National and Kapodistrian University of Athens
Dietary patterns in relation to sleep quality: a molecular epidemiological analysis
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή/Υπόβαθρο: Ο ύπνος και τα διατροφικά πρότυπα αποτελούν τροποποιήσιμους παράγοντες του τρόπου ζωής με σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία· ωστόσο, η αιτιακή τους σχέση παραμένει ασαφής, εξαιτίας της σύγχυσης και της αντίστροφης αιτιότητας που χαρακτηρίζουν τις παρατηρησιακές μελέτες. Καμία ολοκληρωμένη μελέτη μενδελιανής τυχαιοποίησης δεν έχει αξιολογήσει συστηματικά τις αιτιακές επιδράσεις πολλαπλών διατροφικών προτύπων στη διάρκεια του ύπνου. Μέθοδοι: Εφαρμόστηκε πλαίσιο μενδελιανής τυχαιοποίησης δύο δειγμάτων για τη διερεύνηση των συσχετίσεων μεταξύ 38 γενετικά προβλεπόμενων διατροφικών εκθέσεων και της διάρκειας του ύπνου. Τα γενετικά εργαλεία για τα διατροφικά χαρακτηριστικά αντλήθηκαν από τη μελέτη γονιδιωματικής συσχέτισης ευρείας κλίμακας των Pirastu και συν. (2022) σε 445.779 συμμετέχοντες της UK Biobank ευρωπαϊκής καταγωγής και περιορίστηκαν στους μονονουκλεοτιδικούς πολυμορφισμούς με άμεση επίδραση στη διατροφική πρόσληψη, με λόγο διορθωμένης προς αδιόρθωτη τιμής 0,95–1,05. Οι συσχετίσεις με τη διάρκεια του ύπνου αντλήθηκαν από τη μελέτη γονιδιωματικής συσχέτισης των Dashti και συν. (2019) σε 446.118 συμμετέχοντες της UK Biobank. Η κύρια ανάλυση βασίστηκε στη μέθοδο της σταθμισμένης ως προς το αντίστροφο της διακύμανσης παλινδρόμησης (IVW), υπό μοντέλο τυχαίων επιδράσεων. Οι αναλύσεις ευαισθησίας περιελάμβαναν τη σταθμισμένη διάμεσο, τον εκτιμητή βασισμένο στην επικρατούσα τιμή (MBE) και την παλινδρόμηση MR-Egger. Η ετερογένεια αξιολογήθηκε με τα στατιστικά Q του Cochran και I², ενώ η κατευθυντική πλειοτροπία εκτιμήθηκε μέσω του ελέγχου της τεταγμένης επί την αρχή της MR-Egger. Για τον εντοπισμό συσχετίσεων σε επίπεδο γονιδίου μεταξύ των διατροφικών εκθέσεων και της διάρκειας του ύπνου εφαρμόστηκε η μέθοδος cis-μενδελιανής τυχαιοποίησης MR-Link2. Αποτελέσματα: Από τις 38 διατροφικές εκθέσεις, οι 36 διατήρησαν έγκυρα γενετικά εργαλεία μετά τον έλεγχο ποιότητας. Όλα τα εργαλεία είχαν τιμές της στατιστικής F μεγαλύτερες του 10, με εύρος 29,72–171,34. Πέντε διατροφικές εκθέσεις εμφάνισαν σημαντικές συσχετίσεις κατά IVW με τη διάρκεια του ύπνου (p < 0,05). Η γενετικά προβλεπόμενη κατανάλωση υγιεινής τροφής έδειξε την ισχυρότερη συσχέτιση με μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου (β = 0,165 SD, περίπου 10,9 λεπτά· 95% ΔΕ: 0,033–0,297· p = 0,014), επιβεβαιωμένη σε όλες τις αναλύσεις ευαισθησίας (σταθμισμένη διάμεσος p < 0,001· MBE p = 0,005· MR-Egger p = 0,030), χωρίς ένδειξη κατευθυντικής πλειοτροπίας (τεταγμένη MR-Egger p = 0,146). Η κατανάλωση αλκοόλ (β = 0,170, p = 0,030) και η κατανάλωση σαμπάνιας ή λευκού οίνου (β = 0,758, p = 0,048) συσχετίστηκαν με μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου, με μερική υποστήριξη από τη μέθοδο της σταθμισμένης διαμέσου. Η κατανάλωση μη λιπαρών ψαριών (β = 0,714, p = 0,034) και η κατανάλωση νερού (β = −0,055, p = 0,013) εμφάνισαν σημαντικές συσχετίσεις κατά IVW, οι οποίες όμως δεν επιβεβαιώθηκαν από τις αναλύσεις ευαισθησίας. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές συσχετίσεις για τις υπόλοιπες 31 εκθέσεις, συμπεριλαμβανομένων του καφέ, του τσαγιού, της συνολικά υγιεινής διατροφής και της κατανάλωσης πρόσθετου αλατιού. Η ανάλυση MR-Link2 ανέδειξε 83 σημαντικές συσχετίσεις γονιδίου–έκθεσης–έκβασης σε 17 διατροφικές εκθέσεις, με τη συμμετοχή 50 μοναδικών γονιδίων σε 27 γονιδιωματικούς τόπους. Η περιοχή APOE/TOMM40 (19q13) ήταν ο πιο επαναλαμβανόμενος τόπος, συσχετιζόμενη με πέντε διατροφικές εκθέσεις. Οι τόποι FTO (16q12) και SIX3 (2p21) συσχετίστηκαν ο καθένας με τρεις εκθέσεις. Το γονίδιο TEF (22q13), ένας μεταγραφικός παράγοντας ελεγχόμενος από το κιρκάδιο ρολόι, αναγνωρίστηκε ως το μοναδικό σήμα MR-Link2 για τη συνολικά υγιεινή διατροφή. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη παρέχει γενετικές ενδείξεις συμβατές με αιτιακή επίδραση της κατανάλωσης υγιεινής τροφής στην αύξηση της διάρκειας του ύπνου, με ισχυρή επιβεβαίωση σε πολλαπλές αναλύσεις ευαισθησίας. Οι συσχετίσεις της κατανάλωσης αλκοόλ και σαμπάνιας ή λευκού οίνου με μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου έλαβαν μερική μόνο υποστήριξη, ενώ οι συσχετίσεις της κατανάλωσης μη λιπαρών ψαριών και νερού δεν επιβεβαιώθηκαν. Η ανάλυση MR-Link2 ανέδειξε βιολογικά εύλογες συσχετίσεις σε επίπεδο γονιδίου, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής APOE/TOMM40 ως επαναλαμβανόμενου πλειοτροπικού τόπου και του κιρκάδιου γονιδίου TEF ως πιθανού διαμεσολαβητή της σχέσης διατροφής–ύπνου. Τα ευρήματα αυτά επεκτείνουν την παρατηρησιακή βιβλιογραφία, παρέχοντας γενετικές ενδείξεις για αιτιακή κατεύθυνση από τα διατροφικά πρότυπα προς τη διάρκεια του ύπνου, και αναδεικνύουν συγκεκριμένα γενετικά μονοπάτια που χρήζουν περαιτέρω μηχανιστικής διερεύνησης. Στους κύριους περιορισμούς περιλαμβάνονται η σημαντική επικάλυψη δειγμάτων μεταξύ των μελετών γονιδιωματικής συσχέτισης έκθεσης και έκβασης, ο περιορισμός σε πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής και η εξάρτηση από αυτοαναφερόμενη διάρκεια ύπνου.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Παπιγγιώτης Γεώργιος
- Papingiotis Georgios
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5412890