National and Kapodistrian University of Athens
Μελέτη τροποποιητικών πολυμορφισμών σε φορείς APOE4 στη Νόσο Alzheimer
Abstract
dc:descriptionΕισαγωγή: Το γονίδιο APOE4 αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της πρώιμης νόσου Alzheimer (AD), καθώς και επιβαρυντικό παράγοντα για άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, με βάση την διεθνή βιβλιογραφία, παρατηρείται σημαντική διακύμανση τόσο στην ηλικία έναρξης όσο και στην εξέλιξη της νόσου, ακόμη και μεταξύ των ομοζυγωτών APOE4/4. Πολλοί πολυμορφισμοί άλλων γονιδίων διερευνώνται ως πιθανοί τροποποιητικοί παράγοντες του κινδύνου για τη νόσο Alzheimer που σχετίζεται με το APOE4. Η πρωτεΐνη Klotho, ένας διαμεμβρανικός και εκκρινόμενος παράγοντας μακροζωίας, καθώς και η εξωκυττάρια πρωτεΐνη θεμέλιας ουσίας Φιμπρονεκτίνη (Fibronectin, FN1), έχουν προταθεί ως προστατευτικοί παράγοντες όταν υπερεκφράζονται, ενώ ο ρόλος τους μελετάται εκτενώς σε εγκεφάλους ασθενών με άνοια. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων γονοτύπησης δύο πολυμορφισμών αλλαγής αμινοξέων στα γονίδια KLOTHO και FN1,καθώς και η διερεύνηση της επίδρασής τους στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά ασθενών με άνοια που είναι φορείς του APOE4. Μέθοδοι: Στην πιλοτική αυτή μελέτη (χρηματοδότηση BRAIN Precision TAEDR-0535850) συμπεριλήφθηκαν ογδόντα (80) Έλληνες ασθενείς με άνοια, φορείς του APOE4, για τους οποίους ήταν διαθέσιμα δεδομένα βιοχημικών δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (Aβ42, ολική tau, p-tau181 και οι αντίστοιχοι λόγοι τους). Οι βιοχημικοί δείκτες προσδιορίστηκαν με τα κιτ Fujirebio INNOTEST ELISA. Τα αντιδραστήρια για τη γονοτύπηση των δύο SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1.16777G>A, p.Gly357Glu και rs9536314, KLOTHO NG_011485.2.42760T>G, p.Phe352Val) παραχωρήθηκαν από τη Roche Diagnostics Hellas (χρηματοδότηση ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ #19635). Η ανάλυση αλληλούχισης DNA πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα SeqStudio (ABI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο SNPStats και το λογισμικό SPSS έκδοση 30 (IBM). Αποτελέσματα: Αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν επιτυχώς μέθοδοι γονοτύπησης με Real-Time qPCR και ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler 480 (Roche). Οι 80 ανοϊκοί ασθενείς ταξινομήθηκαν τελικά ως πάσχοντες από νόσο Alzheimer (n=23), συννοσούντες της νόσου Alzheimer (n=35) ή με άλλες μορφές άνοιας, σύμφωνα με το βιοχημικό τους προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά τους (εύρος ηλικίας προσέλευσης: 52–85 έτη). Δεκαεπτά ασθενείς ήταν ομοζυγώτες APOE4/4. Δεν ανιχνεύθηκε καμία μεταβολή στο γονίδιο FN1. Η παραλλαγή G του KLOTHO ανιχνεύθηκε σε 14 (22%) ετεροζυγώτες APOE3/4 και σε 5 (29%) ομοζυγώτες APOE4/4 (Hardy–Weinberg, p>0,05). Τα αποτελέσματα της γονοτύπησης επιβεβαιώθηκαν με αλληλούχιση DNA. Εστιάζοντας μόνο στους ασθενείς με τελική διάγνωση AD (n=58) -καθώς εκεί υπήρχε κανονικότητα των παραμέτρων που εξετάστηκαν-, παρατηρήθηκε ότι η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,7±2 έναντι 70,2±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη-φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ENY βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το υπόλοιπο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 477±45 έναντι 517±30 pg/ml για το β-αμυλοειδές και 623±158 έναντι 505±47 pg/ml για την ολική tau), όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (T-Test). Η ίδια τάση, ελαφρά ενισχυμένη, παρατηρήθηκε και κατά την ανάλυση του πιο ομοιογενούς υποσυνόλου ασθενών ετεροζυγωτών APOE3/E4 με νόσο Alzheimer ή/και συννοσούντων με AD (n=41). Συγκεκριμένα η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,4±3 έναντι 72±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη- φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ΕΝΥ βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 488±56 έναντι 578±35 pg/ml για το αμυλοειδές και 678±233 έναντι 499±60 pg/ml για την ολική tau), πάλι όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (t-Test). Η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας, πιθανότατα οφείλεται στο μικρό μέγεθος του δείγματος. Συμπεράσματα: Με δεδομένο τα αντικρουόμενων ευρημάτων της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους συγκεκριμένους τροποποιητικούς πολυμορφισμούς, απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο πιθανός ρόλος των δύο πολυμορφισμών στην τροποποίηση του κινδύνου και της κλινικής έκφρασης της άνοιας σε φορείς του APOE4.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
- ANAGNOSTOU ANTONIOS
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5426811