Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των εθελοντών στις ανθρωπιστικές κρίσεις. Η περίπτωση παροχής ψυχοκοινωνικής βοήθειας στους πληγέντες

Abstract

dc:description

Η παρούσα εργασία εξετάζει την αποτελεσματικότητα των εθελοντών στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών κρίσεων, με την ειδικότερη εστίαση στην παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών (εφεξής αναφερόμενες ως 'κρίσεις στο πεδίο'). Η ραγδαία αύξηση των ακραίων φαινομένων, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κλιματική αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη και έχει μεταβάλει το πεδίο της διαχείρισης κινδύνου, αναδεικνύοντας τις τεράστιες πιέσεις που δέχεται το σύστημα πολιτικής προστασίας. Δεδομένης της αδυναμίας των κρατικών μηχανισμών να ανταποκριθούν έγκαιρα και αποτελεσματικά στις σύγχρονες, πολύπλοκες κρίσεις κατά τις πρώτες, κρίσιμες ώρες της διάσωσης, όπου οι τοπικές υποδομές καταρρέουν και η γραφειοκρατία συχνά καθυστερεί την επίσημη ανταπόκριση, η έρευνα εξετάζει τον βαθμό στον οποίο η άτυπη, αυθόρμητη δράση των πολιτών μπορεί να σταθεροποιήσει ψυχολογικά τους επιζώντες. Η τοπική αλληλεγγύη είναι ο βασικός πυλώνας του εθελοντισμού που απορροφά το αρχικό σοκ των όσων έχουν πληγεί, και επαναφέρει ένα βασικό αίσθημα ασφάλειας ενώ αποτρέπει και την πλήρη κοινωνική και ψυχική αποδιοργάνωση. Στο πρώτο σκέλος, αναλύεται η θεωρητική και πρακτική εφαρμογή των Πρώτων Βοηθειών Ψυχικής Υγείας ως το κατεξοχήν εργαλείο που χρησιμοποιείται κατά τις κρίσιμες στιγμές της καταστροφής, δείχνοντας ότι δεν αρκεί απλά η υλική υποστήριξη στις κρίσεις. Εφαρμόζοντας πρακτικές γείωσης και το πρωτόκολλο «Κοιτάζω, Ακούω, Διασυνδέω», και σεβόμενοι τον κανόνα της Μη Πρόκλησης Βλάβης, βοηθούν τους επιζώντες να σταθεροποιηθούν νευρολογικά. Μέσα από την κοινωνιολογική προσέγγιση της ευαλωτότητας, εξετάζονται τα πρωτόκολλα παρέμβασης για παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία, καθώς οι καταστροφές δεν πλήττουν με τον ίδιο τρόπο όλα τα άτομα . Η αξιολόγηση των ερευνητικών δεδομένων επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα των εθελοντών μέσα από την έγκαιρη παρέμβαση και η ενθάρρυνση της κοινωνικής συμμετοχής εντός των καταυλισμών που αποτρέπουν την ιδρυματοποίηση και άρα αναστέλλουν την ανάπτυξη εκμαθημένης αβοηθητότητας λειτουργώντας έτσι προστατευτικά απέναντι στη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (PTSD). Ωστόσο, η διατριβή αναδεικνύει τα σοβαρά προβλήματα της μη εποπτευόμενης δράσης και της απουσίας αυστηρών κλινικών ορίων. Αναλύεται εκτενώς το κόστος που έχει η φροντίδα, όπως εκφράζεται μέσω της επαγγελματικής εξουθένωσης και της κόπωσης συμπόνιας. Αυτά συνεπώς οδηγούν σε κρίσιμα επιχειρησιακά λάθη και σε φαινόμενα ακόμη εγκατάλειψης των ωφελούμενων από πλευράς των διασωστών, προκαλώντας στα άτομα που έχουν πληγεί ένα βαθύ δευτερογενές τραύμα το οποίο κλονίζει την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς και στις πολιτικές πρακτικές. Η εργασία ολοκληρώνεται με πρακτικές προτάσεις για την καλύτερη θεσμική οργάνωση απέναντι στις κρίσεις, με στόχο να μην εκλαμβάνεται και αντιμετωπίζεται ο εθελοντισμός ως εμπόδιο αλλά να μπορεί να συμπεριληφθεί στον εθνικό σχεδιασμό. Προτείνεται η δημιουργία ειδικών Κέντρων Υποδοχής Εθελοντών ασφαλείς ζώνες, προκειμένου να ελέγχεται η προσέλευση πολιτών και η στρατηγική βασικής εκπαίδευσης των πολιτών από τους Δήμους πριν συμβεί η καταστροφή. Μέσω αυτής της προετοιμασίας σε ήρεμες περιόδους οι εθελοντές εφοδιάζονται με τα απαραίτητα φίλτρα ώστε να μπορούν να συνεισφέρουν σωστά στο πλαίσιο της ψυχοκοινωνικής παρέμβασης. Τέλος, τονίζεται η ανάγκη να δημιουργηθεί ένα ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο το οποίο θα προστατεύει νομικά όσους προσφέρουν βοήθεια με καλή πρόθεση, μειώνοντας τον φόβο για μελλοντικές αστικές καταφυγές στο δικαστήριο. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ουσιαστική προστασία τόσο των επιζώντων όσο και των ανθρώπων που σπεύδουν να τους στηρίξουν,βοηθώντας τελικά τις κοινότητες να αναπτύξουν συλλογική ανθεκτικότητα.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Αντωνοπούλου Κωνσταντίνα
  • Antonopoulou Konstantina

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek, English

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5414186

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Αντωνοπούλου Κωνσταντίνα; Antonopoulou Konstantina. Αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των εθελοντών στις ανθρωπιστικές κρίσεις. Η περίπτωση παροχής ψυχοκοινωνικής βοήθειας στους πληγέντες. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5414186