Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Από την Ανατολή στη Δύση: Η συμβολή των Μικρασιατών προσφύγων στη συγκρότηση της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής.

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία αποσκοπεί στην εις βάθος διερεύνηση των καθοριστικών παραγόντων που συνέβαλαν στη διαμόρφωση και εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής του ελληνικού κράτους από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και τη δεκαετία του 1930. Το επίκεντρο της ανάλυσης εντοπίζεται στη μελέτη της ελληνικής εκπαίδευσης στη Μικρά Ασία έως το 1922 και, κυρίως, στις πολυσχιδείς αλλαγές που επέφερε η Μικρασιατική Καταστροφή στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας κατά τη μεσοπολεμική περίοδο. Η εργασία εξετάζει τις δομές, τα χαρακτηριστικά και τη βαθιά πολιτισμική σημασία της μικρασιατικής ελληνικής παιδείας εντός του πλαισίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο η εκπαίδευση λειτούργησε ως μέσο ενδυνάμωσης της εθνικής συνείδησης και διατήρησης της ελληνικής πολιτισμικής ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις απώλειες που υπέστη η μικρασιατική παιδεία μετά το 1922, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου και πολιτισμικού κεφαλαίου όσο και ως προς την απώλεια σημαντικών εκπαιδευτικών θεσμών, σχολείων και κοινοτικών δομών. Ωστόσο, σημειώνεται, σύμφωνα με σχετική επισήμανση, ότι ελληνικά σχολεία συνέχισαν – και συνεχίζουν – να λειτουργούν σε πόλεις όπως η Σμύρνη, γεγονός που προσφέρει έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα άξονα για περαιτέρω μελέτη της ιστορικής συνέχειας της ελληνικής εκπαίδευσης στη διασπορά. Η καταγραφή και συστηματική μελέτη αυτής της επιβίωσης και συνέχειας καθιστούν την παρούσα εργασία πρωτότυπη και χρήσιμη για τη μελλοντική έρευνα. Κεντρικό ερώτημα της μελέτης αποτελεί η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η προσφυγική εμπειρία συνέβαλε στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής και πρακτικής του ελληνικού κράτους, με ιδιαίτερη έμφαση στις διαδικασίες ένταξης των προσφύγων και κυρίως των παιδιών τους στο εθνικό σχολικό σύστημα. Εξετάζονται οι διοικητικές, παιδαγωγικές και γλωσσικές προσαρμογές που υιοθετήθηκαν ώστε να ανταποκριθεί το εκπαιδευτικό σύστημα στις ανάγκες της μαζικής εισροής περίπου 1.200.000 προσφύγων, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από διαφορετικά πολιτισμικά και γλωσσικά περιβάλλοντα. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάλυσης, υπογραμμίζεται ο ρόλος της εκπαίδευσης ως βασικού εργαλείου κοινωνικής ένταξης, εξισορρόπησης των κοινωνικών ανισοτήτων και διατήρησης της πολιτισμικής ταυτότητας των προσφύγων. Παράλληλα, η εργασία αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετώπισε το ελληνικό κράτος, όπως η έλλειψη υλικοτεχνικών υποδομών, η ανάγκη για κατάλληλα καταρτισμένο εκπαιδευτικό προσωπικό και οι θεσμικές αλλαγές που απαιτήθηκαν για την προσαρμογή στις νέες συνθήκες. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στην ιστορική-ερμηνευτική ανάλυση, με αξιοποίηση τόσο πρωτογενών πηγών (αρχεία φιλεκπαιδευτικών συλλόγων, κρατικά έγγραφα, απομνημονεύματα, εφημερίδες της εποχής) όσο και εκτενούς δευτερογενούς βιβλιογραφίας σχετικής με την εκπαίδευση στον ελλαδικό και μικρασιατικό χώρο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συγκριτική προσέγγιση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας πριν και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, προκειμένου να εντοπιστούν οι τομές και οι συνέχειες στις δομές και στις ιδεολογικές κατευθύνσεις της εκπαίδευσης. Η εργασία φιλοδοξεί να συμβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση των σύνθετων και μακροχρόνιων επιπτώσεων της Μικρασιατικής Καταστροφής στο πεδίο της ελληνικής εκπαίδευσης. Μέσα από την εστίαση στην ένταξη των προσφύγων στο σχολείο και τη διαχείριση της εκπαιδευτικής πολιτικής σε περιόδους κρίσης και μετάβασης, επιδιώκεται να αναδειχθούν κρίσιμες πτυχές της ιστορικής πορείας του ελληνισμού, με έμφαση στην πολιτισμική ανθεκτικότητα, τη διαμόρφωση μορφωτικών αντιλήψεων και τη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Μασούρα Μυρσίνη
  • Masoura Myrsini

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5420275

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Μασούρα Μυρσίνη; Masoura Myrsini. Από την Ανατολή στη Δύση: Η συμβολή των Μικρασιατών προσφύγων στη συγκρότηση της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής.. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5420275