Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Απόψεις και εμπειρίες ενήλικων αναπήρων αναφορικά με ένα προνοιακό-ιδρυματικό πλαίσιο αναψυχής: εθελούσια επιλογή ή επιβαλλόμενος εγκλεισμός;

Abstract

dc:description

Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τις απόψεις και τις εμπειρίες ενήλικων αναπήρων αναφορικά με ένα προνοιακό-ιδρυματικό πλαίσιο αναψυχής, εστιάζοντας στο κατά πόσο η συμμετοχή τους συγκροτείται ως εθελούσια επιλογή ή ως μορφή επιβαλλόμενου εγκλεισμού. Η αναψυχή προσεγγίζεται όχι ως ουδέτερη δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου, αλλά ως πεδίο κοινωνικής συμμετοχής, δικαιωμάτων, αυτοδιάθεσης και αναγνώρισης. Υπό αυτή την οπτική, ο ελεύθερος χρόνος των ενήλικων αναπήρων αναλύεται ως κοινωνικά και θεσμικά διαμορφωμένη εμπειρία, η οποία διαποτίζεται από σχέσεις φροντίδας, εξάρτησης, επιτήρησης, επιλογής και ελέγχου. Σκοπός της έρευνας είναι να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιες/οι ίδιοι οι συμμετέχουσες/οντες νοηματοδοτούν τη συμμετοχή τους στο συγκεκριμένο πλαίσιο, καθώς και να μελετηθούν οι όροι οργάνωσης της καθημερινότητάς τους. Η εργασία διερευνά τις δυνατότητες επιλογής και πληροφόρησης, τον ρόλο των ειδικών επαγγελματιών, τη διαχείριση χρόνου και χώρου, τη σχέση της δομής με την τοπική κοινωνία, τη δυνατότητα διακοπής της συμμετοχής και τον βαθμό ικανοποίησης από την εμπειρία. Η έρευνα ακολουθεί ποιοτική ερμηνευτική προσέγγιση. Για τη συλλογή των δεδομένων αξιοποιήθηκαν συμμετοχική παρατήρηση, καταγραφές πεδίου, ερευνητικό ημερολόγιο και ημιδομημένες συνεντεύξεις. Το δείγμα αποτελείται από επτά ενήλικες ανάπηρες/ους, τέσσερις γυναίκες και τρεις άνδρες, που είχαν συμμετάσχει στο υπό μελέτη πλαίσιο. Η ανάλυση οργανώθηκε θεματικά, με στόχο την ανάδειξη επαναλαμβανόμενων αξόνων, αντιφάσεων, εντάσεων και διαφοροποιήσεων στις αφηγήσεις. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η συμμετοχή δεν εμφανίζεται ως πλήρως αυτόνομη και ενημερωμένη επιλογή. Συχνά διαμεσολαβείται από οικογένειες, συλλόγους, επαγγελματίες ή άλλα πρόσωπα του υποστηρικτικού δικτύου. Ταυτόχρονα, η περιορισμένη γνώση εναλλακτικών μορφών αναψυχής στενεύει τον ορίζοντα αυτοδιάθεσης. Η ομάδα προσφέρει κοινωνικότητα, οικειότητα και αίσθηση ανήκειν, ενώ παράλληλα μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός κανονικοποίησης της συμμετοχής σε ειδικά και διαχωρισμένα πλαίσια. Η καθημερινότητα στη δομή οργανώνεται μέσα από πρόγραμμα, κανόνες και επιτήρηση. Οι επαγγελματίες και οι συνοδοί περιγράφονται ως πρόσωπα φροντίδας, προστασίας και υποστήριξης, συγχρόνως όμως αναδεικνύονται ως φορείς ελέγχου, ρύθμισης και περιορισμού της αυτονομίας. Η διαρκής επίβλεψη, η παιδοποίηση της ενηλικότητας των αναπήρων και η περιορισμένη δυνατότητα πρωτοβουλίας φανερώνουν τον διττό χαρακτήρα της προνοιακής φροντίδας, η οποία μπορεί να φροντίζει και την ίδια στιγμή να περιορίζει. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η χωρική διάσταση της εμπειρίας. Το πλαίσιο βιώνεται ως τόπος ευχαρίστησης, ασφάλειας και κοινωνικότητας, αλλά και ως χώρος οριοθέτησης, περίκλεισης και αδύναμης σύνδεσης με την τοπική κοινωνία. Οι συμμετέχουσες/οντες αποτιμούν θετικά το φυσικό περιβάλλον, τις παρέες, το τραγούδι, το γέλιο και τις δραστηριότητες. Παράλληλα, αναφέρονται σε ελλείψεις, ανία, ανεπαρκείς υποδομές, περιορισμένες εξόδους, ανάγκη αλλαγών και, σε μία περίπτωση, απόρριψη της συμμετοχής. Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει την προνοιακή αναψυχή ως αμφίσημη εμπειρία. Δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αποκλειστικά ως χώρος χαράς και ένταξης ούτε μόνο ως χώρος εγκλεισμού και καταναγκασμού. Αντίθετα, συγκροτείται ως πεδίο όπου η ευχαρίστηση συνυπάρχει με τον περιορισμό, η ασφάλεια με την επιτήρηση, η φροντίδα με την εξάρτηση και η κοινωνικότητα με τον διαχωρισμό. Κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι η αναψυχή των αναπήρων χρειάζεται να προσεγγίζεται ως δικαίωμα και όχι ως προνοιακή παροχή. Η ουσιαστική συμμετοχή προϋποθέτει προσβάσιμη πληροφορία, πραγματικές επιλογές, σεβασμό στην άρνηση, ενίσχυση της αυτοδιάθεσης, σύνδεση με την κοινότητα και αναγνώριση των ενήλικων αναπήρων ως υποκειμένων επιθυμίας, εμπειρίας και δικαιωμάτων.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΓΑΡΥΦΑΛΛΙΑ
  • ANTONIOU GARYFALLIA

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5429628

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΓΑΡΥΦΑΛΛΙΑ; ANTONIOU GARYFALLIA. Απόψεις και εμπειρίες ενήλικων αναπήρων αναφορικά με ένα προνοιακό-ιδρυματικό πλαίσιο αναψυχής: εθελούσια επιλογή ή επιβαλλόμενος εγκλεισμός;. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5429628