National and Kapodistrian University of Athens
Προνοσοκομειακή διαχείριση τραύματος στην εγκυμοσύνη: ανασκόπηση διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών και τεκμηριωμένη πρόταση κλινικής εφαρμογής
Abstract
dc:descriptionΣκοπός: Το τραύμα αποτελεί την κύρια μη μαιευτική αιτία μητρικού θανάτου κατά την κύηση, ωστόσο η προνοσοκομειακή του διαχείριση παρουσιάζει ιδιαιτερότητες για τις οποίες δεν έχει καταγραφεί ελληνική κατευθυντήρια οδηγία ή κλινικό πρωτόκολλο. Σκοπός της εργασίας είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση των πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών για το τραύμα στην κύηση και η σύνθεσή τους σε έναν λειτουργικό και τεκμηριωμένο αλγόριθμο προνοσοκομειακής διαχείρισης. Στόχος είναι η διασφάλιση της ενδεδειγμένης διαχείρισης για τη βέλτιστη έκβαση μητέρας και εμβρύου, μειώνοντας παράλληλα την επιχειρησιακή αβεβαιότητα του διασώστη στο πεδίο. Μεθοδολογία: Διενεργήθηκε συγκριτική ανασκόπηση των πλέον πρόσφατων διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών, θέσεων ομοφωνίας και κλινικών πρωτοκόλλων (ERC, NAEMSP, FPHC, Bagou, Queensland, Ambulance Victoria, EAST, PHECC, Magpas SOP, SOGC), καθώς και διεθνώς έγκυρων εκπαιδευτικών προτύπων (ATLS, mMOET, PHTLS, POET) και θεμελιωδών κλινικών μελετών (CRASH-2, CRASH-3, WOMAN, PATCH-Trauma). Ο εντοπισμός και η επιλογή των πηγών έγινε σύμφωνα με τη λογική του προτύπου PRISMA 2020, με αναζήτηση σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, σε ιστότοπους αναγνωρισμένων φορέων και μέσα από τις παραπομπές των οδηγιών. Ακολούθησε συγκριτική ανάλυση των σημείων ομοφωνίας και απόκλισης και σύνθεση των ευρημάτων σε προτεινόμενο αλγόριθμο διαχείρισης. Αποτελέσματα: Εντάχθηκαν δέκα κατευθυντήριες οδηγίες, τρεις από τις ηλεκτρονικές βάσεις και επτά από ιστότοπους φορέων. Η σύγκριση σε πέντε κλινικούς τομείς ανέδειξε συγκλίνουσες συστάσεις στα βήματα της πρωτοβάθμιας εκτίμησης που πραγματεύεται κάθε οδηγία. Η χειροκίνητη αριστερή μετατόπιση της μήτρας συνιστάται από οκτώ οδηγίες. Η εκτίμηση της ηλικίας κύησης με ψηλάφηση του πυθμένα, με τις είκοσι εβδομάδες ως σημείο έναρξης των ειδικών παρεμβάσεων της κύησης, συνιστάται από έξι οδηγίες, η τοποθέτηση ζώνης πυέλου για τον περιορισμό της αιμορραγίας από τέσσερις, η αγγειακή πρόσβαση άνωθεν του διαφράγματος από τέσσερις, ενώ η χορήγηση τρανεξαμικού οξέος εμφανίζεται σε οκτώ, με τρεις να την τοποθετούν ρητά στην τραυματική αιμορραγία. Η τεχνική της αναζωογόνησης παραμένει αμετάβλητη, με προσθήκη της ταυτόχρονης μετατόπισης της μήτρας. Στην αναζωογόνηση η απόκλιση εντοπίζεται σε ένα σημείο, τον χρόνο της αναζωογονητικής υστεροτομής, ο οποίος κυμαίνεται από τέσσερα έως δεκαπέντε λεπτά, με το ERC του 2025 να εγκαταλείπει τον αυστηρό περιορισμό στον αριθμό των λεπτών. Στον προορισμό της διακομιδής τρεις οδηγίες συγκλίνουν στην ίδια μορφή λήψης απόφασης. Η σοβαρότητα του τραυματισμού ορίζει το επίπεδο του κέντρου τραύματος και η ηλικία κύησης τη μαιευτική κάλυψη του κέντρου, με όριο τις είκοσι τρεις εβδομάδες στην Queensland και στη SOGC και τις είκοσι στη FPHC. Στα μηχανικά μέσα διαχείρισης του αεραγωγού καταγράφηκε άνιση κάλυψη. Τρεις οδηγίες δεν τα πραγματεύονται και τέσσερις αναγνωρίζουν τον δύσκολο αεραγωγό της εγκύου χωρίς να αναφέρουν τα μηχανικά μέσα. Οι τρεις που τα αναφέρουν, η FPHC, η Queensland και το ERC, συγκλίνουν στη διασωλήνωση με μικρότερο σωλήνα και στην υπεργλωττιδική συσκευή ως επιλογή μετά από αποτυχημένη προσπάθεια, με βαθμό σύστασης A στη FPHC, ενώ το ERC γράφει ρητά ότι η επιλογή αυτή γίνεται με βάση τις δεξιότητες του διασώστη. Στη διαχείριση της αιμορραγίας η Queensland και η FPHC περιορίζουν τα κρυσταλλοειδή, λόγω του κινδύνου πνευμονικού οιδήματος και επιδείνωσης της φυσιολογικής αναιμίας, ενώ η SOGC και η Queensland δεν δέχονται τα αγγειοσυσπαστικά ως θεραπεία πρώτης γραμμής, λόγω της μείωσης που προκαλούν στη μητροπλακουντιακή ροή. Ως επαρκή απάντηση επτά οδηγίες υποδεικνύουν τα προϊόντα αίματος. Έως τη χορήγησή τους, η FPHC δίνει το μόνο μετρήσιμο κριτήριο, την τιτλοποίηση των υγρών για ψηλαφητό κερκιδικό σφυγμό. Συμπεράσματα: Η σύγκριση των δέκα οδηγιών αναδεικνύει ότι η κύηση δεν αντικαθιστά την καθιερωμένη αντιμετώπιση του τραύματος, τη μεταβάλλει όμως σε συγκεκριμένα σημεία. Εννέα από τις δέκα ενταγμένες οδηγίες πραγματεύονται το τραύμα στην εγκυμοσύνη, και επτά από αυτές τροποποιούν την ακολουθία των ενεργειών στο προνοσοκομειακό πεδίο. Ο διαχωρισμός του τραύματος από την κύηση εντοπίζεται στην καρδιακή ανακοπή, όπου οι οδηγίες του τραύματος ονομάζουν το τραύμα ως αιτία της και οι οδηγίες της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης την πραγματεύονται ως αποτέλεσμα μαιευτικού συμβάντος. Η σύνθεση των δέκα οδηγιών παράγει αλγόριθμο με άξονα το xABCDE, ο οποίος τοποθετεί κάθε τροποποίηση στο βήμα όπου εκτελείται, φέρει την τεκμηρίωσή της και την αντιστοιχίζει στο ΠΔ 62/2007 που ορίζει το καθηκοντολόγιο του διασώστη. Ο διασώστης καλείται να αναγνωρίσει την κύηση, να εκτιμήσει την ηλικία της, να εφαρμόσει τη μετατόπιση της μήτρας και να υποστηρίξει ταυτόχρονα τη μητέρα και το έμβρυο έως τον κατάλληλο υγειονομικό σχηματισμό. Μέρος των τεκμηριωμένων αυτών παρεμβάσεων δεν αναφέρεται στον κατάλογο πράξεων του, κενό το οποίο θέτει το ερώτημα για την αναγκαιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης του διασώστη.
Author and committee
dc:creator, dc:contributor.*- Authors dc:creator
-
- Γιαννόπουλος Αγησίλαος
- Giannopoulos Agisilaos
Subjects
dc:subject × 2Rights
- Language dc:language
- Ελληνικά, Greek
Identifiers
dc:identifier.*- Identifier
- uoadl:5433864