Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ταυτοποίηση και έλεγχος ευαισθησίας μη φυματιωδών και φυματιωδών μυκοβακτηρίων με μοριακές μεθόδους

Abstract

dc:description

Η φυματίωση (tuberculosis, TB) και οι λοιμώξεις από μη φυματιώδη μυκοβακτηρίδια (non-tuberculous mycobacteria, NTM) παραμένουν σημαντικό πρόβλημα Δημόσιας Υγείας, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και στην καθημερινή εργαστηριακή πρακτική. Η έγκαιρη και αξιόπιστη διάγνωση απαιτεί τον συνδυασμό κλασικών καλλιεργητικών μεθόδων, οξεάντοχη χρώση Ziehl-Neelsen και σύγχρονων μοριακών τεχνικών, ώστε να επιτυγχάνεται ταχεία ανίχνευση και ακριβής ταυτοποίηση του είδους, καθώς και, όπου ενδείκνυται, εκτίμηση της αντοχής στα αντιφυματικά φάρμακα. Η κατανόηση της συμπεριφοράς των μεθόδων αυτών στη ρουτίνα του εργαστηρίου είναι σημαντική για τη βελτίωση της διαγνωστικής διαδικασίας και της καθημερινής ροής εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα εργασία είχε ως στόχο να εκτιμήσει την απόδοση των καλλιεργειών Löwenstein-Jensen (LJ) και BACTEC MGIT 960, της οξεάντοχης χρώσης Ziehl–Neelsen και των μοριακών δοκιμών, κυρίως της Line Probe Assay (LPA) και, σε επιλεγμένα δείγματα, του GeneXpert MTB/RIF, που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση λοιμώξεων από μυκοβακτηρίδια, καθώς και να αναλύσει αναδρομικά τα εργαστηριακά δεδομένα της περιόδου 2016-2024 με σκοπό την αποτύπωση της εξέλιξης των ετήσιων ποσοστών θετικότητας και των διακυμάνσεών τους σε σχέση με ευρύτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Αρχικά, στο πειραματικό σκέλος της μελέτης εξετάστηκαν 1.442 κλινικά δείγματα, τα οποία καλλιεργήθηκαν παράλληλα σε LJ και MGIT και υποβλήθηκαν σε οξεάντοχη χρώση Ziehl-Neelsen. Η μοριακή ταυτοποίηση με LPA εφαρμόστηκε στα δείγματα που εμφάνισαν θετική καλλιέργεια, ενώ το GeneXpert MTB/RIF χρησιμοποιήθηκε συμπληρωματικά σε ειδικές περιπτώσεις όπου απαιτούνταν ταχεία απάντηση ή υπήρχε αυξημένη κλινική υποψία. Η υγρή καλλιέργεια MGIT εμφάνισε υψηλότερη ευαισθησία ανίχνευσης, σαφώς συντομότερο χρόνο θετικοποίησης και χαμηλότερα ποσοστά επιμόλυνσης σε σχέση με τη στερεή καλλιέργεια LJ, ιδιαίτερα σε δείγματα με χαμηλό ή μέτριο μικροβιακό φορτίο. Ενώ η χρώση Ziehl-Neelsen συνέβαλε σημαντικά στην αναγνώριση δειγμάτων με υψηλό μικροβιακό φορτίο, λειτουργώντας ως συμπληρωματική εξέταση στις καλλιέργειες και τη μοριακή ανάλυση. Στη συνέχεια, η ανάλυση των ταυτοποιημένων στελεχών έδειξε ότι τα NTM ήταν συχνότερα από τα φυματιώδη μυκοβακτηρίδια, με κυρίαρχο το σύμπλεγμα Mycobacterium avium, γεγονός που αναδεικνύει ότι ένα θετικό καλλιεργητικό αποτέλεσμα για μυκοβακτηρίδια δεν αντιστοιχεί πάντα σε φυματίωση, αλλά μπορεί να αφορά NTM με διαφορετική κλινική σημασία και θεραπευτικές ανάγκες. Η χρήση LPA και, σε ειδικές περιπτώσεις, GeneXpert MTB/RIF αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη για την έγκαιρη διάκριση μεταξύ φυματιωδών και μη φυματιωδών μυκοβακτηριδίων και για τον προσανατολισμό του περαιτέρω διαγνωστικού ελέγχου. Παράλληλα, ως δεύτερο σκέλος της μελέτης πραγματοποιήθηκε αναδρομική ανάλυση της περιόδου 2016-2024. Από την ανάλυση αυτή προέκυψε ότι τα ετήσια ποσοστά θετικότητας κυμάνθηκαν γενικά στο 4-6%, με σταδιακή αύξηση μετά το 2018 και κορυφώσεις κατά τα έτη 2020 και 2022, οι οποίες φαίνεται να σχετίζονται με κοινωνικούς και υγειονομικούς παράγοντες της αντίστοιχης περιόδου. Από το 2023 παρατηρείται εκ νέου σταθεροποίηση. Η συνολική εικόνα της μελέτης δείχνει ότι η αξιόπιστη διάγνωση των λοιμώξεων από μυκοβακτηρίδια στηρίζεται στον συνδυασμό καλλιεργητικών και μοριακών μεθόδων, στη συμπληρωματική χρήση της οξεάντοχης χρώσης, καθώς και στη συστηματική παρακολούθηση των ποσοστών θετικότητας, με προσεκτική ερμηνεία των εργαστηριακών αποτελεσμάτων σε συνάρτηση με το κλινικό και επιδημιολογικό πλαίσιο. Η παρούσα εργασία αποτυπώνει τα δεδομένα των εξετάσεων για μυκοβακτηρίδια στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο του Π.Γ.Ν. «Αττικόν» κατά το χρονικό διάστημα που εξετάστηκε και μπορεί να αποτελέσει βάση για μελλοντικές μελέτες με πιο συστηματική κλινική και επιδημιολογική καταγραφή.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΗ ΜΑΡΙΑ
  • DIMITROULI MARIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5326176

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΗ ΜΑΡΙΑ; DIMITROULI MARIA. Ταυτοποίηση και έλεγχος ευαισθησίας μη φυματιωδών και φυματιωδών μυκοβακτηρίων με μοριακές μεθόδους. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5326176