National and Kapodistrian University of Athens
Κοινωνική Παιδαγωγική και Ενσυνειδητότητα στην Εκπαίδευση
Abstract
dc:descriptionΗ παιδική και εφηβική επιθετικότητα που συχνά οδηγεί σε βίαιη και παραβατική συμπεριφορά, αποτελεί ένα διαχρονικό κοινωνικοπαιδαγωγικό πρόβλημα που συνδεόταν με ψυχικές διαταραχές και χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Ωστόσο έχει αυξηθεί ανησυχητικά στη μετα-Covid εποχή. Οι επιστήμονες αναγνωρίζουν πλέον ένα επιπλέον στοιχείο, την στενή σύνδεση της επιθετικότητας με το άγχος/στρες, το οποίο θεωρείται ένα από τα βασικά αίτια. Η σύγχρονη έρευνα στρέφεται στη μελέτη αυτής της σχέσης για πιο αποτελεσματικές κοινωνικοπαιδαγωγικές παρεμβάσεις οι οποίες απαιτούν διεπιστημονική και συστημική προσέγγιση. Τα τελευταία χρόνια ένας νέος τύπος παρέμβασης για την προαγωγή της ψυχικής υγείας, αυτός της «Ενσυνειδητότητας/Mindfulness», έχει απασχολήσει την διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα καθότι η πλειοψηφία των μελετών αναφέρει ότι τα ενισχυμένα επίπεδα ενσυνειδητότητας οδηγούν (α) σε στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στα δεδομένα της ψυχικής υγείας των παιδιών, όπως μείωση άγχους/στρες, κατάθλιψης, θυμού και επιθετικότητας (β) σε μείωση στα επίπεδα αγωνίας, άγχους/στρες, καταπόνησης και επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) των εκπαιδευτικών και βελτίωση στα επίπεδα ευεξίας τους. Επιπλέον οι πρακτικές τις ενσυνειδητότητας βοηθούν τους/τις μαθητές/τριες στη μείωση της περιπλάνησης του νου, στην ενίσχυση της προσοχής και της συγκέντρωσης, στη ρύθμιση των συναισθημάτων, στην ενίσχυση της δημιουργικής σκέψης, στη βελτίωση της εκτελεστικής λειτουργίας και στον έλεγχο των σκέψεών τους και των πράξεών τους και στη βελτίωση του κλίματος και των σχέσεων στην τάξη. Όλα τα παραπάνω παίζουν σημαντικό ρόλο στη μάθηση και στη ευημερία και για το λόγο αυτό τα προγράμματα-παρεμβάσεις της «Ενσυνειδητότητας στην Εκπαίδευση», μπορούν να αποτελέσουν μια νέα μέθοδο στη φαρέτρα της Κοινωνικής Παιδαγωγικής και να αξιοποιηθούν για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ζωής των παιδιών και των εκπαιδευτικών διευκολύνοντας τόσο την πρόληψη όσο και την αντιμετώπιση αρκετών κοινωνικοπαιδαγωγικών προβλημάτων στο σχολείο. Η παρούσα έρευνα διερευνά τις γνώσεις, αντιλήψεις και στάσεις των εκπαιδευτικών και του υποστηρικτικού προσωπικού για τα σχολικά προγράμματα προαγωγής ψυχικής υγείας με βάση την ενσυνειδητότητα, τα ποσοστά αυτών που τάσσονται θετικά και αρνητικά σε αυτά τα προγράμματα και πόσο πρόθυμοι είναι να συμμετάσχουν σε βιωματική εκπαίδευση του ψυχοεκπαιδευτικού προγράμματος της Ενσυνειδητότητας και να το εφαρμόσουν στους/στις μαθητές/τριές τους στον χώρο του σχολείου. Διερευνάται επίσης αν ο κύριος λόγος τυχόν αρνητικής τους στάσης, που θα αποτελέσει εν δυνάμει εμπόδιο στην πραγματοποίηση αυτών των προγραμμάτων, είναι η πρακτική του διαλογισμού ενσυνειδητότητας. Τα ευρήματα έδειξαν ότι το 61,4% των συμμετεχόντων στην έρευνα γνωρίζει την ενσυνειδητότητα, το 10,7% δεν γνωρίζει καθόλου ή έχει εντελώς λανθασμένη αντίληψη για την ενσυνειδητότητα και το 27,9% γνωρίζει κάποιες σωστές πληροφορίες αλλά αναφέρει και παρανοήσεις. Tο 91,13% των συμμετεχόντων έχει πρόθεση να ενημερωθεί για την Ενσυνειδητότητα στην Εκπαίδευση, όμως η αναφορά στον διαλογισμό έριξε τα ποσοστά της πρόθεσης για ενημέρωση στο 73,7%, δηλαδή κατά 17,43%, με το 13,8% να απαντά ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ. Όσον αφορά την πρόθεση εφαρμογής του προγράμματος της Ενσυνειδητότητας στο σχολείο, το 82,3% των συμμετεχόντων δήλωσαν θετική πρόθεση με το 9,5% να δηλώνει ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ. Η αναφορά όμως στην πρακτική διαλογισμού έριξε τα ποσοστά στο 68,2%, δηλαδή κατά 14,1%, με το 15,9% να δηλώνει ούτε συμφωνώ ούτε διαφωνώ. Στα ευρήματα επιβεβαιώνεται ότι η αναφορά στην πρακτική διαλογισμού μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στην πραγματοποίηση αυτών των προγραμμάτων. Για τον λόγο αυτό προτείνεται α) η τεκμηριωμένη ενημέρωση προς αποφυγή παρανοήσεων και η αποσαφήνιση του όρου «Ενσυνειδητότητα» για την πλήρη αποσύνδεση από την ταύτιση με τον όρο meditation/διαλογισμός β) η αποσαφήνιση του όρου «διαλογισμός ενσυνειδητότητας», σε όποιο πρόγραμμα ενσυνειδητότητας χρησιμοποιείται καθώς δεν ταυτίζεται με θρησκευτικού τύπου διαλογισμό, γ) η χρήση πιθανώς εναλλακτικού όρου έναντι του όρου «διαλογισμός ενσυνειδητότητας» καθώς φαίνεται ότι πιθανόν δημιουργεί παρανοήσεις. Λέξεις-κλειδιά: Κοινωνική Παιδαγωγική, Ενσυνειδητότητα/Mindfulness στην Εκπαίδευση, Στρες, Άγχος, Επιθετικότητα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΜΑΝΤΖΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ
- MANTZOROU ELENI
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5309444