Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Μουσική και κοχλιακά εμφυτεύματα

Abstract

dc:description

Εισαγωγή: Η μουσική αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητας της ζωής του ατόμου, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ψυχοσυναισθηματική ισορροπία, την κοινωνική δραστηριότητα και την πολιτισμική ταυτότητά του. Η αντίληψη της μουσικής από χρήστες κοχλιακών εμφυτευμάτων (ΚΕ) συνιστά μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Ο τεχνολογικός σχεδιασμός τους εστιάζει αποκλειστικά στη μετάδοση αδρών χρονικών πληροφοριών εις βάρος της φασματικής ανάλυσης. Παρότι τα σύγχρονα ΚΕ αποκαθιστούν εντυπωσιακά την κατανόηση της ομιλίας παραμένουν σημαντικά εμπόδια στην επεξεργασία των πολύπλοκων δομικών στοιχείων των σημάτων που απαιτεί η μουσική. Η παρούσα διπλωματική εργασία στοχεύει στην διερεύνηση της μουσικής αντίληψης (διάκριση ρυθμού, τόνου, ηχοχρώματος), την υποκειμενική εκτίμηση (ποιότητα, συναισθηματική ανταπόκριση), τη νευροφυσιολογική διερεύνηση (αντικειμενική μέτρηση μέσω EEG) σε άτομα με ΚΕ, προκειμένου να χαρτογραφηθεί η σύγχρονη κλινική πραγματικότητα. Μεθοδολογία: Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, διενεργήθηκε δομημένη αφηγηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση, με αναζήτηση σε διεθνείς βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus, Web of Science, PsycINFO) για τη χρονική περίοδο από τον Ιανουάριο του 2000 έως τον Φεβρουάριο του 2026. Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν πρωτογενείς κλινικές και πειραματικές μελέτες που αξιολογούν τη μουσική αντίληψη μέσω πολλών παραμέτρων. Ειδικότερα, εξετάστηκαν έρευνες που χρησιμοποιούν σταθμισμένες ψυχοακουστικές δοκιμασίες, ερωτηματολόγια αυτοαξιολόγησης (PROMs) για την καταγραφή της υποκειμενικής ικανοποίησης, καθώς και σύγχρονες τεχνικές καταγραφής της εγκεφαλικής δραστηριότητας (όπως το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα - EEG, τα Φλοιϊκά Ακουστικά Προκλητά Δυναμικά - CAEPs, η Mismatch Negativity - MMN και η λειτουργική εγγύς υπέρυθρη φασματοσκοπία - fNIRS). Αποτελέσματα: Τα ερευνητικά ευρήματα φανερώνουν ότι οι χρήστες ΚΕ διατηρούν από ικανοποιητικό, έως και φυσιολογικό βαθμό, την ικανότητα αντίληψης του ρυθμού, χάρη στην επιτυχή μετάδοση του χρονικού περιβλήματος του ήχου. Παρουσιάζουν σοβαρά ελλείμματα στη διάκριση του τονικού ύψους, της μελωδίας και του ηχοχρώματος, εξαιτίας της απουσίας πληροφοριών λεπτής χρονικής δομής και της αλληλοεπικάλυψης των ηλεκτρικών πεδίων στον κοχλία. Η υποκειμενική αντίληψη της μουσικής συχνά περιγράφεται ως «μεταλλική» ή «επίπεδη», αν και ένα σημαντικό ποσοστό χρηστών, ιδιαίτερα όσοι διαθέτουν μουσικό υπόβαθρο, εξακολουθεί να αντλεί συναισθηματική ευχαρίστηση. Σε νευροφυσιολογικό επίπεδο, οι φλοιϊκές αποκρίσεις (όπως το MMN) στα φασματικά χαρακτηριστικά της μουσικής καταγράφονται αισθητά υποτονικές, με μειωμένο πλάτος και καθυστερημένους λανθάνοντες χρόνους, επιβεβαιώνοντας την αδυναμία αυτόματης ανίχνευσης των μουσικών μεταβολών. Επίσης, παρατηρούνται και φαινόμενα διατροπικής νευροπλαστικότητας (cross-modal plasticity). Συζήτηση: Οι χαμηλές μουσικές επιδόσεις οφείλονται πρωτίστως στον τεχνολογικό συμβιβασμό (trade-off) μεταξύ ομιλίας και μουσικής. Για τον λόγο αυτό, καταγράφεται ετερογένεια μεταξύ των χρηστών, η οποία αποδίδεται στην αλληλεπίδραση των κατασκευαστικών ορίων της συσκευής, βιολογικών παραγόντων (ηλικία εμφύτευσης, διάρκεια κώφωσης) και γνωστικού/βιωματικού υποβάθρου. Στο πλαίσιο αυτό, η δομημένη μουσική εκπαίδευση, και η αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, όπως η παιγνιοποίηση (gamification), φαίνεται να αποτελούν κρίσιμες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Τα εργαλεία αυτά κινητοποιούν ανώτερους γνωστικούς μηχανισμούς ελέγχου και μνήμης (top-down processing) προκειμένου οι χρήστες να αντισταθμίσουν το παραμορφωμένο ακουστικό σήμα, ενισχύοντας το προσωπικό τους κίνητρο. Συμπεράσματα: Η αντίληψη της μουσικής μέσω των ΚΕ, παρά τους τεχνολογικούς περιορισμούς, παραμένει εξαιρετικά δυναμική και διαρκώς εξελισσόμενη. Αν και τα θεμελιώδη ελλείμματα στη φασματική ανάλυση παραμένουν, η εγκεφαλική προσαρμοστικότητα και η στοχευμένη αντιληπτική μάθηση μπορούν να αναβαθμίσουν το καθημερινό ακουστικό βίωμα. Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να ενσωματωθεί η μουσική απόλαυση στα ευρύτερα κλινικά κριτήρια επιτυχίας των ΚΕ. Η μελλοντική έρευνα οφείλει να εστιάσει στην ανάπτυξη καινοτόμων αλγορίθμων, στη χρήση εργαλείων υψηλής οικολογικής εγκυρότητας (ecological validity) και στην εξατομικευμένη ιατρική, προωθώντας τη διεπιστημονική συνεργασία προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση των χρηστών στην πολύπλευρη μουσική εμπειρία.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Νικολαΐδου Στυλιανή
  • Nikolaidou Styliani

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5421521

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Νικολαΐδου Στυλιανή; Nikolaidou Styliani. Μουσική και κοχλιακά εμφυτεύματα. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5421521