Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας: η περίπτωση της Failing Firm Defense

Abstract

dc:description

Η μελέτη του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού συνιστά καίριο στοιχείο της διασφάλισης ενός υγιούς και δυναμικού οικονομικού περιβάλλοντος, εντός του οποίου οι επιχειρήσεις δύνανται να δραστηριοποιούνται υπό συνθήκες ισότητας και δίκαιου ανταγωνισμού. Η πρόληψη μονοπωλιακών πρακτικών, η αποτροπή της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, αλλά και η διασφάλιση της απόλυτης ελευθερίας εισόδου νέων ανταγωνιστών στην σχετική αγορά, αποτελούν τα βασικότερα σημεία, χάριν των οποίων, εξασφαλίζεται, υπό το πλαίσιο διατήρησης ενός επιχειρηματικού πλουραλισμού και μίας ανταγωνιστικής δυναμικής, η μείωση των τιμών, η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ παράλληλα ενισχύεται η έρευνα και ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην τόνωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανταγωνισμός προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων του ενός υποκειμένων, τα οποία διεκδικούν την κατάκτηση μίας θέσης υπεροχής και την προσέλκυση της πλειοψηφίας των πελατών, ήτοι υποκειμένων που λειτουργούν εντός μίας ανταγωνιστικής οικονομίας ή οικονομίας της αγοράς (competitive ή market economy). Ως κεντρομόλος, λοιπόν, δύναμη των εκατέρωθεν αυτόνομων οικονομικών μονάδων στην αγορά, αποβλέποντας στην διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων με τον πιο αποδοτικό τρόπο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός φαίνεται να αποσκοπεί στην διαμόρφωση, με όσο το δυνατόν λιγότερα στοιχεία κρατικής παρέμβασης, ενός συστήματος οικονομικής αποτελεσματικότητας και ελευθερίας. Επιδιώκοντας την επίτευξη μίας βελτιωμένης οικονομικής αποτελεσματικότητας και ευημερίας των υποκειμένων της εκατέρωθεν σχετικής αγοράς, ο ελεύθερος ανταγωνισμός εξετάζει και επιμέρους κρίσιμες παραμέτρους. Βασικότερες αυτών καθίστανται: η προστασία των προσωπικών δεδομένων εντός ψηφιακών πλατφορμών, η οποία αναδεικνύεται ως καίριος παράγοντας ποιότητας και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, επιβάλλοντας μια αμφίδρομη και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων και αρχών ανταγωνισμού, η εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις εργασιακές σχέσεις, ρυθμίζοντας καίρια ζητήματα, όπως οι συμφωνίες καθορισμού μισθών, οι απαγορεύσεις πρόσληψης και οι συμφωνίες μη ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενσωμάτωση, στο δίκαιο του ανταγωνισμού, θεμελιωδών αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικής προστασίας, θέτοντας ως θεμέλιο την δίκαιη κατανομή ωφελειών στην αγορά, η ένταξη της βιωσιμότητας και εκατέρωθεν περιβαλλοντικών στόχων στις αρμοδιότητες των αρχών ανταγωνισμού, με έμφαση στην προώθηση ασφαλών συνεργασιών επιχειρήσεων που υποστηρίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία και ευημερία του καταναλωτή (consumer welfare) ως κεντρικός παράγοντας, επί του οποίου επικεντρώνεται το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού, εξετάζοντας παράλληλα την συνολική ευημερία της αγοράς (total welfare) και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής του μέσω της υιοθέτησης ενός «more economic approach», καθώς και, τέλος, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης σε προκλήσεις ανταγωνισμού, όπως εν γένει αλγοριθμικές συμπεριφορές που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό, φέρνοντας νέες πολύπλοκες ρυθμιστικές και νομικές προκλήσεις, που καθιστούν αναγκαία μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ενημερωμένη νομοθετική αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού. Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού αποβλέποντας στην καίρια υποστήριξη για την διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αδιάλειπτης λειτουργίας του ανταγωνιστικού μηχανισμούτης αγοράς, αλλά παράλληλα και στην προστασία και διατήρηση υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών, καλείται, σε περιόδους κρίσεων, να αποτρέψει συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιωδώς τον ανταγωνισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη επιβίωσης και οικονομικής τους ανάκαμψης. Σημείο τομής μεταξύ του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας, ως προς την δραστηριότητα των «προβληματικών» αυτών επιχειρήσεων, συνιστά, από την μία, η αποτροπή του κινδύνου αποχώρησής τους από την σχετική αγορά λόγω αφερεγγυότητας, είτε μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης με ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, και από την άλλη, η αντιστάθμιση τυχόν αντι- ανταγωνιστικών συνεπειών της εξυγιαντικής συγκέντρωσης, οι οποίες, όταν δεν συνοδεύονται από τις κατάλληλες αποδόσεις (efficiencies), και δεν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να επιφέρουν σοβαρές αλλοιώσεις των ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά, υπονομεύοντας την λειτουργική αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού. Οι εξυγιαντικές συγκεντρώσεις, άλλως το επιχείρημα περί προστασίας της «προβληματικής» επιχείρησης (Failing Firm Defense), συνιστά μία κρίσιμη τομή μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, μία εξυγιαντική συγκέντρωση αγγίζει, από την μία πλευρά, τα όρια της αναδιοργάνωσης μίας επιχείρησης, η οποία έχει επέλθει σε καθεστώς αφερεγγυότητας, χωρίς να ολοκληρώνεται η διαδικασία εκκαθάρισης με διακοπή της λειτουργίας και ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας της, και, από την άλλη πλευρά, του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, το κανονιστικό πλαίσιο του οποίου τυγχάνει ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, με οικονομικά και τεχνολογικά μέσα προς επιβίωση και οικονομική ανάκαμψη, που φαίνεται να συνιστούν εναλλακτική λύση εξυγίανσης, έναντι εκείνης της παροχής κεφαλαίων. Καθίσταται εμφανές, λοιπόν, πως η περίπτωση των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων συνιστά ένα σημείο σύζευξης και αλληλεπίδρασης των δύο νομικών κλάδων, ήτοι του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελώντας παράλληλα εξαίρεση από την υποκείμενη φιλοσοφία του ελέγχου των συγκεντρώσεων (Κανονισμός ΕΚ 139/20041). Η δυναμική αυτή καθιερώνει ένα μοτίβο σύγκλισης και ταυτόχρονα σύγκρουσης των δύο κλάδων δικαίου, καθώς έκαστος εξ αυτών εξυπηρετεί διαφορετικούς θεμελιώδεις σκοπούς, καθιστώντας κρίσιμη την διατήρηση μίας νομικής ισορροπίας. Η νομική πρακτική και νομολογία, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπαθεί να θέσει αυστηρά όρια και προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, ήτοι της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης. Βασικός στόχος του σημερινού πλαισίου ελέγχου συγκεντρώσεων, καθίσταται η έγκριση μόνο εκείνων των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην διάσωση της επιχείρησης, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της θέσης αυτών στην σχετική αγορά, την συνέχιση και τυχόν ενίσχυση του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος, καθώς και την διασφάλιση της συνεχούς παραγωγικότητας και των θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο της εν λόγω διπλωματικής εργασίας, θα εστιάσουμε στο σύνθετο πεδίο εφαρμογής των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων – άλλως της Failing Firm Defense-, διερευνώντας την αλληλοεπικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίουτου ελεύθερου ανταγωνισμού, εμπλουτιζόμενο με την παρουσίαση νομολογιακών κριτηρίων και υποθέσεων. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε τους θεμελιώδεις στόχους του νέου νομοθετικού πλαισίου του δικαίου της αφερεγγυότητας υπό τον Ν. 4738/2020, τις αρχές και προϋποθέσεις που διέπουν την προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης, καθώς και το νομικό καθεστώς των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, αναλύοντας την θεωρία της Failing Firm Defense – άλλως, της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης – κατά το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, δίνοντας έμφαση στους εφαρμοστέους κανόνες, τις κατευθυντήριες γραμμές περί οριζόντιων συγκεντρώσεων2, και τα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, και της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από την πλευρά του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Σε τελικό στάδιο, επιχειρείται, επίσης, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας και του νομικού ρόλου των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων κατά τις περιόδους οικονομικής και υγειονομικής κρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις και ιδιαιτερότητες που επέφερε η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση του ελληνικού, και όχι μόνο, χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην θεσμική εφαρμογή και άσκηση του ελέγχου συγκεντρώσεων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΔΡΑΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΙΡΗΝΗ
  • DRAKOU ANASTASIA EIRINI

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5323382

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΔΡΑΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΙΡΗΝΗ; DRAKOU ANASTASIA EIRINI. Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας: η περίπτωση της Failing Firm Defense. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323382