αξιοποιώντας τη διεπιστημονική συνέργεια της Κοινωνικής Παιδαγωγικής και της Θετικής Ψυχολογίας. Η διερεύνηση αυτή γίνεται στο πλαίσιο μιας μεικτής έρευνας, που αξιοποιεί ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα και συνδυάζει τη στατιστική ανάλυση ερωτηματολογίων με τη θεματική ανάλυση ημιδομημένων συνεντεύξεων για την εξαγωγή των αποτελεσμάτων. Το ποσοτικό σκέλος της έρευνας βασίστηκε στη συλλογή δεδομένων μέσω έξι σταθμισμένων ερωτηματολογίων, και τη χρήση στρωματοποιημένης δειγματοληψίας χιονοστιβάδας, για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ του σχολικού οργανωσιακού κλίματος, της ανθεκτικότητας και της ευημερίας των εκπαιδευτικών, καθώς και σε πιθανές διαφορές ανάλογα με τη βαθμίδα εκπαίδευσης, τον τύπο σχολείου και τα έτη επαγγελματικής εμπειρίας. Το δείγμα της ποσοτικής έρευνας αποτελείται από 141 εκπαιδευτικούς ηλικίας από 26 έως και άνω των 61 ετών. Τα ποσοτικά ευρήματα επιβεβαίωσαν την ύπαρξη σημαντικών θετικών συσχετίσεων μεταξύ του σχολικού οργανωσιακού κλίματος και των επιπέδων ανθεκτικότητας, άνθησης, ελπίδας, αισιοδοξίας και νοήματος ζωής. Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ήταν περιορισμένες, με κύριες την μεγαλύτερη εφαρμογή καινοτομιών στη Δευτεροβάθμια και την μεγαλύτερη αξιοποίηση προσωπικών σχέσεων στην Πρωτοβάθμια. Αναφορικά με το σχολικό πλαίσιο, οι εκπαιδευτικοί Δημόσιων σχολείων ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα συνεργασίας με μαθητές, συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και αξιοποίησης της νομοθεσίας ενώ οι εκπαιδευτικοί των Ιδιωτικών σχολείων μεγαλύτερη επάρκεια υλικοτεχνικού εξοπλισμού. Τέλος, οι πιο έμπειροι εκπαιδευτικοί εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα αισιοδοξίας, συνεργασίας, θετικών σχέσεων αντίληψης θετικού οργανωσιακού κλίματος σε σύγκριση με τους νεοεισερχόμενους στο επάγγελμα. Το ποιοτικό σκέλος βασίστηκε σε εννέα ημιδομημένες συνεντεύξεις εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε όλη την Ελλάδα και δειγματοληψία σκοπιμότητας, με στόχο την εις βάθος κατανόηση των προσωπικών βιωμάτων, πόρων και στρατηγικών ενδυνάμωσης των εκπαιδευτικών. Η ποιοτική διερεύνηση εστίασε στις προκλήσεις που επηρεάζουν την ανθεκτικότητα και την ευημερία των εκπαιδευτικών, καθώς και στους πόρους και τις στρατηγικές που αξιοποιούν για την ενίσχυσή τους. Οι συμμετέχοντες της ποιοτικής έρευνας ήταν 9 εκπαιδευτικοί ηλικίας από 31 έως και άνω των 61 ετών. Η θεματική ανάλυση ανέδειξε προκλήσεις όπως η διαχείριση της μαθητικής συμπεριφοράς, οι αυξημένες συναισθηματικές ανάγκες των μαθητών, οι δυσκολίες συνεργασίας με γονείς και συναδέλφους και η έλλειψη διοικητικής στήριξης. Παράλληλα, αναδείχθηκαν προστατευτικοί μηχανισμοί, όπως οι υποστηρικτικές σχέσεις, η προσωπική ενδυνάμωση, η επαγγελματική ανάπτυξη και η ύπαρξη νοήματος στο επάγγελμα. Η εργασία ολοκληρώνεται με προτάσεις για ένα σχολείο που λειτουργεί ως κοινότητα φροντίδας και συνεργασίας, αναδεικνύοντας την αξία της διεπιστημονικής προσέγγισης ως εργαλείου κατανόησης και παρέμβασης. Μοντέλα, αρχές και μεθοδολογικά εργαλεία από την Κοινωνική Παιδαγωγική και τη Θετική Ψυχολογία προσφέρουν ένα ισχυρό υπόβαθρο για την ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών σε πολλαπλά επίπεδα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΜΑΝΤΑΔΑΚΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
- MANTADAKI AIKATERINI
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5308198