National and Kapodistrian University of Athens
Προστασία ευάλωτων μαρτύρων και διασφάλιση δίκαιης δίκης κατ’ άρθρο 227 του ελληνικού κώδικα ποινικής δικονομίας
Abstract
dc:description1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ α. H διεθνής τάση των εγκληματολογικών επιστημών για α) ενθάρρυνση θυμάτων προς καταγγελία (σκοτεινών και δυσαπόδεικτων) αξιοποίνων σεξουαλικών πράξεων, β) προστασία τέτοιων ευάλωτων θυμάτων από πράξεις αντεκδίκησης, γ) αποφυγή δευτερογενούς θυματοποίησής τους και δ) τοποθέτησή τους σε ισότιμη -με τον κατηγορούμενο- δικονομική θέση στην ποινική δίκη, ώθησε εγκαίρως και από τον Έλληνα νομοθέτη να θεσπίσει κανόνες για την προστασία ευάλωτων μαρτύρων (ενηλίκων και ανηλίκων) θυμάτων πράξεων κατά της προσωπικής ή/και γενετήσιας ελευθερίας. β. Συγκεκριμένα, η προστασία των ανηλίκων μαρτύρων που είναι θύματα εγκλημάτων προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας καθιερώθηκε στον προϊσχύσαντα Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (εφεξής πΚΠΔ) με το άρθρο 226Α ΚΠΔ, το οποίο εισήχθη με το άρθρο 3 § 2 Ν. 3625/2007 και έκτοτε αντικαταστάθηκε ήδη εννέα (9) φορές σε μία διαδοχή νομοθετικών πρωτοβουλιών συμμόρφωσης προς διεθνή νομικά κείμενα. γ. Ειδικότερα, το άρθρο 227 του νέου ΚΠΔ (εφεξής νΚΠΔ) που ισχύει από 01-07-2019 με Ν. 4620/2019 (ως ισχύει σήμερα κατόπιν τροποποιήσεων), περιέχει πληθώρα διατάξεων τεχνικού χαρακτήρα, οι οποίες ρυθμίζουν αναλυτικά τον τρόπο εξέτασης των ανηλίκων μαρτύρων, που είναι θύματα εγκλημάτων κατά της προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας. δ. Ωστόσο, εκείνο που δεν έχει εισέτι ερωτηθεί/διερευνηθεί, είναι αν είναι η εφάπαξ -ή στο ελάχιστο περιορισμένη- εξέταση/συνέντευξη του ανηλίκου θύματος γενετησίων πράξεων α) πράγματι εφικτή αλλά και β) αποτελεσματική για την παραγωγή στιβαρών 1. ενδείξεων για παραπομπή-απαλλαγή είτε/και 2. αποδείξεων για καταδίκη-αθώωση, ώστε να πραγματώνεται όχι μόνον ο σκοπός της διάταξης αυτής (πρωτίστως η προστασία του θύματος με διασφάλιση των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου), αλλά και η γενική/ειδική πρόληψη και εν τέλει ο σκοπός της ποινικής δίκης: Η εξακρίβωση της Αλήθειας. 2. ΣΚΟΠΟΣ α. Η παρούσα εργασία, έχει στόχο την συγκριτική αποτίμηση της εφαρμογής του άρθρου 227 ΚΠΔ σε βάθος της τελευταίας δεκαετίας (2014-2024), θέτοντας ως ερευνητική υπόθεση αν και πώς μεταβλήθηκε και συνδέεται, το πλήθος των παραπομπών/καταδικών με αυτό των συνεντεύξεων των θυμάτων και τότε αν η τυχόν μεταβολή των πρώτων μπορεί να ερμηνευθεί ως ενδελεχέστερη αξιολόγηση των τελευταίων [ήτοι της αξιοπιστίας της μαρτυρικής κατάθεσης του ανηλίκου παθόντος (δηλ. λιγότερες ή περισσότερες συνεντεύξεις λιγότερες ή περισσότερες παραπομπές/καταδίκες ?)] και αν εν τέλει επιτυγχάνονται οι σκοποί του άρθρου 227 ΚΠΔ, δηλαδή 1) εξασφάλιση α) νομικά και β) πραγματικά (ποσοτικά/ποιοτικά) επαρκούς αποδεικτικού υλικού για την ακροαματική διαδικασία και 2) αποτροπή α) επαναθυματοποίησης του ανηλίκου παθόντος και β) παραβίασης δικαιωμάτων του κατηγορουμένου. 3. ΜΕΘΟΔΟΣ α. Λήψη αντιγράφων με βάση τον τόπο τέλεσης αδικήματος/διεξαγωγής της ανάκρισης στην Αττική (Αθήνα) 14 ποινικών υποθέσεων x 2 [ερευνώμενες χρονικές περιόδους, ήτοι α) πριν την ισχύ του Ν. 4620/2019 (την πενταετία 2014-2019) και β) μετά την ισχύ του (την πενταετία από 2019-2024) που εισήγαγε εκτεταμένες αλλαγές στο άρθρο 227 ΚΠΔ], εν συνόλω 28 ποινικών υποθέσεων, με ερευνώμενα α) αδικήματα [γενετήσιες πράξεις με ανήλικο (339 ΠΚ) ή/και βιασμός (336 ΠΚ)] β) με δράστη ενήλικο (20-60 ετών) και θύμα ανήλικο (5-15 ετών) και γ) το πλήθος των συνεντεύξεων του θύματος (πόσες φορές εξετάσθηκε ανά υπόθεση/περιφέρεια/χρονική περίοδο) από προανακριτικό υπάλληλο ή/και ανακριτή παρουσία ειδικού πραγματογνώμονα (παιδοψυχιάτρου/παιδοψυχολόγου) έως την έκδοση οριστικής δικαστικής απόφασης και δ) την δικονομική πορεία εκάστης υπόθεσης, ήτοι (ανά υπόθεση/περιφέρεια/χρονική περίοδο), επί συνόλω 28 ποινικών υποθέσεων [πόσες περατώθηκαν α) οριστικά και β) τελεσίδικα, με την έκδοση (καταδικαστικής ή αθωωτικής) απόφασης του αρμοδίου α) Μικτού Ορκωτού Δικαστηρίου και β) Μικτού Ορκωτού Εφετείου, αντιστοίχως].
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Σύψας Θωμάς
- Sypsas Thomas
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5431804