Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μεταβολομικοί βιοδείκτες νόσου στη μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία

Abstract

dc:description

Η Θαλασσαιμία (ή Μεσογειακή αναιμία) είναι μια κληρονομική διαταραχή του αίματος και αποτελεί το πιο κοινό μονογονιδιακό νόσημα παγκοσμίως. Ένα ετερογενές σύνολο γενετικών μεταλλάξεων προκαλεί τα θαλασσαιμικά σύνδρομα, τα οποία κληρονομούνται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο. Η παθογένεση της νόσου έγκειται στην ανισορροπία των τετραμερών της σφαιρίνης, γεγονός που οδηγεί σε αναποτελεσματική ερυθροποίηση, αυξημένη αιμόλυση και διαταραχή της ομοιόστασης του σιδήρου. Το ευρύ κλινικό φάσμα της β-θαλασσαιμίας κυμαίνεται από την ελάσσονα κατάσταση (ασυμπτωματικοί φορείς) έως τη μείζονα θαλασσαιμία (με σοβαρή αναιμία), και από τις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες έως τις μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές της νόσου. Η συντηρητική θεραπεία με μεταγγίσεις και αποσιδήρωση έχει μετατρέψει τη μείζονα θαλασσαιμία σε χρόνιο νόσημα με παρατεταμένο προσδόκιμο ζωής, αλλά και με πολλαπλές συννοσηρότητες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη του μεταβολομικού προτύπου του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία και η επίδραση του φύλου, της σπληνεκτομής, καθώς και του βαθμού της αναιμίας σε αυτό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν συγκριτικοί έλεγχοι μεταβολομικών βιοδεικτών σε δείγματα πλάσματος μεταξύ ασθενών και μαρτύρων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ασθενών, συγκεκριμένα, γυναικών-ανδρών, σπληνεκτομημένων-μη σπληνεκτομημένων και ασθενών με επίπεδα αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση > 10 g/dL σε σύγκριση με < 10 g/dL. Σε προηγούμενα στάδια της μελέτης είχε απομονωθεί και αποθηκευτεί πλάσμα ασθενών με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία (Ν=45) πριν από τη μετάγγιση, αλλά και από υγιείς αιμοδότες (Ν=13) ίδιας κατανομής ηλικίας και φύλου. Στη μελέτη αυτή έγινε επεξεργασία για την εξαγωγή των μεταβολιτών και μεταβολομική ανάλυση των δειγμάτων με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης σε σύζευξη με πηγή ηλεκτροψεκασμού και φασματόμετρο μάζας χρόνου πτήσης (UPLC-ESI-QTOF). Οι μεταβολίτες προσδιορίστηκαν με μεθοδολογία στοχευμένης σάρωσης και χρήση in-house βιβλιοθήκης, κατασκευασμένη με πρότυπα αναφοράς μεταβολιτών (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση με χρήση του λογισμικού IBM SPSS Statistics (v.29, ΕΚΠΑ). Τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν βάσει της τιμής p (< 0.05) και της διαφοράς ως προς την αναλογία (fold change, FC > 1.50) μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων: 1. Ασθενείς vs. υγιείς μάρτυρες: Εντοπίστηκαν 44 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 21 αυξορρυθμίστηκαν και οι 8 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς (Ν=45), σε σύγκριση με τους μάρτυρες (Ν=13). 2. Γυναίκες vs. άνδρες ασθενείς: Εντοπίστηκαν 11 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 3 αυξορρυθμίστηκαν στις γυναίκες (Ν=32) σε σχέση με τους άνδρες (Ν=13), ενώ δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη μείωση στα επίπεδα των μεταβολιτών για FC > 1.50. 3. Σπληνεκτομημένοι vs. μη σπληνεκτομημένοι ασθενείς: Εντοπίστηκαν 6 μεταβολίτες που εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους σπληνεκτομημένους (Ν=28), σε σύγκριση με τους μη σπληνεκτομημένους (Ν=17). Όμως, κανένας από αυτούς τους μεταβολίτες δεν ικανοποίησε τη συνθήκη της αναλογίας FC > 1.50. 4. Ασθενείς με τιμή αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: Εντοπίστηκαν 21 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 4 αυξορρυθμίστηκαν και οι 5 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς με Hb > 10 g/dL (Ν=21), σε σύγκριση με τους ασθενείς με Hb < 10 g/dL (Ν=24). Συμπερασματικά, το μεταβολομικό πρότυπο του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές σε σύγκριση με εκείνο του πλάσματος υγιών μαρτύρων. Η επίδραση τόσο του φύλου όσο και του βαθμού αναιμίας μπορεί να συμβάλλει σε διαφορές μεταξύ των ασθενών, ενώ μικρότερη επίδραση φαίνεται να έχει η σπληνεκτομή. Εντοπίστηκαν μεταβολίτες που εμπλέκονται σε σημαντικά μεταβολικά μονοπάτια και συμμετέχουν στη φαινοτυπική ετερογένεια και στην εξέλιξη της νόσου, όπως είναι η χολοπρασίνη, η καρνοσίνη, η αργινίνη, η κιτρουλλίνη και η σερίνη. Αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες παρακολούθησης και κατανόησης της εξέλιξης της νόσου ή της αποτελεσματικότητας των θεραπειών στη Μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Ρουβέλα Στυλιανή
  • Rouvela Styliani

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5316325

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Ρουβέλα Στυλιανή; Rouvela Styliani. Μεταβολομικοί βιοδείκτες νόσου στη μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία. 2025. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316325