Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Πληθυσμιακή Φαρμακοκινητική Μοντελοποίηση του Υποψήφιου Αντιφυματικού Φαρμάκου PBTZ-169

Abstract

dc:description

Η φυματίωση αποτελεί έως και σήμερα μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως προερχόμενες από λοιμώδη παράγοντα. Η εμφάνιση ανθεκτικότητας του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης έναντι στις υπάρχουσες θεραπείες, καθιστά τα τρέχοντα θεραπευτικά σχήματα ανεπαρκή, επιτείνοντας την ανάγκη εύρεσης νέων αντιφυματικών φαρμάκων. Το PBTZ-169, γνωστό και ως macozinone, ανήκει στην κατηγορία των βενζοθειαζινονών και αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο υποψήφιο αντιφυματικό παράγοντα, έχοντας δείξει ισχυρή δράση έναντι ανθεκτικών στελεχών του M. tuberculosis σε προκλινικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της λιπόφιλης φύσης του, το φάρμακο αυτό χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα αλλά και χαμηλή διαπερατότητα, με αποτέλεσμα να εμφανίζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από per os χορήγηση, θέτοντας έτσι σημαντικά εμπόδια στη χρήση του στην κλινική πράξη. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αναπτύχθηκε ένα πληθυσμιακό φαρμακοκινητικό μοντέλο για τον αντιφυματικό παράγοντα PBΤZ-169, με τη χρήση δεδομένων μίας κλινικής μελέτης φάσης Ι. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν μετρήσεις συγκέντρωσης του φαρμάκου σε δείγματα αίματος και ούρων 40 υγιών εθελοντών, στους οποίους το φάρμακο χορηγήθηκε από του στόματος υπό τη μορφή καψακίων των 40mg, σε διαφορετικές δόσεις και δοσολογικά σχήματα. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, με το πρώτο στάδιο να περιλαμβάνει εφάπαξ χορήγηση του φαρμάκου σε δόσεις των 40mg, 80mg, 160mg, 320mg ή 640mg, και το δεύτερο στάδιο να περιλαμβάνει πολλαπλές χορηγήσεις των 320mg ή 640mg (μία δόση άπαξ ημερησίως για 14 διαδοχικές ημέρες). Τα τελικά δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο ήταν δεδομένα συγκέντρωσης στο πλάσμα και αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα. Για την ανάπτυξη του πληθυσμιακού φαρμακοκινητικού μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Monolix. Μετά τη διερεύνηση και σύγκριση αρκετών υποψήφιων μοντέλων, αυτό που φάνηκε να περιγράφει καλύτερα τα υπό μελέτη δεδομένα ήταν το διδιαμερισματικό μοντέλο, με κινητική απορρόφησης πρώτης τάξεως, με σταθερά απορρόφησης ka και χρόνο καθυστέρησης (Tlag), και γραμμική απομάκρυνση. Η νεφρική απέκκριση του φαρμάκου περιγράφηκε ως το κλάσμα του φαρμάκου που απεκκρίνεται στα ούρα (pu). Ως μοντέλο σφάλματος, επιλέχθηκε το αναλογικό για τα δεδομένα από τα δείγματα αίματος και το συνδυαστικό για τα δεδομένα από τα δείγματα ούρων. Ακόμη, στο μοντέλο ενσωματώθηκε συσχέτιση μεταξύ των παραμέτρων V2, Q και Cl, ενώ δεν συμπεριλήφθηκαν συμμεταβλητές, λόγω περιορισμένης πληροφορίας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πραγματοποιήθηκε βάσει διαγνωστικών γραφημάτων και εσωτερικών μεθόδων επικύρωσης (VPC, Bootstrap με Ν=500). Το τελικό μοντέλο φάνηκε να περιγράφει ικανοποιητικά τα υπό μελέτη δεδομένα και να εκτιμά με ικανοποιητική αξιοπιστία τις τιμές των πληθυσμιακών φαρμακοκινητικών παραμέτρων, με τις εκτιμήσεις για τη φαινόμενη κάθαρση (Cl/F) και τον φαινόμενο όγκο κατανομής (Vd/F) να συνάδουν με τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης από την οποία αντλήθηκαν τα δεδομένα. Οι τιμές που προσδιορίστηκαν για τις πληθυσμιακές φαρμακοκινητικές παραμέτρους ήταν οι ακόλουθες: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. Παρατηρήθηκε υψηλή διατομική μεταβλητότητα για τις παραμέτρους ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) και pu (CVωpu=72.79%), γεγονός που αποδίδεται στην πολύ μικρή νεφρική απέκκριση του φαρμάκου (pu) και πιθανώς να υποδεικνύει διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ των ατόμων. Παρά τη συνολική ικανοποιητική προσαρμογή του μοντέλου στα δεδομένα, στο στάδιο των πολλαπλών χορηγήσεων παρατηρήθηκε ήπια υποεκτίμηση της Cmax και ήπια υπερεκτίμηση της αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα τη 14η ημέρα, πιθανώς λόγω της απουσίας δεδομένων για τις ενδιάμεσες ημέρες, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα του μοντέλου να περιγράψει πλήρως τη συσσώρευση του φαρμάκου. Συμπερασματικά, δεδομένης της χαμηλής του βιοδιαθεσιμότητας μετά από per os χορήγηση και της υψηλής διατομικής μεταβλητότητας ορισμένων ΦΚ παραμέτρων, το μοντέλο που αναπτύχθηκε περιγράφει ικανοποιητικά τη βασική φαρμακοκινητική συμπεριφορά του φαρμάκου σε επίπεδο πληθυσμού και, παρά τους περιορισμούς, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα σε μεταγενέστερα στάδια της κλινικής του ανάπτυξης.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Δεδεγκίκα Δανάη-Τζούλια
  • Dedegkika Danai-Tzoulia

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5311494

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Δεδεγκίκα Δανάη-Τζούλια; Dedegkika Danai-Tzoulia. Πληθυσμιακή Φαρμακοκινητική Μοντελοποίηση του Υποψήφιου Αντιφυματικού Φαρμάκου PBTZ-169. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311494