Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Passengers' rights and duties in air and space transport

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη, το περιεχόμενο και τις προοπτικές εξέλιξης των δικαιωμάτων των επιβατών στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις αερομεταφορές ως τον πλέον ανεπτυγμένο και συστηματικά ρυθμισμένο τομέα. Η ανάλυση της προστασίας των επιβατών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου προστασίας του καταναλωτή και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην προώθηση μιας δίκαιης, προσβάσιμης και κοινωνικά υπεύθυνης κινητικότητας εντός της Ένωσης. Η μελέτη παρακολουθεί τη σταδιακή ενοποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την απελευθέρωση της αγοράς των αερομεταφορών τη δεκαετία του 1990 έως τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου πολυτροπικού πλαισίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μεταρρύθμιση του 2025. Καταδεικνύεται ότι οι αρχικώς αποσπασματικοί, τομεακοί κανόνες εξελίχθηκαν προοδευτικά σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πρότυπο, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της σύγχρονης πολυτροπικής κινητικότητας. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή διαδραμάτισε η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της ερμηνείας των δικαιωμάτων αποζημίωσης, των υποχρεώσεων μέριμνας και της στενής προσέγγισης της έννοιας των εξαιρετικών περιστάσεων, γεγονός που οδήγησε σε ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των επιβατών. Παράλληλα, η εργασία προβαίνει σε κριτική αποτίμηση των διαρκών προκλήσεων επιβολής του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δομικών αδυναμιών των εθνικών φορέων επιβολής, και εξετάζει τη μετάβαση προς περισσότερο θεσμοθετημένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς εφαρμογής. Πέραν των ατομικών δικαιωμάτων, η εργασία αναδεικνύει τις υποχρεώσεις των επιβατών ως αναγκαίο συμπληρωματικό στοιχείο του νομικού πλαισίου που διέπει τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η ανάλυση των συμβατικών, οργανωτικών και ολοένα και περισσότερο ψηφιακών υποχρεώσεων των επιβατών κρίνεται ουσιώδης για την αποτελεσματική και ανθεκτική λειτουργία των συστημάτων μεταφορών, ιδίως σε περιόδους διαταραχής, όπως εκείνες που βιώθηκαν κατά την πανδημία COVID-19. Η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων προβάλλεται ως κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου στα συστήματα κινητικότητας. Η εργασία εξετάζει περαιτέρω τις επιπτώσεις των δυναμικών της αγοράς, με ειδική αναφορά στην εξάπλωση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ επιχειρηματικών μοντέλων προσανατολισμένων στην αποδοτικότητα και των αρχών της διαφάνειας και της δικαιοσύνης που διέπουν το ενωσιακό δίκαιο προστασίας των επιβατών. Τέλος, η μελέτη στρέφεται στο αναδυόμενο πεδίο της εμπορικής διαστημικής μεταφοράς, εντοπίζοντας ένα κανονιστικό κενό στο διεθνές διαστημικό δίκαιο, το οποίο παραμένει κατ’ εξοχήν κρατοκεντρικό και ανεπαρκές ως προς την προστασία των μεμονωμένων επιβατών. Αντλώντας από τα κανονιστικά θεμέλια του ενωσιακού δικαίου των αερομεταφορών, αξιολογείται η δυνατότητα επέκτασης επιβατοκεντρικών εγγυήσεων και στη διαστημική μετακίνηση, συμβάλλοντας στον ευρύτερο διάλογο περί της συνταγματοποίησης των καταναλωτικών δικαιωμάτων πέραν του επίγειου πλαισίου. Το κεντρικό επιχείρημα της εργασίας είναι ότι η προστασία των επιβατών στο ενωσιακό δίκαιο συνιστά ένα δυναμικό και προσαρμοστικό νομικό πλαίσιο, ικανό να συνδυάζει την απελευθέρωση της αγοράς και την τεχνολογική καινοτομία με τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει ένα ρυθμιστικό πρότυπο με σημασία όχι μόνο για το εσωτερικό της, αλλά και για τη μελλοντική διακυβέρνηση της κινητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΧΙΩΤΑΚΗ ΦΩΤΕΙΝΗ
  • CHIOTAKI FOTEINI

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5323044

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΧΙΩΤΑΚΗ ΦΩΤΕΙΝΗ; CHIOTAKI FOTEINI. Passengers' rights and duties in air and space transport. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323044