National and Kapodistrian University of Athens
Η οφθαλμολογία υπό το φως των παπύρων της ελληνορωμαϊκής και βυζαντινής εποχής
Abstract
dc:descriptionΗ οφθαλμολογική πρακτική, όπως αποτυπώνεται στους παπύρους της ελληνορωμαϊκής και βυζαντινής εποχής, μπορεί να θεωρηθεί ως μία πρώιμη μορφή του επιστημονικού κλάδου που σήμερα ονομάζουμε οφθαλμολογία. Μέσα από τη συστηματική μελέτη και τη σταχυολόγηση των παπυρικών πηγών διαφαίνεται η σταδιακή διαμόρφωση μιας εμπειρικής αλλά και μεθοδικής προσέγγισης των αρχαίων ιατρών στη διάγνωση και τη θεραπεία των παθήσεων των οφθαλμών. Οι πηγές αυτές μαρτυρούν ότι ο άνθρωπος της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου δεν αντιμετώπιζε την ασθένεια ως μοιραίο γεγονός, αλλά επιχειρούσε, μέσω της παρατήρησης, της εμπειρίας και της λογικής σκέψης, να κατανοήσει και να θεραπεύσει τα προβλήματα της υγείας του. Αν και ο όρος «οφθαλμολογία» καθιερώνεται ως επιστημονικός όρος μόλις τον 18ο αιώνα, η χρήση του στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας κρίνεται αναγκαία, προκειμένου να δηλωθεί ένα ευρύ σύνολο ιατρικών πρακτικών και θεωρητικών προσεγγίσεων που αφορούν αποκλειστικά τις παθήσεις των οφθαλμών στην αρχαιότητα και στο Βυζάντιο. Στην παρούσα μελέτη επιχειρώ, αρχικά, να διασαφηνίσω τη σημασία και τον ρόλο του ιατρού στην ελληνορωμαϊκή και βυζαντινή εποχή. Στη συνέχεια, εξετάζω τις οφθαλμικές νόσους όπως αυτές καταγράφονται στους παπύρους, με στόχο την κατανόηση των συμπτωμάτων τους και των θεραπευτικών μεθόδων που εφαρμόζονταν. Οι παπυρολογικές μαρτυρίες συγκρίνονται συστηματικά με ιατρικές πραγματείες σημαντικών συγγραφέων, από την κλασική αρχαιότητα έως τη βυζαντινή περίοδο. Επιπλέον, καταγράφονται τόσο οι συντηρητικές μέθοδοι θεραπείας όσο και τα βασικά χειρουργικά εργαλεία που χρησιμοποιούνταν στις οφθαλμολογικές επεμβάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η νόσος του τραχώματος, η οποία περιγράφεται τόσο στις νεότερες οφθαλμολογικές πραγματείες όσο και στα αρχαία κείμενα. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται μια αξιοσημείωτη συνέχεια στην κατανόηση των παθήσεων των οφθαλμών. Τέλος, οφείλω να διευκρινίσω ότι η επιλογή και η ανάλυση του υλικού της παρούσας εργασίας έγινε με γνώμονα την ανάδειξη της σταδιακής διαμόρφωσης της οφθαλμολογίας υπό το φως των παπυρικών μαρτυριών, κυρίως από το 323 π.Χ. έως το 1453 μ.Χ. Παρότι, πρόκειται για ένα εκτεταμένο χρονολογικό πλαίσιο, οι αναφορές σε οφθαλμολογικά προβλήματα και θεραπείες στους παπύρους είναι σχετικά περιορισμένες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του σταφυλώματος, μιας πάθησης που έχει μελετηθεί εκτενώς από τον Γαληνό, τον Παύλο τον Αιγινήτη και άλλους ιατρούς της αρχαιότητας, αλλά απαντά σπάνια στις παπυρικές πηγές και κυρίως από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και εξής. Συνεπώς, η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται πρωτίστως στη μελέτη των οφθαλμολογικών πρακτικών όπως αυτές τεκμηριώνονται στους παπύρους της ελληνορωμαϊκής και βυζαντινής εποχής.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Αβραμοπούλου Θεώνη
- Avramopoulou Theony
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5416148