Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων στον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών και αναπνευστικών νόσων στην Αθήνα

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση έχει συνδεθεί με επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, όπως αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα από καρδιο-μεταβολικά και αναπνευστικά νοσήματα. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού, πολυκεντρικού προγράμματος EXPANSE (EXposome Powered tools for healthy living in urbAN SEttings), η μελέτη URBAN LABS στρατολόγησε πληθυσμιακά δείγματα σε πέντε ευρωπαικές περιοχές. Ένα από αυτά τα δέιγματα στρατολογήθηκε στην Αθήνα, Ελλάδα κατά τα έτη 2022-23 με σκοπό την μελέτη της επίδρασης του αστικού εκθεσιώματος στην ευημερία των κατοίκων. Εξετάστηκε ο αντίκτυπος της μακροχρόνιας έκθεσης σε αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 & PM10), διοξείδιο του αζώτου (NO2), όζον (O3) και χώρους πρασίνου (Naturalized Difference Vegetation Index – NDVI), στον αυτοαναφερόμενο επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών και αναπνευστικών παθήσεων. Μέθοδοι: Ένα πάνελ 376 κατοίκων Αθηνών παρείχαν πληροφορίες αναφορικά με δημογραφικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά και ιατρικό ιστορικό. Η έκθεση των συμμετεχόντων στην ατμοσφαιρική ρύπανση (PM2.5, PM10, NO2 και O3) εξωτερικού χώρου και στους χώρους πρασίνου εκτιμήθηκαν με μοντέλα χρήσης γης, συμπεριλαμβάνοντας δορυφορικά δεδομένα, στη διεύθυνση κατοικίας των συμμετεχόντων. Οι καρδιο-μεταβολικές παθήσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή τη διπλωματική είναι η υπέρταση, η υπερχοληστερολαιμία, η στηθάγχη, ο διαβήτης, το έμφραγμα του μυοκαρδίου και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι αναπνευστικές παθήσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή τη διπλωματική ήταν το άσθμα, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και η βρογχίτιδα/εμφύσημα. Για τη στατιστική ανάλυση συγκεκριμένων διαγνώσεων επιλέχθηκε η υπέρταση, η υπερχοληστερολαιμία και το άσθμα, ενώ εξετάστηκε η επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων και στο σύνολο των καρδιο-μεταβολικών και των αναπνευστικών παθήσεων. Χρησιμοποιήθηκαν μοντέλα πολυπαραγοντικής λογιστικής παλινδρόμησης με έλεγχο πιθανών συγχυτικών παραγόντων σχετικών τόσο με ατομικά χαρακτηριστικά όσο και της περιοχής (σε επίπεδο Δήμου) κατοικίας. Διερευνήθηκε η επίδραση του δείκτη βλάστησης (NDVI) και των παραγόντων ατμοσφαιρικής ρύπανσης με μοντέλα δύο περιβαλλοντικών παραγόντων, ενώ εξετάστηκε και η πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο παραγόντων. Εξετάστηκε η αθροιστική επίδραση όλων των περιβαλλοντικών παραγόντων αλλά και υποομάδων τους στη μεταβλητή των καρδιο-μεταβολικών παθήσεων και πραγματοποιήθηκε αιτιακή ανάλυση διαμεσολάβησης για την διερεύνηση πιθανής σχέσης διαμεσολάβησης των μεταβλητών ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη σχέση μεταξύ NDVI και καρδιο-μεταβολικών παθήσεων. Αποτελέσματα: Το τελικό δείγμα για την ανάλυση των καρδιο-μεταβολικών παθήσεων αποτελούνταν από 359 συμμετέχοντες, από τους οποίους 165 συμμετέχοντες δήλωσαν πως πάσχουν από κάποιο καρδιο-μεταβολικό νόσημα ενώ 194 από κανένα. Η μέση τιμή ήταν τα 30.18 μg/m3 για τα PM10, 16.23 μg/m3 για τα PM2.5, 34.28 μg/m3 για το NO2, 68.01 μg/m3 για το O3 και 0.23 για το NDVI. Η μακροχρόνια έκθεση στους ατμοσφαιρικούς ρύπους και το πράσινο δεν ήταν στατιστικά σημαντικά για τον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών νοσημάτων. Ενδεικτικά για αύξηση στα PM2.5 κατά 1.49 μg/m3 ο Σχετικός Λόγος (ΣΛ) ήταν 0.90 [95% Διάστημα Εμπιστοσύνης (95% ΔΕ): 0.68, 1.18], για αύξηση κατά 11.36 μg/m3 στο NO₂ ο ΣΛ ήταν 1.18 (95% ΔΕ: 0.77, 1.80) και για μία αύξηση κατά 0.11 στο NDVI ο ΣΛ ήταν 0.98 (95% ΔΕ: 0.58, 1.65). Μη στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις εντοπίστηκαν και στα μοντέλα δύο εκθέσεων στον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών νόσων. Ενδεικτικά, για μία αύξηση κατά 1.49 μg/m3 στα PM2.5 και 0.11 για το NDVI οι ΣΛ ήταν 0.88 (95% ΔΕ: 0.66, 1.18) και 0.92 (95% ΔΕ: 0.54, 1.57), αντίστοιχα. Για την αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο μεταβλητών έκθεσης, οι ΣΛ για μία αύξηση κατά 0.11 στο NDVI ήταν 1.02 (95% ΔΕ: 0.59, 1.77) στο 10ο εκατοστημόριο της κατανομής των PM2.5 και 0.68 (95% ΔΕ: 0.34, 1.36) στο 90ο εκατοστημόριο της κατανομής των PM2.5. Το τελικό δείγμα για την ανάλυση των αναπνευστικών παθήσεων αποτελούνταν από 349 συμμετέχοντες, από τους οποίους 54 συμμετέχοντες δήλωσαν πως πάσχουν από κάποιο αναπνευστικό νόσημα ενώ 295 από κανένα. Η μέση τιμή σε αυτό το δείγμα ήταν 30.18 μg/m3 για τα PM10, 16.23 μg/m3 για τα PM2.5, 34.29 μg/m3 για το NO2, 68.05 μg/m3 για το O3 και 0.23 για το NDVI. Η έκθεση στις επιμέρους μεταβλητές ατμοσφαιρικής ρύπανσης και πρασίνου ήταν στατιστικά σημαντικά συσχετισμένη με την μεταβλητή των αναπνευστικών νοσημάτων. Ενδεικτικά για αύξηση στα PM2.5 κατά 1.50 μg/m3 ο ΣΛ ήταν 0.70 (95% ΔΕ: 0.51, 0.97), για αύξηση στο O3 κατά 9.29 μg/m3 ο ΣΛ ήταν 1.78 (95% ΔΕ: 1.04, 3.04) και για αύξηση στο NDVI κατά 0.11 ο ΣΛ ήταν 1.94 (95% ΔΕ: 1.07, 3.51). Τα αποτελέσματα των μοντέλων δύο εκθέσεων διέφεραν ανάλογα με το ζευγάρι εκθέσεων για τον επιπολασμό αναπνευστικών νόσων. Ενδεικτικά, για μία αύξηση κατά 1.50 μg/m3 στα PM2.5 και 0.11 στο NDVI οι ΣΛ ήταν 0.76 (95% ΔΕ: 0.54, 1.07) και 1.65 (95% ΔΕ: 0.89, 3.07), αντίστοιχα. Για την αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο μεταβλητών έκθεσης, οι ΣΛ για μία αύξηση κατά 0.11 στο NDVI ήταν 1.68 (95% CI: 0.90, 3.15) στο 10ο εκατοστημόριο της κατανομής των PM2.5 και 1.47 (95% CI: 0.63, 3.41) στο 90ο εκατοστημόριο της κατανομής των PM2.5. Τα αποτελέσματα της αθροιστικής επίδρασης των περιβαλλοντικών παραγόντων στον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών νοσημάτων δεν επέδειξε στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις. Ενδεικτικά, ο ΣΛ για μία αύξηση του μίγματος περιβαλλοντικών παραγόντων (αύξηση στις μεταβλητές της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και ταυτόχρονη μείωση στο NDVI) κατά ένα τεταρτημόριο ήταν 1.13 (95% ΔΕ: 0.57, 2.25). Όμοια, η ανάλυση για την εξέταση πιθανής διαμεσολαβητικής επίδρασης των μεταβλητών ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη σχέση NDVI και καρδιο-μεταβολικών παθήσεων δεν εντόπισε στατιστικά σημαντικές επιδράσεις. Ενδεικτικά, η συνολική επίδραση του NDVI στις καρδιο-μεταβολικές παθήσεις μέσω των PM2.5 ήταν μηδενική, με ΣΛ 1.00 (95% ΔΕ: 0.92, 1.08) με τόσο την άμεση επίδραση να προκύπτει μηδενική με ΣΛ 0.99 (0.91, 1.08) όσο και την έμμεση επίδραση μέσω των PM2.5 να προκύπτει επίσης μηδενική [ΣΛ 1.01 (95% ΔΕ: 0.99, 1.04)]. Συζήτηση: Τα αποτελέσματα δεν ήταν συμβατά με τα υπάρχοντα δεδομένα. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν την πολυπλοκότητα της σχέσης μεταξύ περιβαλλοντικών εκθέσεων και δεικτών υγείας. Οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες υποστηρίζουν ότι η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση έχει επιβαρυντική επίδραση στον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών και αναπνευστικών νόσων, ενώ τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής ανέδειξαν ασυνεπείς σχέσει. Η απουσία σχέσεων με τον επιπολασμό των μελετούμενων νοσημάτων ενδεχομένως οφείλεται στο μικρό μέγεθος δείγματος, στην δυσταξινόμηση λόγω αυτοαναφοράς του επιπολασμού και τη μικρή μεταβλητότητα στους δείκτες έκθεσης στο δείγμα μας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Σταματίου Δημήτριος
  • Stamatiou Dimitrios

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5310240

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Σταματίου Δημήτριος; Stamatiou Dimitrios. Επίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων στον επιπολασμό καρδιο-μεταβολικών και αναπνευστικών νόσων στην Αθήνα. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5310240