Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Sustainability within the context of competition law and Article 101 of the TFEU

Abstract

dc:description

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στη δέσμευση της προστασίας της αξιοπρέπειας, των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας των πολιτών της. Οι ατομικές ελευθερίες συνιστούν αναγκαία (‘sine qua non’) προϋπόθεση για τη δημοκρατία και για μια έννομη τάξη που διέπεται από το κράτος δικαίου. Η ολοκληρωμένη και συνεπής προστασία των πολιτών της ΕΕ και των δικαιωμάτων τους ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, ενώ παράλληλα ενισχύει την ενότητα και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Εντός αυτού του πλαισίου, τόσο η προστασία του περιβάλλοντος όσο και η διατήρηση μιας ελεύθερης και χωρίς στρεβλώσεις εσωτερικής αγοράς αναδεικνύονται σε νομικά προστατευόμενα αγαθά θεμελιώδους σημασίας, καθένα εκ των οποίων συμβάλλει στην ευρύτερη προστασία των πολιτών της ΕΕ. Οι δεσμεύσεις της ΕΕ υπέρ της βιωσιμότητας είναι βαθιά ριζωμένες στις Συνθήκες, ιδίως μέσω διατάξεων που απαιτούν συνοχή πολιτικών, κοινωνική προστασία και ην ενσωμάτωση περιβαλλοντικών στόχων σε όλες τις δράσεις της ΕΕ. Οι δεσμεύσεις αυτές έχουν τεθεί σε εφαρμογή μέσω σημαντικών πρωτοβουλιών όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (‘European Green Deal’), που αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση της οικονομικής δραστηριότητας με την κλιματική ουδετερότητα. Ταυτόχρονα, τα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ως βασικοί μηχανισμοί αποτροπής των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, δίνοντας προτεραιότητα στην ακεραιότητα της αγοράς, ενώ παράλληλα επιτρέπουν την εξυπηρέτηση ευρύτερων σκοπών μέσω των εργαλείων/ μηχανισμών που προβλέπονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, η σχέση μεταξύ του δικαίου ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας έχει εξελιχθεί ουσιωδώς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι Εθνικές Αρχές Ανταγωνισμού εξετάζουν ολοένα και περισσότερο το κατά πόσον η συνεργασία μέσω συμφωνιών μεταξύ ανταγωνιστών—η οποία κανονικά απαγορεύεται δυνάμει της παραγράφου 1 του άρθρου 101—θα μπορούσε να επιτραπεί όταν προάγει στόχους βιωσιμότητας και συνεπάγεται βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Η εξέλιξη αυτή κορυφώθηκε με τις Κατευθυντήριες Γραμμές του 2023 για τις οριζόντιες συμφωνίες συνεργασίας, οι οποίες αφιερώνουν ειδική ενότητα στις συμφωνίες βιωσιμότητας και εισάγουν έννοιες όπως το «δίκαιο μερίδιο για τους καταναλωτές» (fair share for consumers) και τα «οφέλη εκτός αγοράς» (out-of-market benefits), σηματοδοτώντας μια ευρύτερη προθυμία αναγνώρισης κοινωνικών ωφελειών στο πλαίσιο της ανάλυσης του ανταγωνισμού. Υπό το πρίσμα αυτό, η βιωσιμότητα και ο ανταγωνισμός δεν είναι κατ’ ανάγκην έννοιες μη συμβατές· ωστόσο, νομικές εντάσεις ανακύπτουν όταν οι περιβαλλοντικοί στόχοι και οι παραδοσιακοί σκοποί του ανταγωνισμού δεν μπορούν να επιτευχθούν πλήρως και ταυτόχρονα. Η παρούσα διατριβή εξετάζει τα όρια και την νομιμότητα της χρήσης του άρθρου 101 ΣΛΕΕ—και ιδίως της παραγράφου 3 του άρθρου 101—ως εργαλείου για την προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Αξιολογεί το εξελισσόμενο νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ, τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής του 2023 και τις εθνικές προσεγγίσεις εφαρμογής/ επιβολής, προκειμένου να εκτιμήσει κατά πόσον η ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στο δίκαιο του ανταγωνισμού συνιστά συνεκτική εξέλιξη της πολιτικής της ΕΕ ή ενδεχόμενη εργαλειοποίηση/ εκμετάλλευση των κανόνων του ανταγωνισμού πέραν του επιδιωκόμενου σκοπού τους.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΕΞΑΚΟΥΣΤΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ
  • EXAKOUSTOU MARGARITA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5322954

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΕΞΑΚΟΥΣΤΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ; EXAKOUSTOU MARGARITA. Sustainability within the context of competition law and Article 101 of the TFEU. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5322954