Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Ανίχνευση υψίσυχνων ταλαντώσεων (HFO's) σε εστιακή επιληψία

Abstract

dc:description

Περίπου ένα τρίτο των περιπτώσεων εστιακής επιληψίας δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με την ενδεδειγμένη αντικρισική αγωγή και θεωρείται φαρμακοανθεκτική. Στους ασθενείς αυτούς ενδείκνυται η διερεύνηση πιθανής νευροχειρουργικής αντιμετώπισης. Η χειρουργική της επιληψίας, όταν αυτή αποφασίζεται και υλοποιείται, συνήθως επιτυγχάνει δραστική μείωση ή, αρκετά συχνά, αποδρομή των κρίσεων. Όμως, η χειρουργική της επιληψίας χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από ό,τι θεωρητικά ενδείκνυται, για λόγους εν μέρει ιατρικούς (κίνδυνος μετεγχειρητικών ελλειμμάτων) αλλά και πρακτικούς - οικονομικούς. Ημεγαλύτερη ίσως πρακτική δυσκολία είναι ο ακριβής τοπογραφικός εντοπισμός της Επιληπτογόνου Ζώνης (ΕΖ), η οποία αυστηρώς ορίζεται (αναδρομικά) ως η περιοχή που πρέπει να εκταμεί για να επιτευχθεί μετεγχειρητικώς πλήρης ελευθερία από κρίσεις. Προφανώς, όμως, το ζητούμενο είναι να καθοριστεί και να χαρτογραφηθεί επακριβώς η ΕΖ πριν από την εγχείρηση εκτομής, κατά προτίμηση με συνδυασμό αναίμακτων μεθόδων (ΗΕΓραφικών και απεικονιστικών) και, αν χρειάζεται, με ενδοκράνιο ΗΕΓ. Δυστυχώς γενικά η ΕΖ δεν ταυτίζεται με δομικές βλάβες αναδεικνυόμενες στην MRI, ακόμη και όταν η βλάβη αποτελεί την αιτία της επιληψίας. Η εντόπιση της ΕΖ είναι ακόμη πιο ασαφής στις περιπτώσεις που δεν απεικονίζεται δομική βλάβη. Επιπλέον, το ΗΕΓ γενικώς δεν προσφέρει ακριβή τοπογραφική εντόπιση της ΕΖ, διότι οι μακροσκοπικά εμφανείς μεσοκρισικές ή κρισικές εκφορτίσεις αντικατοπτρίζουν επέκταση της επιληπτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένες συνήθως περιοχές. Από μακρόχρονη πείρα έχει γίνει γενικώς δεκτό πως οι πλέον ακριβείς τοπογραφικοί δείκτες της ΕΖ, όπως αναδεικνύονται στο ενδοκράνιο ΗΕΓ, είναι συνδυαστικά (Σχήμα 3): (α) η ζώνη έναρξης κρίσεων (SOZ), δηλαδή η ζώνη έναρξης της κρισικής δραστηριότητας, συνήθως υπό τη μορφή επιληπτικών Υψίσυχνων Ταλαντώσεων (High Frequency Oscillations, HFOs, f > 80 Hz), (β) η ζώνη έναρξης μεσοκρισικών επιληπτικών HFOs (HFO onset Zone, HFO Zone). Παλαιότερα αφαιρείτο μόνο η SOZ, αλλά έγινε αντιληπτό πως και η μεσοκρισική HFO Zone μπορούσε μετεγχειρητικά συχνά να εκλύσει κρίσεις, γι’ αυτό ο πρακτικός, επιχειρησιακός ορισμός της ΕΖ περιλαμβάνει πλέον την SOZ και την HFO Zone. Με δεδομένη την αδιαμφισβήτητη σημασία των επιληπτικών HFOs, άρχισαν προσπάθειες αναίμακτης καταγραφής τους στο εξωκράνιο ΗΕΓ. Παρά τις μεγάλες τεχνικές δυσκολίες, όπως τα ΗΜΓραφικής προέλευσης HFOs, αλλά και τα εγκεφαλικής προέλευσης φυσιολογικά HFOs, με κατάλληλες τεχνικές έχει γίνει δυνατή η αξιόπιστη καταγραφή επιληπτικών HFOs στο εξωκράνιο ΗΕΓ, τουλάχιστον σε περιπτώσεις που η ΕΖ είναι επιφανειακή. Τα εξωκράνια κρισικά και μεσοκρισικά HFOs άρχισαν να αναδεικνύονται σε χρήσιμο τοπογραφικό οδηγό για την τοποθέτηση των ενδοκράνιων ηλεκτροδίων και τον γενικό σχεδιασμό της επέμβασης εκτομής, αλλά η μεθοδολογία είναι ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σκοπός της προκαταρκτικής αυτής εργασίας ήταν η ανίχνευση και χαρτογράφηση μεσοκρισικών και πρώιμων κρισικών HFOs (f > 80 Hz) δύο ασθενών με φαρμακοανθεκτική εστιακή επιληψία σε εξωκράνιο 24ωρο ΗΕΓ (με 19 ενεργά ηλεκτρόδια του συστήματος 10/20). Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο εργαλειοθήκες του λογισμικού Matlab: Το ευρέως χρησιμοποιούμενο EEGLAB και το δικής μας κατασκευής EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). Καθότι οι τεχνικές δυσκολίες είναι σημαντικές και δεν υπάρχει προτυπωμένη μεθοδολογία, δοκιμάστηκαν πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης σήματος και γραφικής απεικόνισης των αποτελεσμάτων, ώστε να επιλεγεί ο συνδυασμός μεθόδων προς χρήση σε περαιτέρω αναλύσεις. Στον ασθενή #1 (19 ετών), με φυσιολογική MRI και μεσοκρισικές εκφορτίσεις που εστιάζονται περισσότερο στο C4, η σχεδόν πλήρης έλλειψη κρισικών (στην εγρήγορση) HFOs και η παρουσία σκόρπιων HFOs κυρίως στα P4 & T6 συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΖ δεν είναι επιφανειακή, ενώ ως πιθανότερη εντόπιση αναδεικνύεται η δεξιά κροταφοβρεγματική περιοχή. Στην ασθενή #2 (16 ετών), με ασαφώς απεικονιζόμενο δεξιό μετωπιαίο μόρφωμα (πιθανότατα φλοιική δυσπλασία) δεξιά μετωπιαία μεταξύ Fp2 & F4, η μεσοκρισική (στον ύπνο) και η πρώιμη κρισική (στον ύπνο) δραστηριότητα σε συχνότητες >100 Hz εστιαζόταν στο F4, ενώ σε συχνότητες 70-100 Hz εστιαζόταν στα Fp2 & F4. Συνεπώς πιθανότερη φαίνεται η υπόθεση ότι η ΕΖ βρίσκεται προς το οπίσθιο μέρος της βλάβης, κοντά στο F4, ενώ η δραστηριότητα επεκτείνεται και προσθίως προς το Fp2. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα ανέδειξαν τη δυνατότητα καταγραφής επιληπτικών HFOs ακόμη και σε 24ωρα ΗΕΓ χαμηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων που δεν σχεδιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Συμπεραίνεται ότι η αναδρομική ανάλυση των HFOs ακόμη και σε παλαιότερα ΗΕΓ χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, ενώ τονίζεται η ανάγκη άριστων τεχνικών προδιαγραφών και η χρήση ΗΕΓ υψηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων σε ασθενείς υποψήφιους χειρουργικής αντιμετώπισης φαρμακοανθεκτικής επιληψίας.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Γιαμούρη Στυλιανή
  • Giamouri Styliani

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5430959

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Γιαμούρη Στυλιανή; Giamouri Styliani. Ανίχνευση υψίσυχνων ταλαντώσεων (HFO's) σε εστιακή επιληψία. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5430959