National and Kapodistrian University of Athens
Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης: νομικά και ψυχιατρικά ζητήματα αναφορικά με τους πάσχοντες από ψυχική ή διανοητική διαταραχή
Abstract
dc:descriptionΟ θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης επιδιώκει την προστασία του αδύναμου προσώπου, το οποίο, λόγω της κατάστασης της υγείας του, αδυνατεί, εν όλω ή εν μέρει, να επιμεληθεί μόνο του τις υποθέσεις του και να διασφαλίσει τα συμφέροντά του. Πρόκειται, επομένως, για έναν προστατευτικό θεσμό που έχει ως στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του αδύναμου μέρους, με την επισήμανση ότι η δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής (σωματική, πνευματική – διανοητική, ψυχική) αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα, ωστόσο κρίνεται επιπλέον αναγκαίος και για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, αφού μέσω αυτού αποτρέπεται ο κίνδυνος της ακυρότητας των δικαιοπραξιών μεταξύ των τρίτων και του συμπαραστατουμένου. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η εν γένει ψυχιατροδικαστική διερεύνηση του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης μέσω της καταγραφής των βασικών, δημογραφικών, ψυχιατρικών – ψυχοπαθολογικών και νομικών χαρακτηριστικών των προσώπων που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, ένεκα της οποίας τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και σε ποιο είδος αυτής, καθώς και η αναζήτηση του ρόλου του επαγγελματία υγείας ως πραγματογνώμονα στον καθορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του πάσχοντος. Η παρούσα μελέτη αποτελεί περιγραφική έρευνα ανάλυσης ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Το δείγμα συλλέχθηκε από το αρχείο της Γραμματείας του Τμήματος Δημοσίευσης Αποφάσεων Ειδικών Διαδικασιών του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου τηρείται το αρχείο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν εντός του έτους 2022 με αντικείμενο τη θέση προσώπου που πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, και συγκεκριμένα αποτελείται από εκατό (100) οριστικές αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δημοσιεύθηκαν από 01.01.2022 έως 31.12.2022, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, οι οποίες επιλέχθηκαν κατόπιν απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Τα δεδομένα των δικαστικών αποφάσεων που καταγράφηκαν, στη συνέχεια κωδικοποιήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε μεταβλητές, όπου ακολούθησε περιγραφική στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων και πραγματοποιήθηκε σύγκριση μεταξύ αυτών των μεταβλητών που σχετίζονται με τις τεθείσες με την παρούσα έρευνα ερευνητικές υποθέσεις με σκοπό να ελεγχθεί η στατιστική σημαντικότητά τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπως αποτυπώθηκαν μετά την ανάλυση των καταγραφέντων δεδομένων, διαπιστώθηκαν τα εξής: Παρατηρήθηκε ότι η διάγνωση της άνοιας εμφανίστηκε κατά κύριο λόγο στις γυναίκες, η διάγνωση της νοητικής υστέρησης στους άνδρες και η διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής κυρίως σε άνδρες. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με άνοια είχαν μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με αυτά που διαγνώστηκαν με νοητική υστέρηση και ψυχωσική διαταραχή αντίστοιχα, και επιπλέον τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με ψυχωσική διαταραχή είχαν μεγαλύτερη ηλικία από αυτά που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι από τις περιπτώσεις που το δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης με σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση υγείας του πάσχοντος ήταν περισσότερες αυτές στις οποίες το πρόσωπο διαγνώστηκε ότι πάσχει από ψυχωσική διαταραχή. Ωστόσο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της διενέργειας πραγματογνωμοσύνης και της ηλικίας του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, ενώ ομοίως δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποίησε η αρμόδια υγειονομική επιτροπή ότι φέρει ο συμπαραστατούμενος και της διαταραχής από την οποία αυτός πάσχει. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της δικαστικής συμπαράστασης στο οποίο τέθηκε ο συμπαραστατούμενος από το δικαστήριο και της διαταραχής από την οποία πάσχει. Αναφορικά με το ποιο πρόσωπο υπέβαλε την αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου για να τεθεί ο πάσχων σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης προέκυψε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι κατιόντες αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι ανιόντες αυτού, η δε υποβολή σχετικής αίτησης μέσω της αυτεπάγγελτης διαδικασίας του δικαστηρίου συνδέθηκε περισσότερο με τη διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής. Τέλος, αναφορικά με το ποιο πρόσωπο διορίστηκε δικαστικός συμπαραστάτης του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, κατιών αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, ανιών αυτού, ενώ στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με ψυχωσική διαταραχή, ο διορισθείς από το δικαστήριο δικαστικός συμπαραστάτης αυτού ανήκε στην κατηγορία των συγγενών του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος του.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κλειδαρά Μαρία
- Kleidara Maria
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5315280