Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μεταβολομική ανάλυση δειγμάτων σιέλου ασθενών με πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren με την τεχνική LC-MS/MS

Abstract

dc:description

Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren (primary Sjögren Syndrome, pSS) είναι μια αυτοάνοση ρευματική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από συμπτώματα ξηρότητας γνωστά ως συμπτώματα sicca. Η παρουσία τέτοιων μη ειδικών συμπτωμάτων, τα οποία συχνά προσομοιάζουν άλλες παθολογικές καταστάσεις, σε συνδυασμό με την έντονη κλινική και ιστοπαθολογική ετερογένεια των ασθενών, καθιστούν δυσχερής την διάγνωση της νόσου. Τα διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων και την τεκμηρίωση λεμφοκυτταρικής διήθησης στους σιελογόνους αδένες μέσω βιοψίας κάτω χείλους όπου υπολογίζεται το Focus Score (FS) δηλαδή ο αριθμός των λεμφοκυτταρικών εστιών ανά 4 mm2 ιστού. Η μεταβολομική ανάλυση, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη μικρών βιοχημικών μορίων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αξιοποιήθηκε ως εργαλείο για την ταυτοποίηση πιθανών βιοδεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάκριση των ασθενών με pSS από άλλα άτομα με συμπτωματολογία sicca διαφορετικής αιτιολογίας. Αναλύθηκαν συνολικά 57 δείγματα σιέλου, προερχόμενα από δύο ομάδες: 36 ασθενείς με pSS (SJ) και 21 άτομα με συμπτώματα sicca, αλλά χωρίς pSS (ομάδα ελέγχου – siccaCTR). Οι SJ ταξινομήθηκαν περαιτέρω σε τρεις υποομάδες βάσει του FS από τη βιοψία χείλους: LFS (Low FS: FS < 1, Ν=8 ), MFS (Moderate FS: 1 ≤ FS < 3, Ν=18) και HFS (High FS: FS ≥ 3, Ν=10). Για την ανάλυση εφαρμόστηκε η διαδοχική φασματομετρία μάζας συζευγμένη με υγροχρωματογραφία υπερυψηλής απόδοσης. Μέσω του υβριδικού αναλυτή Q-TOF και της πηγής ιοντισμού με ηλεκτροψεκασμό (Εlectrospay Ionization - ESI) συλλέχθησαν φάσματα ΜS και φάσματα ΜS/MS εντός του εύρους 50 έως 1000 Da σε χαμηλή (4 eV) και υψηλή (25 eV ) ενέργεια σύγκρουσης αντίστοιχα. Τα δεδομένα διορθώθηκαν με εφαρμογή της μεθόδου Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) και στη συνέχεια υπεβλήθησαν σε λογαριθμικό μετασχηματισμό και κλιμάκωση UV. Ακολούθησε η δημιουργία μοντέλων ΟPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) για να διαχωριστούν οι SJ από τους siccaCTR καθώς και η υποκατηγορία των ασθενών με LFS από τους siccaCTR. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν μονοπαραμετρικές μέθοδοι ανάλυσης όπως η ανάλυση καμπύλης ROC, το t-test και η ανάλυση Fold Change (FC). Μέσω συνδυασμένης πολυπαραμετρικής και μονοπαραμετρικής ανάλυσης αναγνωρίστηκαν μεταβολίτες όπως το ερυθρονικό οξύ, η δεοξυγουανοσίνη, το πικολινικό οξύ, το πυρογλουταμικό οξύ, η δεοξυϊνοσίνη και η 3-δεϋδροξυκαρνιτίνη ως σημαντικά αυξημένοι στους SJ, υποδηλώνοντας διαταραχές σε μεταβολικές και ανοσολογικές οδούς που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου. Στην ομάδα των ασθενών με LFS ανιχνεύθηκαν αυξημένα επίπεδα πικολινικού οξέος, πυρογλουταμικού οξέος καθώς και γλουταμινικού οξέος. Η ενσωμάτωση αυτών των μεταβολιτών σε μοντέλο μηχανικής μάθησης (Random Forest) για τη σύγκριση μεταξύ siccaCTR και SJ επέτρεψε τη διάκριση των ασθενών με pSS από τους siccaCTR με ικανοποιητική ακρίβεια (AUC=0.80). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης είναι ενθαρρυντικά και με υψηλή κλινική αξία, καθώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό διαγνωστικό εργαλείο ειδικά σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση είναι πιο δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ώστε αυτά τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΚΑΛΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ
  • KALTSI SPYRIDOULA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5312815

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΚΑΛΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ; KALTSI SPYRIDOULA. Μεταβολομική ανάλυση δειγμάτων σιέλου ασθενών με πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren με την τεχνική LC-MS/MS. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312815