Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Δίκαιο και βιοποικιλότητα σε Ελλάδα, Ευρώπη και διεθνώς: μια κοινωνικο-δικαιϊκή προσέγγιση

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική μελέτη, στο πλαίσιο του ΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ» της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, διερευνά τη νομική προστασία της βιοποικιλότητας σε διεθνές, ενωσιακό και ελληνικό επίπεδο. Η συνεχιζόμενη υποβάθμιση της βιοποικιλότητας συνιστά κρίσιμη παγκόσμια πρόκληση, με επιπτώσεις στην υγεία, την επισιτιστική επάρκεια και τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων. Η εργασία εξετάζει τις έννοιες του περιβαλλοντικού δικαίου, της βιωσιμότητας και της βιοποικιλότητας, αξιολογώντας διεθνείς συμβάσεις (CBD, CITES, Ραμσάρ, Βόννης), ευρωπαϊκές οδηγίες (92/43/ΕΟΚ, 2009/147/ΕΚ), και τον ελληνικό Ν. 3937/2011. Τονίζεται η σημασία της συνταγματικής προστασίας (άρθρο 24 Σ), της συμμετοχικής διακυβέρνησης και της ενεργοποίησης των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών. Η ανάλυση καταδεικνύει ότι, παρά την πληθώρα εργαλείων, το κύριο πρόβλημα εντοπίζεται στην εφαρμογή και όχι στη θέσπιση των ρυθμίσεων. Ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες, η διατήρηση της βιοποικιλότητας συνδέεται άμεσα με την κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα. Η εργασία καταλήγει με πρόταση θεσμικής μεταρρύθμισης: στη σύνταξη Εθνικού Κώδικα Βιοποικιλότητας, με ενοποίηση διατάξεων, σαφή αρμοδιότητες, συμμετοχικές διαδικασίες και ενισχυμένους μηχανισμούς περιβαλλοντικής ευθύνης. Τονίζεται η ανάγκη για περιβαλλοντική εκπαίδευση, ψηφιακή παρακολούθηση και διατομεακή πολιτική συνοχής, με στρατηγικό ορίζοντα το έτος 2050. Η διπλωματική μελέτη εστιάζει στις έννοιες του περιβαλλοντικού δικαίου, της οικολογικής βιωσιμότητας και της βιοποικιλότητας ως θεμελιωδών πτυχών ενός διεθνούς και υπερεθνικού νομικού πλαισίου που προσπαθεί, μέσω πολυμερών συμβάσεων και ενωσιακών πράξεων, να ανακόψει τις απώλειες ειδών και οικοτόπων. Τονίζεται ότι η διατήρηση της βιοποικιλότητας δεν αποτελεί απλώς περιβαλλοντικό στόχο, αλλά ουσιώδη προϋπόθεση για την οικολογική σταθερότητα, την αειφόρο ανάπτυξη και την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των μελλοντικών γενεών. Στο πλαίσιο της εργασίας, αξιολογούνται οι θεμελιώδεις διεθνείς και περιφερειακές νομικές πράξεις, όπως: • η Σύμβαση Ραμσάρ (1971) για τους υγροτόπους, • η Σύμβαση της UNESCO για την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, • η Σύμβαση CITES για το διεθνές εμπόριο απειλούμενων ειδών, • η Σύμβαση της Βόννης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών, • η Διεθνής Σύμβαση Προστασίας των Φυτών, και • η Διεθνής Συνθήκη του FAO για τους φυτογενετικούς πόρους. Η παγκόσμια κοινότητα έχει ανταποκριθεί στην απώλεια της βιοποικιλότητας ενισχύοντας το διεθνές νομικό πλαίσιο, χωρίς, ωστόσο, να επιτύχει τον αναγκαίο περιορισμό της υποβάθμισης. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αποτυχία αποτελεσματικής εφαρμογής των υπαρχόντων ρυθμίσεων, και όχι στην έλλειψη νομικών εργαλείων. Ειδικά για τις αναπτυσσόμενες χώρες, η διατήρηση της βιοποικιλότητας είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η τοπική οικονομία και διαβίωση εξαρτώνται άμεσα από την ακεραιότητα των φυσικών πόρων. Η εργασία τεκμηριώνει ότι οι Οδηγίες Natura 2000 – αν και αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της ενωσιακής περιβαλλοντικής πολιτικής – δεν αρκούν από μόνες τους για την πρόληψη της απώλειας βιοποικιλότητας. Αντιθέτως, επισημαίνεται η ανάγκη ενίσχυσης της εφαρμογής των ήδη υφιστάμενων ρυθμίσεων, μέσω: • αυστηρότερης διοικητικής εποπτείας, • διαφανούς περιβαλλοντικής αδειοδότησης, • εμπλοκής των τοπικών κοινωνιών, • και ενεργοποίησης του μηχανισμού περιβαλλοντικής δικαιοσύνης. Ιδιαίτερο βάρος δίδεται στη συμμετοχική περιβαλλοντική διακυβέρνηση, όπου οι πολίτες καλούνται να αποκτήσουν οικολογική συνείδηση και να αναλάβουν ρόλο ενεργού υποκειμένου στη διατήρηση του φυσικού πλούτου. Η εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα και η πληροφόρηση των πολιτών για τις συνέπειες των περιβαλλοντικών παρεμβάσεων αποτελούν καίριας σημασίας παράγοντες για την οικοδόμηση κοινωνίας περιβαλλοντικής ευθύνης. Η μελέτη καταλήγει στο ότι, έως το έτος 2050, η διεθνής και ενωσιακή κοινότητα οφείλει να επιτύχει σημαντική αναχαίτιση της απώλειας βιοποικιλότητας, μέσα από τη βελτίωση της εφαρμογής του δικαίου, την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης και την ανάπτυξη μιας οικουμενικής κουλτούρας βιωσιμότητας, με προτεραιότητα την ενίσχυση της υποστήριξης προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και τη δικαιότερη κατανομή των περιβαλλοντικών βαρών.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Πιάγκος Κωνσταντίνος
  • Piagkos Konstantinos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5319785

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Πιάγκος Κωνσταντίνος; Piagkos Konstantinos. Δίκαιο και βιοποικιλότητα σε Ελλάδα, Ευρώπη και διεθνώς: μια κοινωνικο-δικαιϊκή προσέγγιση. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5319785