National and Kapodistrian University of Athens
Προγνωστικοί παράγοντες για χειρουργική αντιμετώπιση και εξέλιξη της ποιότητας ζωής μετά από εξάρθρημα της επιγονατίδας: ανάλυση δεδομένων από προοπτική μελέτη
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή – Σκοπός: Η επιγονατιδομηριαία αστάθεια αποτελεί συχνή παθολογία στα παιδιά και τους εφήβους, με ποσοστά υποτροπής έως 50% και σημαντική επίπτωση στην ποιότητα ζωής. Παρά τη μεγάλη βιβλιογραφία, η βέλτιστη θεραπευτική στρατηγική και οι παράγοντες που καθοδηγούν τη χειρουργική απόφαση παραμένουν αδιευκρίνιστοι, ιδιαίτερα σε παιδιατρικές κοόρτες. Κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αναγνώριση ανεξάρτητων προγνωστικών παραγόντων χειρουργικής αντιμετώπισης, καθώς και η αξιολόγηση της εξέλιξης της ποιότητας ζωής στους 12 μήνες παρακολούθησης. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε προοπτική μελέτη κοόρτης σε 109 παιδιά και εφήβους ηλικίας <18 ετών με διάγνωση εξαρθρήματος επιγονατίδας (ICD-10: S83.0, M22.0), που προσήλθαν στα επείγοντα ή στα εξωτερικά ιατρεία (χρονική στιγμή ένταξης/έναρξης παρακολούθησης t=0) στην Α΄ Ορθοπαιδική Κλινική του ΓΝΠ «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» (ΑΔΑ: ΨΔΠΙ46906Ρ-6ΜΧ) κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου 2023 – Μαρτίου 2025. Από τους 109 ασθενείς, 42 αντιμετωπίστηκαν χειρουργικά και 67 συντηρητικά. Η παρακολούθηση ήταν πλήρης σε πέντε χρονικά σημεία (2, 3, 6, 9, 12 μήνες), χωρίς ελλείπουσες τιμές στα δεδομένα ποιότητας ζωής. Η ποιότητα ζωής αξιολογήθηκε με το Norwich Patellar Instability Score (NPS) και το Banff Patella Instability Instrument 2.0 (BANFF 2.0). Για τη διερεύνηση των παραγόντων που σχετίζονται με τη χειρουργική αντιμετώπιση (δίτιμη εξαρτημένη μεταβλητή: χειρουργείο ναι/όχι) εφαρμόστηκε πολυπαραγοντική λογιστική παλινδρόμηση επιλέγοντας τις μεταβλητές μέσω στρατηγικής Collett και αμφίδρομη επιλογή AIC, καθώς και μοντέλα μηχανικής μάθησης (Lasso, Random Forest) με 10-πλή διασταυρούμενη επικύρωση. Για τη μοντελοποίηση της διαχρονικής εξέλιξης των σκορ ποιότητας ζωής (NPS, BANFF 2.0) χρησιμοποιήθηκαν γραμμικά μεικτά μοντέλα (LME) με έλεγχο γραμμικότητας (LRT). Η αξιοπιστία εντός και μεταξύ εξεταστών εκτιμήθηκε με ICC, ανάλυση Bland-Altman, Lin's CCC και τον συντελεστή kappa (κ), ενώ αξιολογήθηκε η συμφωνία μεταξύ των δεικτών ύψους επιγονατίδας (IS, BP, CD). Αποτελέσματα: Στο πολυπαραγοντικό μοντέλο λογιστικής παλινδρόμησης, μόνο η επιγονατίδα σε θέση εξαρθρήματος/υπεξαρθρήματος κατά την προσέλευση αναδείχθηκε ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας χειρουργικής αντιμετώπισης (OR = 3,24, 95% CI: 1,20–8,80, p = 0,02· Nagelkerke R² = 0,17). Τα μοντέλα μηχανικής μάθησης παρουσίασαν μέτρια προβλεπτική απόδοση (CV AUC: Lasso 0,55, Random Forest 0,65), με τους απεικονιστικούς δείκτες (CD, IS, BP) να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα μεταβλητών (variable importance) στο Random Forest. Η ποιότητα ζωής βελτιώθηκε σημαντικά και στις δύο ομάδες, με μη στατιστικά σημαντική διαφορά στους ρυθμούς ανάκαμψης (αλληλεπίδραση χρόνου × θεραπείας: p = 0,50 για NPS και BANFF). Το NPS ακολούθησε γραμμική τροχιά (β = −1,77 ανά μήνα, p < 0,001· marginal R² = 0,22), ενώ το BANFF 2.0 τετραγωνική (β(time²) = +0,29, p < 0,001· marginal R² = 0,61). Η αξιοπιστία μεταξύ εξεταστών ήταν Καλή για τον BP (ICC = 0,80) και Μέτρια για τους IS (0,56) και CD (0,62). Κανένα τυποποιημένο όριο ταξινόμησης patella alta (IS > 1,2, BP > 1,0, CD > 1,2) δεν αναπαρήγαγε επαρκώς την κλινική ακτινολογική διάγνωση (κ < 0,04). Οι τρεις δείκτες εμφάνισαν αμελητέο βαθμό συμφωνίας (concordance) μεταξύ τους (CCC: −0,14 έως 0,14) και δεν είναι εναλλάξιμοι. Συμπεράσματα: Η παρουσία της επιγονατίδας σε θέση εξαρθρήματος/υπεξαρθρήματος κατά την πρώτη προσέλευση αποτελεί τον κύριο ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα χειρουργικής αντιμετώπισης. Δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στη διαχρονική εξέλιξη της ποιότητας ζωής μεταξύ χειρουργικής και συντηρητικής ομάδας εντός 12 μηνών, υποστηρίζοντας την εξατομικευμένη λήψη απόφασης. Τα τυποποιημένα όρια ταξινόμησης patella alta αποτυγχάνουν στον πληθυσμό παιδιών και εφήβων, και οι δείκτες IS, BP, CD δεν είναι εναλλάξιμοι — ευρήματα που θέτουν σοβαρά ερωτήματα για την εφαρμογή τους στην κλινική πράξη και την έρευνα.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Πεχλιβανίδου Ευμορφία
- Pechlivanidou Evmorfia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5425432