National and Kapodistrian University of Athens
Εκτίμηση απορροφούμενης δόσης στον φακό του υγιούς οφθαλμού από βραχυθεραπεία οφθαλμικού όγκου με πλάκα 106Ru
Abstract
dc:descriptionΗ βραχυθεραπεία με πλάκες 106Ru αποτελεί καθιερωμένη θεραπευτική μέθοδο για επιλεγμένους ενδοφθάλμιους όγκους, καθώς επιτρέπει την τοπική εναπόθεση υψηλής δόσης στον όγκο, περιορίζοντας παράλληλα την ακτινική επιβάρυνση των γειτονικών υγιών ιστών. Παρότι η θεραπευτική δράση της πλάκας 106Ru οφείλεται κυρίως β− ακτινοβολία, η οποία έχει περιορισμένο βεληνεκές, η εκτίμηση της δόσης στον αντίπλευ ρο υγιή οφθαλμό παραμένει σημαντική από πλευράς ακτινοπροστασίας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η συνολική ακτινοβολία που προέρχεται από την πλάκα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στη β−- ακτινοβολία. Συγκεκριμένα, κατά τη διάσπαση του 106Rh εκπέμπεται μικρό ποσοστό γ- ακτινοβολίας, ενώ παράλληλα μπορεί να παραχθεί ακτινοβολία πέδησης (Bremsstrahlung) κατά την επιβράδυνση των β− σωματιδίων μέσα στην ύλη. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η ποσοτική εκτίμηση της απορ ροφούμενης δόσης στον υγιή οφθαλμό κατά τη βραχυθεραπεία οφθαλμικού όγκου με πλάκα 106Ru καθώς και η διερεύνηση της εξάρτησης της δόσης από τη γεωμετρία τοποθέτησης της πηγής. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται δοσίμετρα θερμοφω ταύγειας TLD-100H, τα οποία βαθμονομούνται κατάλληλα, ώστε το μετρούμενο σήμα θερμοφωταύγειας να μετατρέπεται σε απορροφούμενη δόση. Παράλληλα, σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε πειραματική διάταξη από PMMA. Η διάταξη αποτελείται από σχεδόν κυβικό δοχείο, στο εσωτερικό του οποίου υπάρχει ειδικά διαμορφωμένη βάση για τη στήριξη της πλάκας 106Ru. Η βάση αυτή επιτρέπει την τοποθέτηση της πλάκας σε προκαθορισμένη θέση και τον ελεγχόμενο προσανατολισμό της σε διαφορετικές γωνίες, ενώ το δοχείο μπορεί να καλυφθεί πλήρως με νερό, ώστε η πλάκα να παραμένει εξ ολοκλήρου βυθισμένη κατά τη διάρκεια των μετρήσεων. Στις εξωτερικές έδρες του δοχείου προσαρμόζονται επιπλέον πλάκες PMMA, στις οποίες έχουν κατασκευαστεί προκαθορισμένα σημεία τοποθέτησης για τα δοσίμετρα. Στα σημεία αυτά τοποθετούνται ζεύγη δοσιμέτρων TLD-100H σε διαφορετικές αποστάσεις από την πηγή, ώστε να καταγραφεί η απορροφούμενη δόση ως συνάρτηση της απόστασης και του προσανατολισμού της πλάκας. Η διάταξη αυτή λειτουργεί ως ομοίωμα του ενδοκογχικού περιβάλλοντος και των παρακείμενων υγιών ιστών, επιτρέποντας τη μελέτη της διάδοσης και της εξασθένησης της ακτινοβολίας σε συνθήκες που προσεγγίζουν την κλινική εφαρμογή. Παράλληλα, κατέστη δυνατή η συστηματική εκτίμηση της απορροφούμενης δόσης κατά μήκος της διαδρομής από τον πάσχοντα προς τον αντίπλευρο υγιή οφθαλμό. Για να εξεταστεί κατά πόσο το νερό μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ισοδύναμο υλικό προσομοίωσης των μαλακών ιστών, πραγματοποιείται ανάλυση τιμών Hounsfield Units (HU) σε αξονικές τομογραφίες δέκα ασθενών. Από τις τιμές αυτές υπολογίζεται ο λόγος των γραμμικών συντελεστών εξασθένησης µιστού/µνερού, με σκοπό να συγκριθεί η εξασθένηση της ακτινοβολίας στους ιστούς με την αντίστοιχη εξασθένηση στο νερό κατά μήκος της εξεταζόμενης ανατομικής διαδρομής. Στη συνέχεια πραγματοποιούνται δοσιμετρικές μετρήσεις σε διαφορετικές αποστάσεις και γωνιακούς προσανατολισμούς της πλάκας, τόσο από την ενεργή όσο και από τη θωρακισμένη πλευρά της. Από κάθε μέτρηση προκύπτει η απορροφούμενη δόση D. Οι μετρούμενες δόσεις κανονικοποιούνται ως προς την ενεργότητα της πλάκας και τον χρόνο έκθεσης. Με αυτόν τον τρόπο προκύπτει η κανονικοποιημένη δόση NDose, η οποία καθιστά δυνατή τη σύγκριση μετρήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί υπό δια φορετικές πειραματικές συνθήκες, δηλαδή με διαφορετική ενεργότητα ή διαφορετικό χρόνο ακτινοβόλησης. Επιπλέον, εφαρμόζεται διδιάστατη παρεμβολή, με σκοπό την εκτίμηση της κανονικοποιημένης δόσης και σε ενδιάμεσες αποστάσεις και γωνιακές θέσεις που δεν μετρήθηκαν απευθείας στο πείραμα. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η κανονικοποιημένη δόση μειώνεται με την αύξηση της απόστασης από την πλάκα 106Ru, παρουσιάζοντας συμπεριφορά συμβατή με την ε ξασθένηση της ακτινοβολίας στο μέσο νερού/PMMA. Η ενεργή πλευρά της πλάκας εμφανίζει υψηλότερες τιμές δόσης σε σχέση με τη θωρακισμένη πλευρά, ενώ η γεωμε τρία τοποθέτησης επηρεάζει σημαντικά τη χωρική κατανομή της μετρούμενης δόσης. Επιπλέον, η σύγκριση των πειραματικών αποτελεσμάτων με μετρήσεις από πραγματικό ασθενή επέτρεψε την αξιολόγηση της κλινικής συνάφειας της πειραματικής διάταξης. Συνολικά, η παρούσα εργασία ανέδειξε ότι η δόση στον αντίπλευρο υγιή οφθαλμό κατά τη βραχυθεραπεία με πλάκα 106Ru είναι χαμηλή και σημαντικά μικρότερη από επίπεδα που σχετίζονται με κλινικά σημαντική ακτινική βλάβη. Η μεθοδολογία που αναπτύχθη κε, συνδυάζοντας βαθμονομημένα TLD-100H, ομοίωμα νερού/PMMA, ανάλυση HU, κανονικοποίηση της δόσης και διδιάστατη παρεμβολή, παρέχει ένα αξιόπιστο πειραμα τικό πλαίσιο για την εκτίμηση της δοσιμετρικής επιβάρυνσης που αναμένεται να λάβει ο αντίπλευρος υγιής οφθαλμός κατά τη βραχυθεραπεία οφθαλμικού όγκου, μέσω της κανονικοποιημένης δόσης NDose, η οποία έχει προσδιοριστεί πειραματικά για τη συ γκεκριμένη γεωμετρία και απόσταση, χρησιμοποιώντας την ενεργότητα της πλάκας 106Ru και τον χρόνο παραμονής της στον ασθενή, όπως αυτά καθορίζονται στο πλάνο θεραπείας.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Καλυβιώτη Κατερίνα
- Kalyvioti Katerina
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5423507