Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ποταμοί στην αρχαία κλασική λογοτεχνία: από τον Μαίανδρο στον Τίβερη

Abstract

dc:description

Στην αρχαιότητα οι ποταμοί, ως θεοποιημένο στοιχείο, αλλά και ως μείζον κριτήριο για την οικονομική επιβίωση των ανθρώπων, επηρεάζουν και τη λογοτεχνική παραγωγή της εποχής, και μάλιστα με συμβολική διάσταση. Η έρευνα στην Κλασική Φιλολογία για το φυσικό περιβάλλον ολοένα αποκτά νέες διεπιστημονικές διαστάσεις, με τους μελετητές να στρέφονται σε μία «οικοκριτική» προσέγγιση των αρχαίων κειμένων, η οποία φέρνει στο φως νέα και ενδιαφέροντα πορίσματα για τη σχέση ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος. Στην παρούσα εργασία το ενδιαφέρον εστιάζει στον υδάτινο κόσμο, και συγκεκριμένα σε δύο διάσημους ποταμούς, τον Μαίανδρο και τον Τίβερη. Εκτός από τις αρχαίες γεωγραφικές μαρτυρίες διερευνώνται τα εξής ζητήματα: Τι παρότρυνε τους αρχαίους συγγραφείς να εντάξουν αυτούς τους ποταμούς ειδικά στα ποιητικά τους συγκείμενα; Δύνανται οι ποταμοί να λειτουργήσουν ως συνδετικά στοιχεία διακειμενικότητας και ειδολογικής αξιοποίησης; Μπορούμε να εντοπίσουμε εάν υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ των δύο ποταμών σχετικά με τον ιδρυματικό μύθο της Ρώμης; Το πρώτο κεφάλαιο πραγματεύεται τη σημασία του νερού στη ζωή των ανθρώπων, δίνοντας έμφαση στη λεξιλογική διερεύνηση στα αρχαία ελληνικά και λατινικά, στις διάφορες θεωρίες ποιητών και φιλοσόφων για τον θεμελιώδη ρόλο του, καθώς και στη διαχείριση των ποταμών, εξετάζοντας παράλληλα τα βασικά γεωφυσικά και θρησκευτικά γνωρίσματά τους και πώς αυτά αποτέλεσαν έρεισμα για τη λογοτεχνική αξιοποίησή τους ιδιαίτερα στη λατινική λογοτεχνία. Το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην ανάλυση του Μαιάνδρου και κυρίως στο πώς η ελικοειδής μορφή του εντάσσεται σε ποιητικές παρομοιώσεις και άλλα συμφραζόμενα, προβάλλοντας νέα μεταλογοτεχνικά νοήματα. Στο τρίτο κεφάλαιο διερευνάται η συμβολή του Τίβερη στην ιστορική πορεία της Ρώμης και στο ρωμαϊκό φαντασιακό, καθώς και η ποιητική και ειδολογική του αξιοποίηση. Γίνεται εκ του σύνεγγυς ανάγνωση και ερμηνεία ιστορικών και ποιητικών μαρτυριών (Βιργίλιος, Οράτιος, Οβίδιος, Σενέκας, Κλαυδιανός, κ.α.), που αναδεικνύουν αντίστοιχα τις ιστορικές και συμβολικές πτυχές των υπό εξέταση ποταμών, σε συνδυασμό με τις αρχαίες απεικονίσεις τους σε αρχαία νομίσματα και αγάλματα, που συμπεριλαμβάνονται στο εικονογραφικό παράρτημα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Αποστολοπούλου Ελένη
  • Apostolopoulou Eleni

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5411696

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Αποστολοπούλου Ελένη; Apostolopoulou Eleni. Ποταμοί στην αρχαία κλασική λογοτεχνία: από τον Μαίανδρο στον Τίβερη. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5411696