National and Kapodistrian University of Athens
Negotiating Humanitarian Access in Protracted Armed Conflicts
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα διατριβή εξετάζει τις διαπραγματεύσεις για ανθρωπιστική πρόσβαση στη Λωρίδα της Γάζας κατά το διάστημα από τον Οκτώβριο 2023 έως τον Οκτώβριο 2025. Ως βασικό θεωρητικό εργαλείο επιλέγεται η θεωρία της διαπραγμάτευσης βάσει αρχών (principled negotiation), όπως αναπτύχθηκε από τους Fisher, Ury και Patton στο έργο Getting to Yes. Το κεντρικό ερευνητικό ερώτημα αφορά το σε ποιο βαθμό το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης βάσει αρχών μπορεί να ερμηνεύσει τη δυναμική των διαπραγματεύσεων για ανθρωπιστική πρόσβαση στη Γάζα, ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονη ασυμμετρία ισχύος, συνεχιζόμενες πολεμικές επιχειρήσεις και σκόπιμη εργαλειοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας ως πολιτικού μέσου πίεσης. Η διατριβή υιοθετεί ποιοτική μεθοδολογία μελέτης περίπτωσης και βασίζεται σε δημόσια διαθέσιμες πηγές, όπως εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών, δημοσιεύσεις ανθρωπιστικών οργανώσεων, έγγραφα πολιτικής και σχετική ακαδημαϊκή βιβλιογραφία. Η ανάλυση οργανώνεται χρονολογικά σε τέσσερις φάσεις της σύγκρουσης και, ταυτόχρονα, διακρίνει τη διαπραγμάτευση σε τρία επίπεδα: το στρατηγικό, το επιχειρησιακό και το επίπεδο της πρώτης γραμμής, ακολουθώντας το αναλυτικό σχήμα του εγχειριδίου ανθρωπιστικών διαπραγματεύσεων των Mancini-Griffoli και Picot. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το πλαίσιο της διαπραγμάτευσης βάσει αρχών διαθέτει ουσιαστική, αλλά τελικά περιορισμένη ερμηνευτική αξία για την περίπτωση της Γάζας. Βασιζόμενη στις τέσσερις κεντρικές αρχές του μοντέλου, διαχωρισμός των ανθρώπων από το πρόβλημα, εστίαση στα συμφέροντα και όχι στις θέσεις, δημιουργία επιλογών αμοιβαίου οφέλους και προσφυγή σε αντικειμενικά κριτήρια, η ανάλυση εξηγεί γιατί επιτεύχθηκαν προσωρινές συμφωνίες τον Νοέμβριο 2023 και τον Ιανουάριο 2025, όταν τα συμφέροντα των αντιμαχόμενων πλευρών και των μεσολαβητών συνέπεσαν σε στενά αλλά ουσιαστικά παράθυρα συμβιβασμού. Παράλληλα, αναδεικνύεται ότι οι πολυδιάστατες συμφωνίες για εκεχειρία, που συνέδεαν την ανθρωπιστική πρόσβαση με την απελευθέρωση ομήρων και τις ανταλλαγές κρατουμένων, παρήγαγαν καλύτερα αποτελέσματα από στενές, μονοθεματικές διεκδικήσεις. Ωστόσο, η εργασία αναδεικνύει τέσσερις θεμελιώδεις δομικούς περιορισμούς της θεωρίας. Οι ανθρωπιστικοί φορείς στερούνταν ουσιαστικής εναλλακτικής στη διαπραγμάτευση (BATNA), η πρόσβαση χρησιμοποιήθηκε κατ’ επανάληψη ως πολιτικό διαπραγματευτικό χαρτί αντί να αντιμετωπίζεται ως κατοχυρωμένο δικαίωμα των αμάχων, το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο προσέφερε κυρίως κανονιστική γλώσσα χωρίς αντίστοιχη δεσμευτική ισχύ, και η κλιμάκωση στη Γάζα αποδείχθηκε βαθιά δομική, άρα μη αντιμετωπίσιμη μόνο με τεχνικές διαλόγου. Η διατριβή καταλήγει ότι η διαπραγμάτευση βάσει αρχών αποτελεί μερικό και υπό όρους χρήσιμο αναλυτικό εργαλείο: αποτυπώνει με σαφήνεια τι μπορούν να επιτύχουν ικανοί διαπραγματευτές εντός ενός περιορισμένου περιβάλλοντος δράσης, αλλά δεν επαρκεί για να εξηγήσει τις ευρύτερες δομές πολιτικής βούλησης και ισχύος που καθορίζουν αν αυτό το περιβάλλον υπάρχει.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αθανασόπουλος Κωνσταντίνος
- Athanasopoulos Konstantinos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, English, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5413399