National and Kapodistrian University of Athens
Η φυματίωση μέσα από τα σανατόρια στην Ελλάδα και την Ευρώπη τον 19ο αιώνα
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα εργασία εξετάζει τη φυματίωση στον 19ο αιώνα ως ιατρικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, εστιάζοντας τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική εμπειρία. Η νόσος, η οποία αποτέλεσε έναν από τους πιο επίμονους και θανατηφόρους κινδύνους της νεώτερης εποχής, μελετάται όχι μόνο ως παθολογική οντότητα, αλλά και ως δείκτης κοινωνικών και υγειονομικών μετασχηματισμών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η μετάβαση από την άγνοια και τη δεισιδαιμονία στη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και κρατική παρέμβαση. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αξιοποιώντας δευτερογενείς ιστορικές και κοινωνιολογικές πηγές. Η επιλογή αυτή επιτρέπει διαθεματική ανάλυση, καθώς η φυματίωση μελετάται υπό το πρίσμα της ιστορίας της ιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, της ανθρωπολογίας, των πολιτικών δημόσιας υγείας, αλλά και της τεχνης, όπου η ασθένεια απέκτησε έντονες πολιτισμικές και συμβολικές αποχρώσεις. Η εργασία οργανώνεται σε τρία κύρια μέρη, τα οποία αντανακλούν μια προοδευτική θεώρηση του ζητήματος: το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική περίπτωση και η συγκριτική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις ιατρικές εξελίξεις, από τις παραδοσιακές θεωρίες έως την εδραίωση της μικροβιακής θεωρίας. Παράλληλα, μελετώνται οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η ίδρυση των σανατορίων και η κοινωνική πρόσληψη της ασθένειας μέσα από τις αντιλήψεις της εποχής. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η ελληνική εμπειρία, όπου το νεοσύστατο κράτος αντιμετώπισε τη φυματίωση υπό ιδιαίτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Δίδεται έμφαση στις πρώτες ιατρικές παρεμβάσεις, στις πρωτοβουλίες επιστημονικών συλλόγων και στη δράση της φιλανθρωπίας, ενώ εξετάζεται και η πολιτισμική αναπαράσταση της νόσου στην τέχνη. Το τρίτο μέρος συγκρίνει την ελληνική με την ευρωπαϊκή περίπτωση, αναδεικνύοντας ομοιότητες και διαφορές στα συστήματα δημόσιας υγείας, στις αντιλήψεις και στις πολιτικές. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φυματίωση λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδυση του «υγειονομικού κράτους», φανερώνοντας πώς μια ασθένεια μπορεί να διαμορφώσει θεσμούς, κοινωνικές στάσεις και συλλογικές πολιτικές.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καραμέτος Ηλίας
- Karametos Ilias
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5317005