National and Kapodistrian University of Athens
Χωροχρονικός χαρακτηρισμός της κυτταρικής γήρανσης κατά την εξέλιξη της ηπατικής στεάτωσης που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (MASLD) σε ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (HCC)
Abstract
dc:descriptionΗ ηπατική στεάτωση που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία (metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, MASLD) συνιστά μια κλιμακούμενης συχνότητας παγκόσμια πρόκληση για τη δημόσια υγεία, και χαρακτηρίζεται από ένα ευρύ φάσμα κλινικών και ιστολογικών εκδηλώσεων. Η νόσος εκτείνεται από την απλή στεάτωση εως τη σχετιζόμενη με μεταβολική δυσλειτουργία στεατοηπατίτιδα (metabolic dysfunction-associated steatohepatitis, MASH), την κίρρωση και το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (hepatocellular carcinoma, HCC). Η κυτταρική γήρανση (cellular senescence, CS) αποτελεί μία σύνθετη κυτταρική κατάσταση, κατά την οποία τα κύτταρα εισέρχονται σε μη αναστρέψιμη αναστολή του κυτταρικού κύκλου, παρουσιάζουν διακριτές μορφολογικές και μεταβολικές μεταβολές, καθώς κι ένα ιδιαίτερο εκκριτικό προφίλ, γνωστό ως εκκριτικό φαινότυπο σχετιζόμενο με την κυτταρική γήρανση (senescence associated secretory phenotype, SASP). Ωστόσο, η χωροχρονική συμβολή των γηρασμένων κυττάρων στη δημιουργία ενός μικροπεριβάλλοντος που ευνοεί την καρκινογένεση παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιευκρίνιστη. Πλήθος μελετών αναδεικνύει το διττό ρόλο της κυτταρικής γήρανσης στην παθογένεια και την εξέλιξη της MASLD. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες δύναται να προάγει την εξέλιξη της MASLD και του σχετιζόμενου με MASH-HCC, ενώ αντίθετα μπορεί να ασκεί ανασταλτική δράση, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του κυτταρικού μικροπεριβάλλοντος. Στην παρούσα μελέτη χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο STAM σε πειραματόζωα ποντίκια από την 6η έως την 20η βδομάδα ηλικίας, με στόχο επαγωγή MASLD και σχετιζόμενου με MASH-HCC. Ο ιστολογικός και ο βιοχημικός χαρακτηρισμός ανέδειξε πρώιμα στάδια στεάτωσης και φλεγμονής , τα οποία μεταπίπτουν σε ίνωση έως την 12η εβδομάδα ηλικίας, συνοδευόμενα από την εμφάνιση πρώιμων νεοπλασματικών αλλοιώσεων, και τελικά στην ανάπτυξη μακροσκοπικών όγκων κατά τη 16η και 20η εβδομάδα ηλικίας. Η ανάλυση της γονιδιακής έκφρασης και η χρώση ανοσοφθορισμού ανέδειξαν προοδευτική υπερέκφραση και συσσώρευση των δεικτών γήρανσης p16 και p21, καθώς και SASP μορίων, στον παρακείμενο από τον καρκινικό ηπατικό ιστό. Στο στάδιο της εδραιωμένης ηπατοκαρκινογένεσης, ο παρακείμενος στον καρκίνο ηπατικός ιστός διατήρησε αυξημένη έκφραση των δεικτών p16, p21 και SASP μορίων, σε αντίθεση με τους καρκινικούς ιστούς όπου παρατηρήθηκε μειωμένη έκφραση των βιοδεικτών αυτών, υποδηλώνοντας διαφυγή από την επαγόμενη από τη γήρανση αναστολή του κυτταρικού κύκλου. Φλεγμονώδεις δείκτες, όπως η IL-1β και ο PAI-1 παρουσίασαν μειωμένη έκφραση ενώ SASP μόρια, όπως η IL-6 και ο TNF-α, είχαν αυξημένη έκφραση, υποδηλώνοντας την ύπαρξη κυτταρικής γήρανσης γύρω από τους καρκινικούς ιστούς. Συνολικά, τα δεδομένα μας υποδεικνύουν ότι καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα κακοήθη κύτταρα παρακάμπτουν τους μηχανισμούς κυτταρικής γήρανσης προάγοντας τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό τους, ενώ τα παρακείμενα στον καρκινικό ιστό κύτταρα διατηρούν ένα γηρασμένο προκαρκινικό κυτταρικό μικροπεριβάλλον. Συνεπώς, η μελέτη αυτή αναδεικνύει τη δυνητική σημασία εφαρμογής σενολυτικών και σενομορφικών θεραπειών σε συγκεκριμένα στάδιο της νόσου με στόχο την αναστολή της εξέλιξης της MASH σε σχετιζόμενο με MASH-HCC.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Κυριακίδης Νικόλαος
- Kyriakidis Nikolaos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- English
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5433381