Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Οι σχέσεις μεταξύ παπισμού και βυζαντινών αυτοκρατόρων από το 554 έως το 800 και οι επιπτώσεις τους στη βυζαντινή Ιταλία

Abstract

dc:description

Με την ολοκλήρωση της βυζαντινής ανακατάκτησης της Ιταλίας το έτος 554 ο παπισμός, ως θεσμός με προϊστορία και σημαντική επιρροή στο ιταλικό σκηνικό, αναγκάστηκε να προσαρμοστεί στο νέο καθεστώς βυζαντινής κυριαρχίας. Στη διάρκεια των επόμενων δύο αιώνων, έως την τελική κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην κεντρική Ιταλία τη δεκαετία του 750, κλήθηκε να λειτουργήσει ως «βυζαντινός» θεσμός, ενεργώντας για την προάσπιση των αυτοκρατορικών συμφερόντων καθώς και, με τη σταδιακή αποδυνάμωση της βυζαντινής παρουσίας στην ιταλική χερσόνησο, της ίδιας της αυτοκρατορικής κυριαρχίας στη Δύση. Στην παρούσα εργασία εξετάζονται οι σχέσεις μεταξύ των Παπών και της αυτοκρατορικής κυβέρνησης κατά την προαναφερθείσα περίοδο, με στόχο τη διαμόρφωση μίας όσο το δυνατό καθαρής εικόνας σχετικά με το πώς αυτές εξελίχθηκαν υπό την επιρροή των κρίσεων, τόσο πολιτικών όσο και εκκλησιαστικών/θεολογικών, που υπέστη το Βυζάντιο κατά τους υπό εξέταση αιώνες, και πώς, με τη σειρά τους, επηρέασαν τις πολιτικές εξελίξεις της βυζαντινής Ιταλίας. Ξεκινώντας στο πρώτο κεφάλαιο με μία ανάλυση των επικρατούντων ιδεολογικών ρευμάτων εντός της ρωμαϊκής Εκκλησίας, των σχέσεων του παπισμού με την Ανατολική αυτοκρατορία και της θέσης του στο ιταλικό σκηνικό την περίοδο πριν τη βυζαντινή ανακατάκτηση, έτσι ώστε να γίνουν καλύτερα κατανοητές οι μετέπειτα εξελίξεις της περιόδου της βυζαντινής κυριαρχίας, τα ακόλουθα πέντε κεφάλαια διαμορφώθηκαν βάσει των μεγάλων πολιτικών και θρησκευτικών αναταραχών οι οποίες οδήγησαν σε αλλαγή της φύσεως των σχέσεων παπισμού και αυτοκρατορικής εξουσίας. Έτσι, στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται τα έτη από το 554 έως το 590, περίοδος κατά την οποία η Ιταλία υπέφερε ακόμα από τα επακόλουθα του γοτθικού πολέμου και, μετά το 568, από τις επιπτώσεις της λομβαρδικής εισβολής, για την αντιμετώπιση αμφοτέρων των οποίων ο παπισμός κλήθηκε να συμπαρασταθεί στην αυτοκρατορική κυβέρνηση. Στο τρίτο η περίοδος 590-638, κατά την οποία το αυτοκρατορικό ενδιαφέρον, με την αποτυχία αντιμετώπισης των Λομβαρδών και λόγω των περσικών και των αραβικών εισβολών, στράφηκε σταδιακά σχεδόν αποκλειστικά στην Ανατολή, αφήνοντας τον παπισμό ως βασικό παράγοντα, δίπλα στην ιταλική διοίκηση, εξασφάλισης πολιτικής σταθερότητας στην Ιταλία. Στο τέταρτο η μονοθελητική κρίση των ετών 638-680, η οποία, παρά την τελική της επίλυση με υποχώρηση της αυτοκρατορικής πλευράς, προκάλεσε την σε μεγάλο βαθμό αποξένωση της Ρώμης από την Κωνσταντινούπολη, αποξένωση που ενέτειναν οι πολιτικές αναταραχές των επόμενων τεσσάρων δεκαετιών (681- 717), οι οποίες εξετάζονται στο πέμπτο κεφάλαιο. Τέλος, στο έκτο κεφάλαιο αναλύονται τα γεγονότα του κρίσιμου πρώτου μισού του 8 ου αιώνα, ο οποίος χαρακτηρίστηκε από τη σταδιακή αυτονόμηση των ιταλικών κτήσεων με αποκορύφωμα την απόσχιση από την αυτοκρατορία του ίδιου του παπισμού, και οι προσπάθειες εκ μέρους του Βυζαντίου γεφύρωσης του πολιτικού αυτού ρήγματος έως το 800, έτος κατά το οποίο, με τη στέψη του Καρλομάγνου και την πρόσδεση του παπισμού στη νέα αυτή Δυτική αυτοκρατορία, η αποτυχία των προσπαθειών αυτών έγινε ξεκάθαρη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Βαρδάκης Εμμανουήλ
  • VARDAKIS EMMANOUIL

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5312492

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Βαρδάκης Εμμανουήλ; VARDAKIS EMMANOUIL. Οι σχέσεις μεταξύ παπισμού και βυζαντινών αυτοκρατόρων από το 554 έως το 800 και οι επιπτώσεις τους στη βυζαντινή Ιταλία. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312492