Abstract
dc:descriptionΤα πρωτοπαθή σαρκώματα των βραχέων οστών είναι σπάνιες οντότητες. Οι όγκοι αυτοί περιλαμβάνουν το χονδροσάρκωμα, το σάρκωμα Ewing και το οστεοσάρκωμα. Το χονδροσάρκωμα είναι κακοήθης όγκος μεσεγχυματικής προέλευσης, αποτελούμενος από θεμέλια ουσία χόνδρου και νεοπλασματικά χονδροκύτταρα. Είναι ο τρίτος πλέον συχνός πρωτοπαθής κακοήθης οστικός όγκος και προσβάλλει άτομα στην πέμπτη και έκτη δεκαετία της ζωής. Τα βραχέα οστά των κάτω (2,2%) και άνω (2,1%) άκρων είναι πολύ σπάνιες εντοπίσεις του χονδροσαρκώματος. Τα χονδροσαρκώματα χαρακτηρίζονται από τοπική υποτροπή, πολύ χαμηλό μεταστατικό δυναμικό, ενώ περιστασιακά μεθίστανται στους πνεύμονες. Τα πρωτοπαθή χονδροσαρκώματα υποδιαιρούνται σε: συμβατικά (90%) και μη συμβατικά (αποδιαφοροποιημένα, διαυγοκυτταρικά και μεσεγχυματικά). Τα δευτεροπαθή χονδροσαρκώματα δημιουργούνται σε έδαφος προϋπαρχουσών καλόηθων βλαβών χόνδρου, όπως οστεοχονδρώματα (πιο συχνά) ή ενχονδρώματα. Υπάρχουν τρεις βαθμοί κακοήθειας για το χονδροσάρκωμα: χαμηλού βαθμού (Grade I) και υψηλού βαθμού (Grade II και III). Κλινικά εκδηλώνεται με τοπικό άλγος, ψηλαφητή μάζα που αυξάνεται σε μέγεθος αργά, με συνοδό ή όχι παθολογικό κάταγμα-συμπτώματα κοινά με καλοήθεις καταστάσεις. Η συμπτωματολογία μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια πριν από μια ιατρική επίσκεψη, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση ή λανθασμένη εκτίμηση, επιδεινώνοντας την πρόγνωση. Ακτινολογικά τα χονδροσαρκώματα παρουσιάζονται σαν λυτικές βλάβες με αποτιτανώσεις, ενδοστική διάβρωση, καταστροφή του φλοιού, ασαφή όρια, διήθηση ολόκληρου του οστού, επέκταση στα μαλακά μόρια. Τα ιστολογικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν: κυτταροβρίθεια, διπύρηνα χονδροκύτταρα, μιτώσεις (σε grade II και III), κυτταρολογική ατυπία, μυξοειδή ή χονδροειδή θεμέλια ουσία, διήθηση μαλακών ιστών, διήθηση του μυελού. Τα χονδροσαρκώματα είναι ανθεκτικά τόσο στην ακτινοβολία όσο και στη χημειοθεραπεία. Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι η μόνη διαθέσιμη θεραπεία. Τα grade I, όταν είναι κεντρικοί όγκοι χωρίς καταστροφή του φλοιού και τα χονδροσαρκώματα στον αντίχειρα, αντιμετωπίζονται με curettage και πλήρωση με οστικό αλλομόσχευμα. Τα grade II και III αντιμετωπίζονται με ευρεία χειρουργική εκτομή. Τα χονδροσαρκώματα σε μετακάρπια, δάκτυλα, πτέρνα, αστράγαλο έχουν τάση για μετάσταση αντιμετωπίζονται με ακρωτηριασμό. Η πενταετής επιβίωση είναι: 82-99% για grade I, 63-92% για grade II, 0-77% για grade III. Το οστεοσάρκωμα είναι πρωτοπαθής κακοήθης οστικός όγκος, τα κύτταρα του οποίου παράγουν οστεοειδές ή ανώριμο οστό. Προσβάλλει συνήθως τη μετάφυση των μακρών οστών και τις ηλικίες 10-25 και 75-80 ετών. Η εντόπισή του στα βραχέα οστά είναι εξαιρετικά σπάνια (~1%), γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση ή λανθασμένη εκτίμηση. Τα οστεοσαρκώματα υποδιαιρούνται στις εξής μορφές: χαμηλόβαθμο κεντρικό, συμβατικό, τηλεγγειεκτατικό, μικροκυτταρικό, παροστικό, περιοστικό, υψηλόβαθμο επιφανειακό και δευτεροπαθές. Η αιτιολογία του οστεοσαρκώματος παραμένει άγνωστη. Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι σποραδικές ή στο πλαίσιο συνδρόμων γενετικής προδιάθεσης. Κλινικά ο όγκος εκδηλώνεται με άλγος, που συχνά αφυπνίζει τον ασθενή τη νύχτα, τοπική ευαισθησία, διόγκωση, ψηλαφητή μάζα κοντά στο προσβεβλημένο οστό, περιορισμό του εύρους κίνησης των παρακείμενων αρθρώσεων, χωλότητα όταν εντοπίζεται στο πόδι. Ακτινολογικά, εμφανίζεται σαν μια λυτική και σκληρυντική μάζα με ασαφή όρια, περιοστική αντίδραση, διάσπαση του φλοιού, επέκταση στους παρακείμενους μαλακούς ιστούς, με το χαρακτηριστικό sunburst σχηματισμό. Ο όγκος παρουσιάζει μορφολογική ετερογένεια και η διάγνωση βασίζεται σε δύο ιστολογικά κριτήρια: τα νεοπλασματικά κύτταρα παράγουν οστεοειδές και τα κύτταρα του στρώματος έχουν κακοήθη χαρακτηριστικά. Η αντιμετώπιση του οστεοσαρκώματος περιλαμβάνει τον ακρωτηριασμό ή την ευρεία εκτομή του όγκου και τη χημειοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία (υψηλές δόσεις μεθοτρεξάτης, ανδριαμυκίνη, σισπλατίνη, ιφωσφαμίδη) χορηγείται προεγχειρητικά για 8–12 εβδομάδες και μετεγχειρητικά για 6–12 μήνες. Η πενταετής επιβίωση, χωρίς μεταστάσεις κατά την αρχική διάγνωση, είναι ~ 65%, ενώ με μεταστάσεις κατά την αρχική διάγνωση είναι 10–40%. Το σάρκωμα Ewing είναι υψηλής κακοήθειας οστικός όγκος, αποτελείται από μικρά στρόγγυλα κύτταρα, είναι ο δεύτερος συχνότερος πρωτοπαθής όγκος των οστών και προσβάλλει άτομα στις δύο πρώτες δεκαετίες της ζωής. Αναπτύσσεται στις διαφύσεις των μακρών οστών, ενώ τα οστά των χεριών (1,4%) και των ποδιών (4%) είναι ασυνήθεις θέσεις εντόπισης του σαρκώματος Ewing. Παρουσία μετάθεσης μεταξύ των χρωμοσωμάτων 11 και 22 στο 85% των περιπτώσεων. Παράγοντες που σχετίζονται με κακή πρόγνωση είναι το μέγεθος του όγκου >200 cm³, η μη ανταπόκριση στη χημειοθεραπεία, η ηλικία ασθενούς >10 ετών, η εντόπιση στην πτέρνα και η παρουσία μεταστάσεων κατά τη διάγνωση. Η πενταετής επιβίωση είναι 65–75% σε ασθενείς με εντοπισμένη νόσο και <30% σε ασθενείς με μεταστάσεις. Κλινικά εκδηλώνεται με άλγος, διόγκωση, δυσχέρεια βάδισης, παθολογικά κατάγματα. Τα συμπτώματα διαρκούν από εβδομάδες έως και μήνες, με μέσο όρο 3-9 μήνες. Συχνά ο ασθενής παρουσιάζει πυρετό, αναιμία, λευκοκυττάρωση, υπολευκωματιναιμία, αυξημένη ΤΚΕ. Η ακτινολογική εικόνα είναι μια έντονα καταστροφική βλάβη με διαβρωτικά χαρακτηριστικά, ασαφή όρια, με προσβολή των παρακείμενων μαλακών μορίων. Η περιοστική αντίδραση είναι λιγότερο έντονη στα βραχέα οστά. Ιστολογικά το σάρκωμα Ewing αποτελείται από ομοιογενή μικρά στρόγγυλα κύτταρα με μεγάλους υπερχρωματικούς πυρήνες και με ασθενές ηωσινοφιλικό κυτταρόπλασμα. Η ανοσοϊστοχημεία δείχνει διάχυτη θετικότητα στο CD99. Η θεραπεία περιλαμβάνει τη χημειοθεραπεία, τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου και την ακτινοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία (σχήμα VACA) χορηγείται προεγχειρητικά για 8–12 εβδομάδες και μετεγχειρητικά για 6–12 μήνες. Η ακτινοθεραπεία ενδείκνυται σε θετικά χειρουργικά όρια, μη εξαιρέσιμους όγκους, πνευμονικές μεταστάσεις, σε ασθενείς που αρνούνται την επέμβαση. Χειρουργικά το σάρκωμα Ewing στα δάκτυλα αντιμετωπίζεται με ακρωτηριασμό της ακτίνας του δακτύλου, στην πτέρνα με εκτομή του οστού και ανακατασκευή με αλλομόσχευμα, ενώ επέμβαση διάσωσης γίνεται για τα στάδια Ι και ΙΙΑ. Στο χέρι ο ακρωτηριασμός οδηγεί σε λειτουργικό έλλειμμα. Στα δάκτυλα γίνεται ακρωτηριασμός της ακτίνας του δακτύλου, ενώ αυτό αποφεύγεται στον αντίχειρα. Ακρωτηριασμοί κάτωθεν του γόνατος ή του αγκώνα γίνονται σε περιπτώσεις τοπικής υποτροπής. Η καθυστέρηση στη διάγνωση και θεραπεία των σαρκωμάτων των βραχέων οστών εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα. Η μέση διάρκεια των συμπτωμάτων πριν την ιατρική επίσκεψη ποικίλλει, με εύρος από μερικές εβδομάδες έως 3 χρόνια. Επιπλέον, ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής είναι 8 φορές μεγαλύτερος με εφαρμογή ανεπαρκούς θεραπείας. Η τοπική υποτροπή συνδέεται με μειωμένα ποσοστά επιβίωσης και αυξημένη πιθανότητα μεταστάσεων. Κατά συνέπεια, η πρόγνωση των ασθενών επιδεινώνεται. Για τη βελτιστοποίηση της έκβασης είναι αναγκαία η παραπομπή του ασθενούς σε εξειδικευμένο ογκολογικό κέντρο για διερεύνηση, σταδιοποίηση, σχεδιασμό θεραπείας και τακτικούς επανελέγχους.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Μαλακάση Αποστόλω
- Malakasi Apostolo
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5308620