Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μελέτη ρυθμιστικών στοιχείων για την υπερέκφραση γονιδίων σε πρωτεοβακτηριακό φορέα κλωνοποίησης

Abstract

dc:description

Το βακτήριο Zymomonas mobilis είναι α-πρωτεοβακτήριο βιοτεχνολογικής και βιομηχανικής σημασίας, καθώς καταβολίζει απλά σάκχαρα προς παραγωγή αιθανόλης. Η τελευταία, στην περίπτωση της γλυκόζης, αγγίζει απόδοση σχεδόν ίση με τη θεωρητική. Εργαλεία που συμβάλουν στη μελέτη και γενετική τροποποίηση του Z. mobilis αναπτύσσονται συνεχώς, με σκοπό την δημιουργία στελεχών που φέρουν επιθυμητά χαρακτηριστικά όπως ανθεκτικότητα σε στρες και τοξικούς παράγοντες ή μεταβολική διεύρυνση προς καταβολισμό διαφορετικών πηγών άνθρακα και παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας και για σκοπούς ετερόλογης έκφρασης γονιδίων, μελετήθηκαν στοιχεία του ισχυρού ενδογενούς υποκινητή του Z. mobilis, αυτού του γονιδίου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης (pdc), Ppdc. Ο Ppdc, μαζί με τους Pgap και Peno – υποκινητές των γονιδίων της αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεϋδης (gap) και ενολάσης (eno) – αποτελούν υποκινητές γονιδίων του ισχυρού Entner-Doudoroff γλυκολυτικού μονοπατιού του Z. mobilis και είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι σε φορείς κλωνοποίησης για τον οργανισμό. Εφόσον η πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση αποτελεί άνω του 5% των κυτταροπλασματικών ενζύμων σε ζυμωτικά κύτταρα Z. mobilis, ο δε Ppdc είναι καλά διακριτός ανοδικά του pdc (σε αντίθεση με τον Ρgap που εδράζεται ανάμεσα σε συνοργανωμένα γονίδια) κρίθηκε χρήσιμο να μελετηθεί και κατόπιν χρησιμοποιηθεί σε φορείς υπερέκφρασης γονιδίων, σταθερούς για τον οργανισμό. Η ευρύτερη περιοχή ανοδικά του γονιδίου pdc είναι εξαιρετικά συντηρημένη ανάμεσα στα πιο παραγωγά στελέχη Z. mobilis, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της. Μεταγραφικές συντήξεις τριών διαφορετικών τμημάτων ανοδικά του pdc με το γονίδιο αναφοράς της β-γαλακτοσιδάσης (lacZ), τέτοιων που να περιλαμβάνουν: (i) μεγάλη έκταση της διαγονιδιακής περιοχής ανοδικά του pdc μαζί με δύο αδιευκρίνιστης λειτουργίας μικρές προβλεπόμενες ORFs (Ppdc500), (ii) μία εκ των δύο ORFs (Ppdc300), ή (iii) καμία εκ των ORFs (Ppdc200), και έλεγχοι ενεργότητας β-γαλακτοσιδάσης, απέδειξαν ότι τα δύο πρώτα τμήματα έχουν εφάμιλλη υψηλή ενεργότητα ενώ το τρίτο την έχει απωλέσει. Στην κοινή αλληλουχία των δύο πρώτων αναγνωρίστηκαν ασθενή στοιχεία -35 και -10 σ70 υποκινητή. Η εγγύτητα του lacZ στον κλωνοποιημένο υποκινητή φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο στην υπερέκφραση, με μέγιστη αυτήν όπου το μεταφραστικό πλαίσιο τοποθετείτο ακριβώς όπως του pdc στην αυθεντική αρχιτεκτονική της περιοχής, η δε ενεργότητα υποκινητή αυξανόταν κατά τη βακτηριακή αύξηση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ppdc300, ως η μικρότερη εκδοχή του Ρpdc με πλήρη λειτουργικότητα, φάνηκε να είναι εξαιρετικά ενεργός όχι μόνο στο Z. mobilis, όπου έγιναν τα άνω πειράματα, αλλά και στο γ-πρωτεοβακτήριο E. coli. Oι άνω Ρpdc-lacZ μεταγραφικές συντήξεις έλαβαν υποδοχή στον ευρέως φάσματος ξενιστών πλασμιδιακό φορέα pBBR1MCS, που είναι διεθνώς χρησιμοποιούμενος και αρκετά σταθερός στο Z. mobilis. Κατόπιν της διαπίστωσης της αυτάρκειας του Ppdc300, το τμήμα αυτό κλωνοποιήθηκε ανοδικά του πολυσυνδέσμου του pBBR1MCS, δημιουργώντας φορέα έτοιμο να υπερεκφράσει γονίδια με δυνατότητα κλωνοποίησης στο εγγύτερο σημείο βέλτιστης έκφρασης. Επίσης, κλωνοποιήθηκε στον εξαιρετικά σταθερό υβριδικό φορέα pJAD, που έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο και αποτελεί προϊόν σύντηξης του ενδογενούς πλασμιδίου pZA1003 του Z. mobilis NCIMB 11163 και του φορέα pBluescript, καθώς και σε ελλειμματικές εκδοχές του pJAD με καλύτερη μετασχηματιστική ικανότητα, τα pJAD1 και pJAD2 (mob+ και mob-, αντίστοιχα). Μελετώντας Ρpdc300-lacZ σύντηξη φερόμενη στο pJAD εντός του Z. mobilis, φάνηκε ότι η ενεργότητα του υποκινητή στο pJAD είναι 1,5 φορά μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτήν στο pBBR1MCS και φτάνει τις 46 φορές εν συνόλω. Για να εκτιμηθεί αν η παρατηρούμενη υπερέκφραση του lacZ οφειλόταν σε μεταγραφική δεινότητα του Ppdc ή στον αριθμό αντιγράφων των φορέων (copy number) εντός του Z. mobilis, ακολούθησε προσδιορισμός του τελευταίου. Κατ’ αρχήν, οι φορείς της οικογένειας του pJAD ποσοτικοποιήθηκαν σε ηλεκτροφόρηση και φάνηκαν να έχουν παρόμοιους αριθμούς αντιγράφων ανεξαρτήτως μεγέθους. Δευτερευόντως, οι άνω και το pBBR1MCS ποσοτικοποιήθηκαν στο Z. mobilis με μέθοδο qPCR βασιζόμενη στο γονίδιο cat (Cmr) για τους φορείς, και τα γονίδια recA και ybcH για το χρωμόσωμα και το ενδογενές πλασμίδιο pCP4.2 (EU709732) ως μάρτυρες. Φάνηκε ότι τα πλασμίδια της γενεαλογίας του pJAD και το pBBR1MCS έχουν 2 και 2,5 φορές αντιγραφικότητα σε σχέση με το χρωμόσωμα, το δε ενδογενές pCP4.2 είναι σχεδόν ίδιου αριθμού αντιγράφων με το χρωμόσωμα. Τέλος, οι Ppdc500 και Ppdc300 ελέγχθηκαν ως προς την υπερέκφραση, εκτός ενός γονιδίου αναφοράς όπως το lacZ, και βιοτεχνολογικά χρήσιμων γονιδίων εντός του Z. mobilis, όπως της ισομεράσης της φωσφορικής τριόζης (tpi) και της ενδογενούς ενδογλυκανάσης endY. Η συμβολή του πρώτου απέδειξε 13,22 φορές αύξηση της βιοχημικής ενεργότητας του ενζύμου TPI σε σχέση με τον μάρτυρα (Prof. U. Kalnenieks, προσωπική επικοινωνία) και του δεύτερου αμυδρή ενεργότητα διάσπασης κυτταρίνης σε τρυβλία καρβοξυ-μεθυλ-κυτταρίνης (CMC) και Congo red, δοκιμασίας που χρήζει επανάληψης.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΓΕΡΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ
  • GERANTONIS PROKOPIOS

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5324636

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΓΕΡΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ; GERANTONIS PROKOPIOS. Μελέτη ρυθμιστικών στοιχείων για την υπερέκφραση γονιδίων σε πρωτεοβακτηριακό φορέα κλωνοποίησης. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324636