Back to search

National and Kapodistrian University of Athens

Η εξέλιξη των ρυθμιστικών πλαισίων για τις θεραπείες προηγμένης ιατρικής (ATMPs) και η επίδρασή τους στην πρόσβαση των ασθενών / The evolution of regulatory frameworks for advanced medicines therapies (ATMPs) and their impact on patient access

Abstract

dc:description

Οι Προηγμένες Θεραπείες (Advanced Therapy Medicinal Products – ATMPs) αποτελούν μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις της σύγχρονης βιοϊατρικής επιστήμης και της φαρμακευτικής καινοτομίας. Οι θεραπείες αυτές περιλαμβάνουν τις γονιδιακές θεραπείες, τις σωματικές κυτταρικές θεραπείες, τα προϊόντα ιστικής μηχανικής και τα συνδυασμένα προηγμένα θεραπευτικά προϊόντα, προσφέροντας νέες δυνατότητες αντιμετώπισης σοβαρών, χρόνιων και σπάνιων νοσημάτων. Σε αντίθεση με τις συμβατικές φαρμακευτικές θεραπείες, οι ATMPs στοχεύουν συχνά στην αποκατάσταση ή διόρθωση της υποκείμενης αιτίας της νόσου, συμβάλλοντας στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην επίτευξη μακροχρόνιων θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση του ρόλου των προηγμένων θεραπειών στο σύγχρονο περιβάλλον υγειονομικής περίθαλψης, με έμφαση στο ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει την ανάπτυξη και την έγκρισή τους, στις διαδικασίες αξιολόγησης και αποζημίωσης, στην πρόσβαση των ασθενών, καθώς και στις οικονομικές, ηθικές και πολιτικές προκλήσεις που συνδέονται με την εφαρμογή τους. Παράλληλα, εξετάζονται οι μελλοντικές προοπτικές των ATMPs και οι προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη βιώσιμη ενσωμάτωσή τους στα συστήματα υγείας. Η μεθοδολογία της εργασίας βασίστηκε στη βιβλιογραφική ανασκόπηση επιστημονικών άρθρων, κανονιστικών κειμένων, εκθέσεων διεθνών οργανισμών και επίσημων εγγράφων ευρωπαϊκών και διεθνών φορέων. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω διεθνών επιστημονικών βάσεων δεδομένων και θεσμικών πηγών, με στόχο την ολοκληρωμένη αποτύπωση των εξελίξεων που αφορούν τις προηγμένες θεραπείες και τη θέση τους στη σύγχρονη φαρμακευτική πολιτική. Η ανάλυση ανέδειξε ότι οι ATMPs αποτελούν μια επαναστατική κατηγορία θεραπευτικών προϊόντων με σημαντικές δυνατότητες μετασχηματισμού της κλινικής πρακτικής. Η ανάπτυξη γονιδιακών και κυτταρικών θεραπειών έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικές θεραπευτικές επιτυχίες σε τομείς όπως οι σπάνιες γενετικές παθήσεις, οι αιματολογικές κακοήθειες και η αναγεννητική ιατρική. Παράλληλα, η συνεχής πρόοδος της βιοτεχνολογίας δημιουργεί νέες προοπτικές για την εφαρμογή των θεραπειών αυτών σε ευρύτερο φάσμα ασθενειών. Ωστόσο, η πρόσβαση των ασθενών στις προηγμένες θεραπείες εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση. Παρότι η έγκριση των ATMPs πραγματοποιείται κεντρικά μέσω του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), οι διαδικασίες αποζημίωσης και χρηματοδότησης καθορίζονται σε εθνικό επίπεδο, οδηγώντας σε σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Το υψηλό κόστος των θεραπειών, η αβεβαιότητα σχετικά με τη μακροχρόνια αποτελεσματικότητά τους και οι διαφορετικές πολιτικές αποζημίωσης συμβάλλουν στη δημιουργία ανισοτήτων ως προς την πρόσβαση των ασθενών. Η εργασία αναδεικνύει επίσης τον σημαντικό ρόλο των οργανισμών Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (Health Technology Assessment – HTA), οι οποίοι συμμετέχουν στην αξιολόγηση της κλινικής και οικονομικής αξίας των ATMPs και επηρεάζουν τις αποφάσεις αποζημίωσης. Παράλληλα, εξετάζονται τα καινοτόμα μοντέλα χρηματοδότησης και αποζημίωσης, όπως οι συμφωνίες επιμερισμού κινδύνου και οι πληρωμές βάσει αποτελεσμάτων, τα οποία προτείνονται ως μηχανισμοί αντιμετώπισης του υψηλού κόστους των προηγμένων θεραπειών. Επιπλέον, η μελέτη ανέδειξε σημαντικές οικονομικές, ηθικές και πολιτικές προκλήσεις που συνδέονται με την εφαρμογή των ATMPs. Ζητήματα όπως η βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, η προστασία των γενετικών δεδομένων, η ενημερωμένη συναίνεση των ασθενών, οι κοινωνικές ανισότητες και οι ηθικές διαστάσεις των γονιδιακών παρεμβάσεων αποτελούν βασικά θέματα προβληματισμού για την επιστημονική κοινότητα και τους φορείς χάραξης πολιτικής. Τέλος, η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προηγμένες θεραπείες αναμένεται να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στο μέλλον της ιατρικής και της εξατομικευμένης θεραπείας. Ωστόσο, η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους προϋποθέτει τη διαμόρφωση αποτελεσματικών ρυθμιστικών πλαισίων, την ανάπτυξη βιώσιμων μηχανισμών αποζημίωσης και τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης των ασθενών. Η συνεργασία μεταξύ ρυθμιστικών αρχών, συστημάτων υγείας, φαρμακευτικών εταιρειών και επιστημονικής κοινότητας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχή ενσωμάτωση των ATMPs στη σύγχρονη υγειονομική πρακτική.

Author and committee

dc:creator, dc:contributor.*
Authors dc:creator
  • Κραβαρίτη Μαρία
  • Kravariti Maria

Subjects

dc:subject × 2

Rights

Language dc:language
Ελληνικά, Greek

Identifiers

dc:identifier.*
Identifier
uoadl:5431290

Chain of custody

source
Harvested from
National and Kapodistrian University of Athens
Base URL
pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh
Last updated
2026-11-19
Source record
OAI-PMH GetRecord
citation

Κραβαρίτη Μαρία; Kravariti Maria. Η εξέλιξη των ρυθμιστικών πλαισίων για τις θεραπείες προηγμένης ιατρικής (ATMPs) και η επίδρασή τους στην πρόσβαση των ασθενών / The evolution of regulatory frameworks for advanced medicines therapies (ATMPs) and their impact on patient access. 2026. https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431290