Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Right of access to EU documents

Abstract

dc:description

H παρούσα διατριβή εξετάζει το δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως θεμελιώδες στοιχείο της διαφάνειας και της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Βασισμένο στο Άρθρο 15(3) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στο Άρθρο 42 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, το δικαίωμα εφαρμόζεται κυρίως μέσω του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001. Η μελέτη αναλύει τα νομικά θεμέλια, το πεδίο εφαρμογής και τις διαδικαστικές απαιτήσεις που διέπουν την πρόσβαση σε έγγραφα της ΕΕ, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στη διαμόρφωση της ερμηνείας της διαφάνειας ως συνταγματικής αρχής. Εξετάζονται βασικές αποφάσεις όπως οι υποθέσεις Σουηδία κατά Επιτροπής, Turco και Access Info Europe για να καταδειχθεί πώς η δικαστική εποπτεία έχει ενισχύσει τα δικαιώματα πρόσβασης, ιδίως σε νομοθετικά πλαίσια. Η διατριβή διερευνά περαιτέρω τους περιορισμούς και τις προκλήσεις που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του καθεστώτος διαφάνειας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η ευρεία ερμηνεία των εξαιρέσεων βάσει του Κανονισμού 1049/2001, η απουσία υπεροχής του γενικού δημόσιου συμφέροντος, οι διοικητικές καθυστερήσεις, η θεσμική αντίσταση -ιδίως εντός του Συμβουλίου- και η ανεπάρκεια των υφιστάμενων κανόνων στην αντιμετώπιση των σύγχρονων ψηφιακών επικοινωνιών. Μια συγκριτική ανάλυση με τους εθνικούς νόμους περί ελευθερίας της πληροφόρησης αποκαλύπτει ότι το πλαίσιο της ΕΕ είναι γενικά πιο περιοριστικό ως προς το πεδίο εφαρμογής και την εφαρμογή του. Ενώ πολλά κράτη μέλη παρέχουν ισχυρότερους μηχανισμούς εποπτείας και δοκιμές εξισορρόπησης του δημόσιου συμφέροντος, η ΕΕ βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον δικαστικό έλεγχο και στις μη δεσμευτικές παρεμβάσεις του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή. Η μελέτη αξιολογεί επίσης τις δημοκρατικές επιπτώσεις της πρόσβασης σε έγγραφα, υποστηρίζοντας ότι η διαφάνεια ενισχύει τη συμμετοχή, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη του κοινού, ενώ η επίμονη μυστικότητα συμβάλλει στην αντίληψη ενός δημοκρατικού ελλείμματος. Ο ρόλος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επισημαίνεται ως βασικός μοχλός της μεταρρύθμισης της διαφάνειας, αν και περιορίζεται από την έλλειψη δεσμευτικής εξουσίας. Η διατριβή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, παρόλο που το πλαίσιο διαφάνειας της ΕΕ είναι συνταγματικά ισχυρό, είναι πρακτικά ελλιπές και ξεπερασμένο. Συνιστά μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση του Κανονισμού 1049/2001, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής μιας υπεροχής του δημόσιου συμφέροντος, διευρυμένου θεσμικού πεδίου εφαρμογής, ισχυρότερων υποχρεώσεων προληπτικής γνωστοποίησης και βελτιωμένων μηχανισμών εποπτείας. Τελικά, η μελέτη υποστηρίζει ότι η διαφάνεια πρέπει να νοείται όχι ως διοικητικό βάρος αλλά ως συνταγματική αναγκαιότητα για τη δημοκρατική νομιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Author dc:creator
  • ONUKAWA INYEAKACHI CONFIDENCE

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5321392

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ONUKAWA INYEAKACHI CONFIDENCE. Right of access to EU documents. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5321392