National and Kapodistrian University of Athens
Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης κατά την Παλαιολόγεια εποχή και το κοινωνικό και πολιτικό τους αποτύπωμα
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη δράση των Αγίων της Θεσσαλονίκης κατά την Παλαιολόγεια περίοδο και εμπλουτίζει τη μελέτη με μια πολυδιάστατη προσέγγιση που συνδυάζει ιστορική, θεολογική και κοινωνιολογική ανάλυση, εστιάζοντας στη συμβολή τους στην διαμόρφωση του κοινωνικού και πολιτικού βίου του ύστερου Βυζαντίου. Μέσα από την ανάλυση αγιολογικών και ιστορικών πηγών, επιχειρείται η αποτύπωση του τρόπου με τον οποίο οι άγιοι λειτούργησαν όχι μόνο ως φορείς πνευματικής καθοδήγησης, αλλά και ως παράγοντες κοινωνικής συνοχής, παιδείας και ιδεολογικής αντίστασης απέναντι σε πολιτικές και πολιτισμικές προκλήσεις της εποχής τους. Η Θεσσαλονίκη, ως δεύτερη πόλη της αυτοκρατορίας και σημαντικό πνευματικό, εμπορικό και διοικητικό της κέντρο, συνιστά το κύριο πλαίσιο στο οποίο αναπτύχθηκαν οι μορφές των συγκεριμένων αγίων. Η πόλη, χαρακτηριζόμενη από έντονη αστική ζωή, θεολογικό διάλογο, μοναστική δραστηριότητα και πολιτική κινητικότητα, καλλιέργησε ένα ιδιαίτερο πνευματικό περιβάλλον που επηρέασε καθοριστικά τη φυσιογνωμια των αγίων της και συνέβαλε στην ανάδειξή τους σε σημαντικές μορφές του πνευματικού και κοινωνικού βίου της εποχής. Η έρευνα επικεντρώνεται στις μορφές του Γερμανού Μαρούλη, Νικοδήμου του Νέου, Σάββα του Βατοπεδινού, Γρηγορίου Παλαμά, Ισιδώρου Βουχειρά και Μακαρίου Μακρή, εξετάζοντας το πώς οι ίδιοι μέσα από τη δράση τους, αλλά κυρίως μέσα από τα κείμενα που γράφτηκαν για τη ζωή τους, τους Βίους, μπορούν να φωτίσουν περισσότερο τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της περιόδου εκείνης. Μέσα από τις αγιολογικές συνθέσεις του Φιλοθέου Κόκκινου και του Βίου του Μακαρίου Μακρή και εστιάζοντας σε τρείς χρονολογικές περιόδους, επιχειρείται να αναδειχθεί η λειτουργία των συγκεριμένων αγίων ως φορέων της παιδείας και εκφραστών μιας πνευματικής, ηθικής , θεολογικής και πολιτικής συνείδησης και ταυτότητας η οποία είχε διαμορφωθεί τόσο στην πόλη της Θεσσαλονίκης όσο και σε ολόκληρη την Αυτοκρατορία. Η δράση τους, σε συνθήκες πολιτικής αστάθειας, θεολογικών αντιπαραθέσεων και κοινωνικών εντάσεων, προσέδωσε στο θεσμό της αγιοσύνης την περίοδο εκείνη ένα χαρακτήρα, εκφραστή κοινωνικής ευθύνης και θεολογικής και ταυτοτικής αυτοσυνειδησίας. Η εργασία ουσιαστικά παρουσιάζει πώς οι άγιοι της Παλαιολόγειας Θεσσαλονίκης αποτέλεσαν κρίσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας και της ορθόδοξης θεολογικής παράδοσης της Αυτοκρατορίας κατά τους τελευταίους αιώνες ύπαρξής της. Η πνευματική τους παρουσία, στενά συνδεδεμένη όχι μόνο με το εκκλησιαστικό αλλά και με το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, άρρηκτα δεμένη με το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον της Παλαιολόγειας Θεσσαλονίκης, συνιστά ένα τεκμήριο της αλληλεπίδρασης μεταξύ θρησκείας, πολιτικής και κοινωνίας, φωτίζοντας μερικές από τις πιο καθοριστικές πτυχές της ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας της καταρρέουσας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και κοινωνίας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γεωργάτος Πρόδρομος
- Georgatos Prodromos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5312134