Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Βαθμονόμηση και αξιολόγηση αβεβαιοτήτων σε διαδικασίες πειραματικής δοσιμετρίας με χρήση EBT4 φιλμ και επίπεδου σαρωτή για κλινικές εφαρμογές Ακτινοθεραπείας

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Τα ραδιοχρωμικά film αποτελούν ένα αξιόπιστο δοσιμετρικό εργαλείο στην εξωτερική ακτινοθεραπεία και στον ποιοτικό έλεγχο κλινικών εφαρμογών. Το GafChromic EBT4 film (Ashland Inc, ΗΠΑ), το πιο σύγχρονο μοντέλο της σειράς EBT, σε συνδυασμό με επίπεδο σαρωτή (flatbed scanner) για την ανάγνωσή του χρησιμοποιείται εκτενώς στην κλινική δοσιμετρία. Ο χαρακτηρισμός και η εκτίμηση όλων των αβεβαιοτήτων που αφορούν αυτές τις εφαρμογές είναι απαραίτητες διαδικασίες για την βελτιστοποίηση του πρωτοκόλλου δοσιμετρίας και εξαγωγή των πλέον αξιόπιστων αποτελεσμάτων. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η βαθμονόμηση των GafChromic EBT4 film και ο χαρακτηρισμός των EPSON scanner V850 και V750. Μέσω της εξαγωγής της καμπύλης δόσης-απόκρισης, χαρακτηρισμού μιας σειράς φαινομένων και κλινικής εφαρμογής τους πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση και σύγκριση δοσιμετρικών πρωτοκόλλων για δύο scanners στα πλαίσια της δοσιμετρίας με ραδιοχρωμικά film. Μέθοδοι και Εξοπλισμός: Η εξαγωγή μετρήσεων πραγματοποιήθηκε ψηφιοποιώντας EBT4 film χρησιμοποιώντας τους scanner V850 και V750. Το λογισμικό ImageJ αξιοποιήθηκε για την ανάλυση και απόσπαση αποτελεσμάτων μέσω των σαρώσεων. Όλες οι απαραίτητες ακτινοβολήσεις των film πραγματοποιήθηκαν σε βαθμονομημένο κλινικό γραμμικό επιταχυντή ποιότητας φωτονίων 6MV. Καμπύλες βαθμονόμησης των EBT4 film σε διάφορα χρονικά διαστήματα εξήχθησαν και για τους δύο scanners στο κόκκινο κανάλι, με χορηγούμενες δόσεις μεταξύ 0-15Gy. Τα φαινόμενα Πλευρική Ανομοιόμορφη Απόκριση (Lateral Response Artifact: LRA), κατεύθυνση σάρωσης (scanning orientation), επίδραση χρόνου προθέρμανσης του σαρωτή (warm-up effect), επίπεδα θορύβου του σαρωτή (scanner noise), επίδραση της πηγής φωτός του σαρωτή στο film (influence of scanner lamp on film) και επιρροή του φυσικού φωτός στην σάρωση των film (ambient light contamination), αξιολογήθηκαν πλήρως στα πλαίσια χαρακτηρισμού εξαρτήσεων στην απόκριση και για τους δύο scanners. Παράλληλα, με βοήθεια κατάλληλου λογισμικού πραγματοποιήθηκε και βαθμονόμηση με βάση και τα τρία κανάλια. Αναπτύχθηκε ολοκληρωμένο δοσιμετρικό πρωτόκολλο και εκτιμήθηκαν οι σχετικές πειραματικές αβεβαιότητες, το οποίο εφαρμόστηκε πιλοτικά σε φιλμ που ακτινοβολήθηκαν σε δόσεις αναφοράς (τετράγωνα πεδία) και κλινικά πλάνα στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας μέσα σε κατάλληλο ομοίωμα. Η ανάλυση και σύγκριση με την υπολογισμένη δόση έγινε με τη βοήθεια του λογισμικού Radiochromic.com. Αποτελέσματα: Οι καμπύλες βαθμονόμησης έδειξαν πως ο scanner V750 παρουσιάζει υψηλότερη δοσιμετρική ευαισθησία καθώς για την ίδια δόση μετρά μεγαλύτερη oπτική πυκνότητα. Η βαθμίδα των καμπυλών δόσης απόκρισης είναι μεγαλύτερη και οι συντελεστές βαθμονόμησης πιο χαμηλοί. Το LRA και η κατεύθυνση σάρωσης (scanning orientation effect) βρέθηκαν να έχουν ισχυρότερη επίδραση στον V850, με την μέγιστη απόκλιση στο πρώτο να παρατηρείται στα 2Gy (-6%) και στο δεύτερο στα 8Gy (13,3%). Η επίδραση του χρόνου προθέρμανσης του σαρωτή (warm-up effect) βρέθηκε αμελητέα για το νεότερο μοντέλο και έντονη στον V750, με την απόκλιση σε όρους δόσης από τη πρώτη σάρωση να ανέρχεται έως το 1,4%. Τα επίπεδα θορύβου βρέθηκαν να είναι υψηλότερα στον V750 κυρίως από τα 3Gy και μετά, ενώ η άμεση επιρροή της πηγής φωτός του scanner V850 στο film, μηδαμινή. Το ambient light contamination effect βρέθηκε να μην έχει σημαντική επίδραση πάνω στις μετρήσεις και των δύο scanner. Τα δοσιμετρικά αποτελέσματα και τα προφίλ δόσης που προέκυψαν στην κλινική εφαρμογή, έδειξαν αρχικά αδιαμφισβήτητη υπεροχή του V750, καθώς παρουσίασαν εξαιρετική ακρίβεια με τα δεδομένα του TPS, με αποκλίσεις χαμηλότερες του 1% σε αντίθεση με του V850 που ανέρχονταν στο 2%, στα film που ακτινοβολήθηκαν σε δόσεις αναφοράς (τετράγωνο πεδίο). Παρόμοια συμπεριφορά παρατηρήθηκε και στα ακτινοβολημένα film με κλινικά πλάνα στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας, με τις αποκλίσεις στον V850 να αγγίζουν το 10%. Ωστόσο ύστερα από διορθώσεις ως προς το LRA τα αποτελέσματα του V850 βελτιώθηκαν σε υψηλό βαθμό και έδειξαν παραπλήσια συμπεριφορά με του V750. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη ανέπτυξε ολοκληρωμένο πρωτόκολλο δοσιμετρίας με την συνολική πειραματική αβεβαιότητα να μην ξεπερνά το ±2%. Παράλληλα πραγματοποιήθηκε βαθμονόμηση EBT4 film, καθώς και αξιολόγηση της επίδρασης μιας σειράς φαινομένων στην απόκριση των σαρωτών V850 και V750. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως και οι δύο scanners δύναται να ανταπεξέλθουν εξίσου ικανά στα πλαίσια της δοσιμετρίας με ραδιοχρωμικά film δίνοντας αξιόπιστα και κλινικά αποδεκτά αποτελέσματα, υπό την προϋπόθεση πως θα τηρηθούν και θα ακολουθηθούν ορισμένες διαδικαστικές πρακτικές.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Λιακόπουλος Νικόλαος
  • Liakopoulos Nikolaos

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5412898

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Λιακόπουλος Νικόλαος; Liakopoulos Nikolaos. Βαθμονόμηση και αξιολόγηση αβεβαιοτήτων σε διαδικασίες πειραματικής δοσιμετρίας με χρήση EBT4 φιλμ και επίπεδου σαρωτή για κλινικές εφαρμογές Ακτινοθεραπείας. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5412898