National and Kapodistrian University of Athens
Η Μετάβαση της Πρωτοελλαδικής ΙΙ–ΙΙΙ στη Μεσσηνία
Abstract
dc:descriptionΤο ζήτημα της μετάβασης από την Πρωτοελλαδική ΙΙ στην Πρωτοελλαδική ΙΙΙ στη Μεσσηνία παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα και αμφιλεγόμενα ερωτήματα της περιόδου. Η Μεσσηνία αποτελεί ιδιαίτερη περίπτωση, καθώς δεν έχει προσφέρει έως σήμερα συγκρίσιμη ποσότητα ή ποιότητα ευρημάτων με άλλες περιοχές. Παρ’ όλα αυτά, οι διαθέσιμες ενδείξεις επιτρέπουν την ανασύνθεση σημαντικών πτυχών της περιόδου και της εξέλιξης της κοινωνικής και υλικής πραγματικότητας στο μεσσηνιακό τοπίο. Κεντρικό ερώτημα είναι αν η εικόνα της ΠΕ ΙΙΙ στη Μεσσηνία αντανακλά ένα γενικό φαινόμενο ασυνέχειας ή αν πρόκειται για αποτέλεσμα τοπικών εξελίξεων που παραμένουν δυσδιάκριτες λόγω της φύσης των αρχαιολογικών τεκμηρίων. Αρχικά τα δεδομένα δείχνουν ότι η Πρωτοελλαδική ΙΙΙ στη Μεσσηνία δεν συνδέεται με έναν ενιαίο ή γραμμικό τύπο εγκατάστασης. Η ΠΕ ΙΙ παρουσιάζει σημαντικές θέσεις για την περίοδο αλλά και υψηλή πυκνότητα θέσεων, ενώ στη φάση της ΠΕ ΙΙΙ καταγράφεται έντονη συρρίκνωση ή ακόμα και πλήρης απουσία κατοίκησης σε πολλές περιοχές. Η ερμηνεία της φάσης περιπλέκεται από την αμφισβήτηση της χρονολόγησης αγγείων που αποδίδονται στην ΠΕ ΙΙΙ, καθώς και την περιορισμένη παρουσία διακριτών τυπολογικών μορφών. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει πως τουλάχιστον για τους πιο σημαντικούς οικισμούς της περιοχής, η μετάβαση συνοδεύτηκε από εγκατάλειψη ή δραστική υποχώρηση. Επίσης, η απουσία σαφών ενδείξεων επαφών με το Αιγαίο και η μείωση των οικιστικών δεδομένων ενισχύουν την εικόνα μιας φάσης κατάρρευσης των δικτύων και της προηγούμενης οικιστικής δυναμικής. Ωστόσο, το φαινόμενο δεν είναι ομοιογενές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα αρχαιολογικά δεδομένα υποδεικνύουν μορφές επανακατοίκησης ή νέας εγκατάστασης, ενώ τίθενται υπό εξέταση οι πιθανότητες συνέχισης κατοίκησης, πιθανώς σε μικρότερη κλίμακα και με διαφορετική δυναμική από την προηγούμενη φάση. Το ζήτημα της περιορισμένης ανιχνευσιμότητας της ΠΕ ΙΙΙ στη Μεσσηνία σχετίζεται όχι μόνο με τη δυναμική των ίδιων των κοινοτήτων και τον τρόπο που αυτές προσαρμόστηκαν στις νέες συνθήκες, αλλά και με τα όρια και τις μεθοδολογικές αδυναμίες της αρχαιολογικής έρευνας, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα με αποσπασματικά δεδομένα. Η έρευνα καταλήγει ότι η Πρωτοελλαδική ΙΙΙ στη Μεσσηνία συνιστά μια μεταβατική φάση με έντονες τοπικές διαφοροποιήσεις, κατά την οποία οι μορφές κοινωνικής οργάνωσης και υλικής παραγωγής φαίνεται να προσαρμόστηκαν σε νέα συμφραζόμενα. Η ερμηνεία της ΠΕ ΙΙΙ στη Μεσσηνία καθιστά σαφές ότι οι αρχαιολογικές μεταβάσεις δεν υπακούουν πάντοτε σε ομοιογενή πρότυπα, αλλά συγκροτούνται από ποικίλες τοπικές απαντήσεις σε ευρύτερες μεταβολές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αντωνόπουλος Νικόλαος
- Antonopoulos Nikolaos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5309695