National and Kapodistrian University of Athens
ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ(ΙΣΤΟΡΙΚΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ)
Abstract
dc:descriptionΗ παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΓΚΙΑΦΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
- GKIAFIS IOANNIS
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5413926