National and Kapodistrian University of Athens
Οι υπνικές δυσλειτουργίες στην προδρομική φάση της ψύχωσης και η σημασία τους για την πρόγνωση και την έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση: Μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Οι υπνικές δυσλειτουργίες αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως ένα χαρακτηριστικό των ατόμων που κλινικά βρίσκονται σε ομάδα υψηλού κίνδυνου για την εμφάνιση ψύχωσης (CHR-P), ωστόσο η σχέση τους με τη συμπτωματολογία, την κλινική πορεία και τις δυνατότητες παρέμβασης είναι ανεπαρκώς διερευνημένη στη βιβλιογραφία. Σκοπός: Η παρούσα εργασία επιδιώκει να αναλύσει τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα γύρω από τρεις άξονες: τη συχνότητα και τα χαρακτηριστικά των υπνικών δυσλειτουργιών σε CHR-P πληθυσμούς, τη σχέση τους με την κλινική επιδείνωση και τη μετάβαση σε ψύχωση και την αποτελεσματικότητα παρεμβάσεων που στοχεύουν στον ύπνο σε αυτή τη φάση. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση βάσει αρχών PRISMA 2020 με αναζήτηση στις βάσεις PubMed και Scopus (2010–2026). Συνολικά 20 μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια ένταξης, περιλαμβανομένων εγκάρσιων και διαχρονικών παρατηρητικών μελετών, τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, ποιοτικών μελετών, πρωτοκόλλων και συστηματικών ανασκοπήσεων και μετά-αναλύσεων. Λόγω της σημαντικής ετερογένειας στα εργαλεία μέτρησης και τον σχεδιασμό, επιλέχθηκε αφηγηματική σύνθεση των ευρημάτων. Αποτελέσματα: Ο επιπολασμός υπνικών διαταραχών σε CHR-P άτομα κυμαίνεται μεταξύ 50% και 60%, σαφώς υψηλότερος από εκείνον του γενικού πληθυσμού. Αντικειμενικές μετρήσεις ανέδειξαν αυξημένη εγρήγορση μετά την έναρξη ύπνου, ελλείμματα στις υπνικές ατράκτους σε μετωπικές περιοχές του εγκεφάλου, καθώς και αυξημένη gamma NREM δραστηριότητα. Η αποδιοργάνωση του κιρκάρδιου ρυθμού αποτελεί ένα επιπλέον ανεξάρτητο χαρακτηριστικό. Οι υπνικές δυσλειτουργίες συσχετίστηκαν διαχρονικά με επιδείνωση εξασθενημένων ψυχωτικών συμπτωμάτων, ιδίως καχυποψίας και αντιληπτικών ανωμαλιών, αλλά δεν αναδείχθηκαν ως ανεξάρτητος προβλεπτικός παράγοντας μετάβασης σε ψύχωση. Η κατάθλιψη διαμεσολαβεί σημαντικό τμήμα της σχέσης αλλά δεν την εξηγεί πλήρως. Ψυχολογικές παρεμβάσεις, και ειδικά η CBT-Ι προσαρμοσμένη για CHR-P/UHR νέους, βρέθηκαν εφαρμόσιμες, αποδεκτές και συνδεδεμένες με κλινικά ουσιαστικές βελτιώσεις. Συμπεράσματα: Τα ευρήματα υποστηρίζουν την ένταξη της συστηματικής αξιολόγησης και αντιμετώπισης των υπνικών δυσλειτουργιών στα πρωτόκολλα έγκαιρης παρέμβασης. Ο ύπνος αναδεικνύεται ως τροποποιήσιμος κλινικός στόχος με σαφή συνάφεια για την κλινική πρόγνωση και τις ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις στην προδρομική φάση. Απαιτούνται μεγαλύτερες διαχρονικές μελέτες με αντικειμενικές μετρήσεις ύπνου και πολυκεντρικές τυχαιοποιημένες δοκιμές για την τεκμηρίωση αιτιώδους σχέσης και αποτελεσματικότητας παρεμβάσεων.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κάκκου Αμαλία
- Kakkou Amalia
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5426597