National and Kapodistrian University of Athens
Γερανταγωγική: Νέες μέθοδοι αυτοβοήθειας και ευημερίας των ηλικιωμένων
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη συμβολή της Γερανταγωγικής ως εξειδικευμένου κλάδου της Κοινωνικής Παιδαγωγικής στην προαγωγή της ευημερίας των ηλικιωμένων, με έμφαση σε σύγχρονες μεθόδους αυτοβοήθειας, κοινωνικής ενδυνάμωσης και συμμετοχικής φροντίδας. Σε μια εποχή όπου η δημογραφική γήρανση συνιστά κρίσιμη κοινωνική πρόκληση, η μελέτη επιχειρεί να φωτίσει τις παιδαγωγικές, κοινωνικές και ψυχολογικές διαστάσεις της ενεργού γήρανσης, αναδεικνύοντας την ανάγκη μετάβασης από το ιατροκεντρικό μοντέλο φροντίδας προς ένα ολιστικό, κοινοτικά προσανατολισμένο και βιωματικά συμμετοχικό μοντέλο εκπαίδευσης και υποστήριξης των ηλικιωμένων. Η θεωρητική προσέγγιση εδράζεται σε δύο επιστημονικούς άξονες: την Κοινωνική Παιδαγωγική και την Κοινωνική Νευροεπιστήμη. Ο πρώτος παρέχει το αξιακό και παιδαγωγικό υπόβαθρο της μελέτης, εστιάζοντας στην έννοια της ενδυνάμωσης, της συμμετοχής και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο δεύτερος άξονας, της Κοινωνικής Νευροεπιστήμης, συνδέει τις εγκεφαλικές και ψυχοκοινωνικές διεργασίες με την ευημερία, προσφέροντας ένα διαθεματικό πλαίσιο κατανόησης της σχέσης μεταξύ εγκεφαλικής λειτουργίας, συναισθηματικής συνοχής και κοινωνικής αλληλεπίδρασης στην τρίτη ηλικία. Μέσα από αυτή τη σύνδεση, η εργασία επιχειρεί να αναδείξει τη νευροβιολογική βάση της κοινωνικής συμμετοχής και τη σημασία της συλλογικής μάθησης ως μηχανισμού ψυχοκοινωνικής ευεξίας. Το ερευνητικό σκέλος της μελέτης αξιοποιεί μεικτή μεθοδολογία, συνδυάζοντας ποιοτικά (συνεντεύξεις) και ποσοτικά (ερωτηματολόγια) δεδομένα. Η έρευνα διεξήχθη σε ομάδα ηλικιωμένων που συμμετείχαν σε προγράμματα αυτοβοήθειας και κοινοτικής υποστήριξης, με στόχο τη διερεύνηση των αντιλήψεών τους σχετικά με την έννοια της ευημερίας, του νοήματος ζωής και της κοινωνικής συμμετοχής. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν την καθοριστική σημασία της ομαδικής αλληλεπίδρασης, της ενσυναισθητικής καθοδήγησης και της ενίσχυσης του αισθήματος του “ανήκειν” ως βασικών παραγόντων που ενισχύουν την ψυχοκοινωνική ανθεκτικότητα και την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Παράλληλα, καταγράφηκε ο ρόλος του/της Κοινωνικού/ής Παιδαγωγού ως διαμεσολαβητή μάθησης, ενσυναίσθησης και ενεργοποίησης, η οποία λειτουργεί όχι μόνο ως συντονίστρια δραστηριοτήτων αλλά και ως συνοδοιπόρος στη διαδικασία επανεύρεσης νοήματος ζωής. Η μελέτη επισημαίνει ότι η κοινωνικοπαιδαγωγική παρέμβαση οφείλει να συνδυάζει διεπιστημονικό σχεδιασμό, βιωματικές πρακτικές και συμμετοχική αξιολόγηση, προκειμένου να διαμορφωθούν κοινότητες φροντίδας που στηρίζουν την αυτονομία και την κοινωνική ένταξη των ηλικιωμένων. Επιπλέον, παρουσιάζονται δύο βασικές κοινωνικοπαιδαγωγικές τεχνικές —οι Κύκλοι Αλλαγής και η Τεχνική Σημαντικής Αλλαγής— ως εργαλεία που προωθούν την αυτογνωσία, την ομαδική συνοχή και τον αναστοχασμό. Οι μέθοδοι αυτές συμβάλλουν στη δημιουργία βιωματικών πλαισίων μάθησης, στα οποία τα άτομα συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση της αλλαγής, ενισχύοντας την ψυχολογική και κοινωνική τους ευελιξία. Συνολικά, η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Γερανταγωγική μπορεί να αποτελέσει κεντρικό πεδίο ανάπτυξης πολιτικών ενεργού και επιτυχημένης γήρανσης, εφόσον συνδεθεί με την Κοινωνική Παιδαγωγική και τη Νευροεπιστήμη, και εφόσον ενταχθεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κοινωνικής στρατηγικής πρόληψης του αποκλεισμού και προώθησης της διαγενεακής αλληλεγγύης. Η ενδυνάμωση των ηλικιωμένων μέσω της συμμετοχής σε κοινότητες αυτοβοήθειας και η ανάδειξη της παιδαγωγικής της φροντίδας ως ουσιώδους κοινωνικής πράξης αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για μια κοινωνία που αντιμετωπίζει τη γήρανση όχι ως φθορά, αλλά ως περίοδο δημιουργίας, μάθησης και κοινωνικής συμβολής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΚΑΤΣΟΥΛΙΕΡΗ ΑΝΝΑ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ
- KATSOULIERI ANNA-KONSTANTINA
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5309521